Komunikacja z noworodkiem

Wczesne doświadczenia z czułym dotykiem w czasie karmienia, brania na ręce podczas pieszczot czy pielęgnacji mają decydujący wpływ na prawidłowy rozwój funkcji ruchowych, rozwój fizyczny, poznawczy, a nawet układ immunologiczny i hormonalny. Mają też znaczenie dla rozwoju więzi i funkcjonowania społecznego.

Dotyk a komunikacja z dzieckiem

Bezpośrednio po przyjściu na świat dziecko jest wrażliwe na bodźce zewnętrzne. Wraz z rozwojem uczy się reagować na bodźce przyjemne, a unika kontaktu z bodźcami nieprzyjemnymi. Ośrodkowy układ nerwowy najintensywniej rozwija się w pierwszym roku życia.

W okresie noworodkowym i niemowlęcym wpływ doświadczeń sensorycznych organizuje drogi i ośrodki nerwowe mózgu, które będą określać jego funkcjonowanie w całym życiu. To wtedy buduje się schemat wszystkich późniejszych reakcji i relacji. Wczesne doświadczenia z czułym dotykiem w czasie karmienia, brania na ręce podczas pieszczot czy pielęgnacji mają decydujący wpływ na prawidłowy funkcji ruchowych, rozwój fizyczny, poznawczy, a nawet układ immunologiczny i hormonalny. Mają też znaczenie dla rozwoju więzi i funkcjonowania społecznego.

U dzieci pozbawionych we wczesnym okresie życia stymulacji sensorycznej (wcześniaki, dzieci porzucone) obserwuje się mniej lub bardziej nasilona zaburzenia neurorozwojowe.

Dotyk to zmysł ściśle związany z budową i funkcją skóry. W skórze właściwej tuż pod cienką warstwą naskórka zlokalizowana jest większość zakończeń receptorów nerwowych. Dotyk jak każdy narząd zmysłu, pełni funkcję fizjologicznej informacji o świecie. Dzięki niemu niemowlę odczuwa i reaguje na zagrożenie – ból, temperaturę, pozycję, podrażnienie skóry, stany zapalne, ucisk czy dyskomfort, które sygnalizuje płaczem i ruchem. Odczuwa również, że otoczenie nie stwarza zagrożeń a nawet jest miłe. Całość tych odczuć jest dla niemowlęcia pierwszym i głównym źródłem wiedzy o otoczeniu i jego nastawieniu – kształtuje poczucie bezpieczeństwa, przyjemności w kontakcie z nim lub poczucie zagrożenia, niepewności.

Dotyk ma więc wpływ na kształtowanie się psychiki i relacji społecznych dziecka z otoczeniem oraz na reakcje psychosomatyczne, zwłaszcza w okresie wczesnoniemowlęcym. Coraz częściej wykorzystuje się go w medycynie, umożliwiając kontakt fizyczny z matką bezpośrednio po porodzie zaraz po stresie porodowym czy kontakt z chorym dzieckiem, np. wcześniakiem w inkubatorze zachęcając matkę do dotykania dziecka. Dzięki temu dziecko uspokaja się i szybciej wraca do zdrowia. Psycholodzy zalecają jak najintensywniejszy kontakt z dzieckiem poprzez dotyk, głaskanie, przytulanie. Niezastąpione w tym przypadku jest karmienie piersią, kiedy to wytwarza się jedyny w swoim rodzaju intymny związek matki z dzieckiem. Sumują się pozytywne bodźce dotyku, pieszczoty, ciepła i zaspokojenia głodu. Podobnie kąpiel, masaż czy nakładanie kremu może być okazją do tego, by dziecko odczuwało pozytywne, kojące właściwości dotyku i reagowało na nie miłymi doznaniami.

Wzrok a komunikacja z dzieckiem

Po urodzeniu u donoszonego noworodka rozmiar oka stanowi około 2/3 rozmiaru oka dorosłego człowieka. Najszybciej rośnie w ciągu pierwszego roku życia, potem nieco wolniej do 3 roku życia, aby w okresie pokwitania osiągnąć budowę zbliżoną do oka dorosłego człowieka. Noworodek widzi tylko pojedyncze elementy złożonych obrazów. Przygląda się temu, co pierwsze przyciągnie jego uwagę wielkością lub silnym kontrastem z tłem, np. gdy ma około miesiąca dostrzeże usta i oczy mamy ale pod warunkiem, że mają wyraźny makijaż. Dopiero w wieku 2 – 3 miesięcy dziecko zaczyna dostrzegać twarz jako całość. Jedna z części kory mózgowej noworodka funkcjonuje względnie sprawnie od początku i szybki rozwija – jest to część odpowiedzialna za widzenie barw. W wieku około 4 miesięcy dzieci wykazują taką samą wrażliwość na barwy jak dorośli. Dzieci młodsze wydają się bardziej wrażliwe na światło niebieskie. Intensywne światło słoneczne zawierające dużo ultrafioletu jest szczególnie uciążliwe dla noworodka.

Wszelkie odmiany bieli są dla noworodka jaskrawsze niż dla dorosłych. Noworodki odróżniają od szarego następujące kolory: żółty, pomarańczowy, czerwony, zielony i turkusowy. Nie odróżniają natomiast niebieskiego, purpurowego i groszkowego. Od pierwszych dni noworodka widzenie barw poprawia się bardzo szybko. Jednomiesięczne niemowlę odróżnia już od szarości kolor niebieski, purpurowy i groszkowy. W wieku 2 miesięcy odróżnia żółty od zielonego, a w wieku 3 miesięcy odróżnia żółty od czerwonego. Między 3 a 4 miesiącem życia zaczyna widzieć barwy tak jak dorosły. W wieku 2 – 3 miesięcy kora mózgowa dziecka zaczyna już sterować jego spojrzeniem. Widzi ona obiekty mniej więcej tak jak dorosły człowiek. Obiekt, który porusza się nie traci dla niego swojego kształtu. Dziecko zaczyna tez dostrzegać figury wewnątrz innych figur np. rysy twarzy. Około 4 miesiąca życia oczy dziecka akomodują się do różnych odległości. Dziecko zauważa osobę w odległym końcu pokoju i uśmiecha się. Widzi już trójwymiarowo i tak jak dorośli postrzega kolory. Między 6 a 8 miesiącem życia dziecko zaczyna lepiej pojmować świat przedmiotów, zaczyna dostrzegać te przedmioty, które nie są przy nim obecne fizycznie, a których istnieniu trzeba wnioskować. Korzysta ze wszystkich danych wskazujących na głębię obrazu. Jego wzrok jest ostry jak dorosłego, zaczyna więc dostrzegać fakturę przedmiotu.

Pozostałe zmysły a komunikacja z dzieckiem

Słuch

Dziecko rodzi się z umiejętnością słyszenia podobną do dorosłego człowieka. Już w pierwszym miesiącu życia noworodek reaguje na dźwięki. Noworodek potrafi lokalizować źródło dźwięku, jeśli bodźce dźwiękowe trwają dłuższą chwilę, zwraca głowę w ich kierunku. Noworodek najbardziej lubi słuchać dźwięku o częstotliwości głosu ludzkiego. Częste śpiewanie dzieciom pobudza ich wyobraźnię, uspokaja, wycisza. Najlepiej na dzieci wpływa muzyka poważna, klasyczna, etniczna, jazzowa z łagodnym bluesem. Muzyka Mozarta rozwija intelekt, muzyka Bacha uspokaja i relaksuje, a odgłosy przyrody, śpiew ptaków, szum fal obniżają ciśnienie krwi, zwalniają tętno, rozluźniają mięśnie, odprężają.

Smak

Noworodek jest w stanie wyczuć słodycz, gorycz i słoność. Szczególnie dobrze jest mu znany smak słoności, ponieważ wody płodowe zawierają dużo jonów sodowych. Smaki odczuwa podobnie do dorosłego człowieka.

Węch

Węch to jeden z najlepiej rozwiniętych zmysłów noworodka. Już w pierwszych dniach życia dziecko rozróżnia zapachy równie dobrze jak dorośli. Noworodek karmiony piersią dzięki kontaktowi z ciałem matki już w trzy dni po urodzeniu rozpoznaje jej zapach. A matka nie pozostaje w tyle - wystarczy jej 10 minut znajomości ze swoim nowo narodzonym dzieckiem, aby umiała odróżnić węchem jego koszulkę od koszulek innych noworodków.

Zmysł równowagi i ruchu

Jest to zmysł, który pozwala odczuwać przyciąganie ziemskie i ruch własnego ciała. Pomaga również w utrzymaniu pozycji ciała. Noworodki szczególnie są wrażliwe na stymulację narządu równowagi we wszystkich trzech osiach ruchu tj.:

  • do przodu / do tyłu,
  • do góry / na dół,
  • z boku / na bok.

Można zauważyć tę wrażliwość podczas kołysania i bujania płaczących dzieci, które szybko się uspokajają. Skuteczność takich zabiegów zależy od tego jak długo trwają i jak szybko reagujemy. Dzieci również charakteryzują się większą czujnością reagowania na bodźce w pozycji pionowej niż poziomej. Można to zaobserwować wtedy, gdy niemowlę leży w łóżeczku i zaczyna nawoływać mamę, a jak zostanie podniesione na ręce, zaczyna się rozglądać.

Opublikowano: ; aktualizacja: 14.07.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Pierwsze owoce i warzywa w diecie niemowlaka

Warzywa i owoce to pokarmy stałe, które wprowadza się do diety niemowlaka zazwyczaj jako pierwsze ...

Wideo – Jak u noworodka wykształca się odporność?

Odporność to zespół reakcji obronnych, których celem jest neutralizowanie bądź eliminowanie substancji obcych dla organizmu. ...

Sposoby na kolkę niemowlęcą

Kolka niemowlęca to bardzo częste zjawisko, dotyczące niemowląt w wieku od około trzeciego tygodnia do ...

Spanie z dzieckiem – spać razem czy osobno?

Spanie z dzieckiem ma wiele wad jak i zalet. Rodzice często nie wiedzą jak duże ...

Wideo – Podstawowe badania przesiewowe u noworodków

Badania przesiewowe noworodków urodzonych w Polsce, to masowe badania przeprowadzane obowiązkowo, mające na celu wczesne ...

Wspomaganie laktacji

Karmienie piersią jest jednym z najpiękniejszych momentów macierzyństwa, jest procesem fizjologicznym, który jednocześnie buduje więź ...

Jakich pieluch używać?

Wiele rodziców jeszcze przed narodzinami swojego dziecka zastanawia się jaki rodzaj pieluszek wybrać. Pieluchy jednorazowe ...

Noworodek – rozwój

Noworodek, inaczej dziecko od momentu przyjścia na świat do 28 dnia życia, rozwija się bardzo ...

Wideo – Opaska identyfikacyjna u noworodka

Każdy noworodek po urodzeniu zostaje oznakowany — dokonuje się tego jeszcze przed odpępnieniem, aby uniknąć ...

Kąpiel noworodka

Kąpiel noworodka jest jednym z zabiegów pielęgnacyjnych u noworodka. Kąpiel noworodka po porodzie wykonuje się ...

Komunikacja emocjonalna z dzieckiem

Uczenie dzieci rozpoznawania i nazywania emocji to ważne zadanie dla rodziców. Mogą oni robić to ...

Wózek głęboki czy spacerowy – jaki wózek dla dziecka?

Przy wyborze wózka dla dziecka trzeba wziąć pod uwagę takie kwestie jak m.in. potrzeby dziecka, ...

Komentarze (0)