Atopowe zapalenie skóry u niemowląt

Atopowe zapalenie skóry, zwane także wypryskiem atopowym, jest przewlekłą chorobą skóry, którą coraz częściej spotyka się u dzieci, szczególnie tych najmniejszych. Jest to choroba zapalna, której objawy są bardzo uciążliwe nie tylko dla dziecka, ale też dla jego rodziców, gdyż dzieci te – głównie z powodu świądu – są płaczliwe i niespokojne.

Co to jest atopia?

Atopia jest to predyspozycja do nadmiernej, nieprawidłowej reakcji organizmu nawet na bardzo małe dawki alergenów środowiskowych, czyli takich, z którymi spotykamy się każdego dnia jak na przykład roztocza kurzu domowego, pyłki roślin, sierść zwierząt czy też niektóre składniki pokarmów. U osób z atopią obserwuje się zazwyczaj uczulenie na kilka lub nawet kilkanaście różnych substancji. Skłonność do niej jest uwarunkowana genetycznie, co oznacza, że w rodzinach osób z atopią jest zwykle kilka, u których występuje także atopia czy też alergia, katar sienny lub atopowe zapalenie skóry. Objawy atopii zazwyczaj ujawniają się w ciągu pierwszego roku życia dziecka, choć mogą pojawić się już w pierwszych dniach po urodzeniu. W przebiegu atopii spotyka się okresy zupełnie bezobjawowe, ale także nawroty. Sama choroba trwa zwykle co najmniej kilka lat.

Co to jest atopowe zapalenie skóry?

Atopowe zapalenie skóry (AZS) jest przewlekłą zapalną chorobą skóry, której często towarzyszy nadwrażliwość (czyli wygórowana odpowiedź organizmu) na wiele różnych czynników środowiskowych, które dla zdrowych osób są neutralne i zwykle nie wywierają niekorzystnego wpływu na organizm. Charakteryzuje się ono występowaniem okresów, w których nasilenie objawów się zwiększa (czyli tzw. zaostrzeń) oraz okresów, podczas których objawów jest znacznie mniej lub prawie wcale nie występują (są to remisje). Skąd się bierze atopowe zapalenie skóry – do końca nie wiadomo, najbardziej prawdopodobne jest podłoże genetyczne (o czym świadczy fakt, iż schorzenie to występuje znamiennie częściej u bliźniąt jednojajowych, kiedy jedno z nich jest chore to ryzyko, że drugie również zachoruje wynosi około 70%) oraz zaburzenia funkcjonowania układu immunologicznego organizmu (organizm osób chorych w odpowiedzi nawet na bardzo małe dawki alergenów produkuje w nadmiernej ilości przeciwciała IgE).

Objawy atopowego zapalenia skóry

Objawy AZS pojawiają się dość wcześnie – już około 3 miesiąca życia dziecka, zwykle do 6 miesiąca życia. Zmiany zajmują w pierwszej kolejności policzki, czoło, twarz, owłosioną skórę głowy, potem pojawiają się na powierzchniach wyprostnych kończyn górnych i dolnych oraz na bocznych powierzchniach brzuszka. Wolna od nich jest okolica pieluszkowa. Skóra zmieniona chorobowo jest zaczerwieniona, chropowata i łuszcząca się. Do najczęstszych objawów występujących w przebiegu atopowego zapalenia skóry zaliczamy:

  • świąd skóry, z którym wiąże się fakt, iż dzieci te są rozdrażnione, niespokojne i płaczliwe,
  • suchą skórę, nadmiernie wrażliwą na czynniki drażniące,
  • sączące zmiany pęcherzykowo-grudkowe,
  • nadżerki i strupy,
  • „lakierowane policzki”,
  • dermografizm biały (zjawisko polegające na tym, że „na skórze da się pisać”, czyli po przejechaniu palcem po skórze pozostają widoczne białe ślady),
  • cienkie matowe włosy,
  • zacienienia wokół oczu,
  • nietolerancję wełny,
  • skłonność do infekcji skóry.

Co powoduje zaostrzenia choroby?

Zaostrzenia choroby, czyli okresy, w których zmiany skórne pojawiają się w większych ilościach mogą być spowodowane przez różne czynniki. Zaliczamy do nich:

  • składniki przyjmowanego pokarmu (tzw. alergeny pokarmowe) – najczęściej jest to białko mleka krowiego. Zaostrzenie objawów może wystąpić także po spożyciu jaj, pszenicy, niektórych rodzajów mięsa (wołowina, cielęcina), ale też owoców – głównie cytrusowych, truskawek, orzechów czy czekolady. To właśnie rodzajowi spożywanego pokarmu przypisuje się największą rolę w wywoływaniu zaostrzeń objawów atopowego zapalenia skóry zwłaszcza w wieku niemowlęcym, co wynika głównie z niedojrzałości przewodu pokarmowego niemowlęcia, u dzieci starszych rola alergenów pokarmowych jest już znacznie mniejsza;
  • alergeny wziewne – należy tutaj wymienić roztocza kurzu domowego, pyłki traw, pleśnie, grzyby, ale także sierść zwierząt;
  • czynniki emocjonalne – stres, niepokój;
  • czynniki infekcyjne – u dzieci najczęściej są to infekcje wirusowe;
  • czynniki drażniące (np. ubrania zrobione w wełny), które wywołując świąd sprzyjają drapaniu i pocieraniu skóry, a tym samym zaostrzeniom przebiegu atopowego zapalenia skóry. Zaliczamy tutaj również środki piorące i myjące, mydło, kontakt z szorstkimi materiałami, a także przegrzanie.

Jak rozpoznać atopowe zapalenie skóry?

Nie istnieje jedno uniwersalne badanie, które pozwalałoby na jednoznaczne postawienie rozpoznania choroby. W celu uzyskania diagnozy atopowego zapalenia skóry lekarz poza dokładnym wywiadem i zbadaniem pacjenta, może wykonać następujące badania:

  • badania krwi – u większości chorych obecne jest wysokie stężenie przeciwciał klasy IgE, a także zwiększona liczba eozynofilów;
  • testy skórne – wykonywane w celu wykrycia zależnej od przeciwciał IgE alergii pokarmowej lub na alergeny wziewne;
  • próby prowokacyjne – podobnie jak testy skórne mają na celu wykrycie alergenów, na które pacjent jest nadwrażliwy, aby można je było wyeliminować z jego otoczenia.

W rozpoznaniu jednak duże znaczenie ma obraz kliniczny – występowanie charakterystycznych zmian na skórze, ich powiązanie z narażeniem na alergeny, a także często objawy atopii u innych członków rodziny.

Leczenie atopowego zapalenia skóry

Leczenie AZS sprowadza się do łagodzenia występujących objawów oraz na dążeniu do uzyskania remisji. Najważniejsze w leczeniu AZS jest wyeliminowanie z otoczenia dziecka alergenów, czyli wszystkiego co powoduje u niego zaostrzenia przebiegu choroby oraz właściwa pielęgnacja skóry polegająca na jej systematycznym nawilżaniu i natłuszczaniu. Ważne jest także zapobieganie powstawaniu zmian skórnych poprzez dbanie o to, aby ubrania noszone przez dziecko nie drażniły jego skóry – ubrania wełniane są źle tolerowane przez dzieci z atopowym zapaleniem skóry. Warto również wspomnieć o tym, że krótkie przycięcie paznokci dziecka chroni przed zadrapaniami i powstawaniem przeczosów, czyli ubytków w skórze poddawanej długotrwałemu i nadmiernemu drapaniu.

Do pielęgnacji skóry najlepsze są emolienty, czyli specjalne środki, które nawilżają i natłuszczają skórę. Można je kupić w aptekach w różnych postaciach, np. kremy, płyny do kąpieli. Warto pamiętać o tym, że środki te powinny być stosowane kilka razy dziennie, i to nie tylko w okresach zaostrzeń, ale także podczas remisji, gdyż sucha skóra sprzyja świądowi, a on drapaniu i powstawaniu malutkich pęknięć naskórka i tym samym zaostrzeniom przebiegu atopowego zapalenia skóry. Kąpiele nawilżające można wykonywać także z dodatkiem substancji oleistych, sody oczyszczonej czy płatków owsianych.

Podstawą leczenia farmakologicznego zmian skórnych są preparaty zawierające glikokortykosteroidy. Należy pamiętać, że nie są to substancje obojętne dla organizmu i należy je stosować zgodnie z zaleceniami lekarza. U niemowląt spośród tych preparatów preferowane są te dostępne w formie żeli, aerozoli i zawiesin.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.4


Może cię

Dieta w atopowym zapaleniu skóry

Odpowiednie żywienie osób dotkniętych atopowym zapaleniem skóry jest ważną składową leczenia. Terapia tzw. dieta eliminacyjna, ...

Marsz alergiczny

Marsz alergiczny jest określeniem specyficznego wzoru rozwoju alergii u dziecka. W skład marszu alergicznego wchodzą: ...

Alergie u niemowląt

Alergia to skłonność układu immunologicznego do nadmiernej reakcji na niektóre czynniki – alergeny. Mechanizm powstania ...

Alergiczny nieżyt nosa – jak leczyć alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa?

Alergiczny nieżyt nosa (ANN) to najczęstsza choroba alergiczna. Zapalenie błony śluzowej wyściełającej jamę nosową prowadzi ...

Dieta przy zapaleniach skóry

Choroby skóry to w dzisiejszych czasach problem dość powszechny. Mają różne podłoże i objawy. W ...

Rybia łuska – przyczyny, objawy, rodzaje, badania, rozpoznanie, leczenie

Rybia łuska jest genetyczną chorobą bariery naskórkowej. Postacie dziedziczne tej choroby skóry związane są z ...

Atopowe zapalenie skóry u dzieci – przyczyny, objawy, leczenie

Atopowe zapalenie skóry u dzieci to schorzenie z pogranicza chorób skóry oraz alergii. Oznacza skłonność ...

Jakie są objawy atopowego zapalenia skóry?

W atopowym zapaleniu skóry objawy różnią się nieco w zależności od wieku pacjenta. Pierwsze objawy ...

Badanie serologiczne w alergologii

Badania serologiczne są podstawowymi badaniami w diagnostyce alergologicznej. Są to badania określające stężenie przeciwciał IgE ...

Alergie pokarmowe u dzieci

Alergie pokarmowe występują najczęściej u niemowląt. Objawy alergii na pokarm są bardzo zróżnicowane i dotyczą ...

Wideo – Atopowe zapalenie skóry

Atopowe zapalenie skóry jest chorobą alergiczną, która pojawia się u osób predysponowanych genetycznie do atopowych ...

Astma a alergia u dziecka

Astma należy do najczęściej występujących przewlekłych chorób układu oddechowego u dzieci. Zachorowalność na tę chorobę ...

Komentarze (0)