Niepłodność mężczyzn

Niepłodność męska, na równi z niepłodnością żeńską, w prawie 40% jest przyczyną niepowodzeń w próbie posiadania potomstwa przez parę. Ma wiele przyczyn i należy pamiętać, że u wielu osób nie jest stanem dożywotnim. W niektórych przypadkach możliwe jest leczenie chirurgiczne oraz farmakologiczne, które przywracają prawidłowe działanie tej sfery organizmu.

Niepłodność męska a choroby internistyczne

Powodów niepłodności męskiej jest cały wachlarz: rozpoczynając od chorób internistycznych i na przebytych operacjach kończąc. Ważny jest także styl życia prowadzony przez daną osobę oraz środowisko, w którym przebywa na co dzień. W przebiegu wielu chorób internistycznych może dojść do zaburzenia płodności mężczyzny. Czasem wynika to z samej choroby, a czasem z leczenia, jakiemu poddawany jest mężczyzna. Obniżenie płodności można zaobserwować w przypadku:

  • zaburzeń endokrynologicznych – chorób tarczycy, niedoczynności kory nadnerczy, cukrzycy,
  • chorób nerek – przewlekłej niewydolność nerek, gruźlicy układu moczowego,
  • leczenia choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy niektórymi lekami, w tym lekami antyhistaminowymi,
  • leczenia przeciwnadciśnieniowego (β-adrenolityki, α-metyldopa i in.).

Niepłodność męska a styl życia

Ważnym elementem pogarszającym jakość nasienia a także funkcje seksualne są nałogi, takie jak: palenie tytoniu, spożywanie alkoholu (zdania niektórych autorów są podzielone), narkotyki typu heroina czy morfina, a także marihuana, która powoduje zmniejszenie liczby i ruchliwości plemników, oraz spadek libido. Narażenie na szkodliwe substancje w środowisku takie jak: tlenek węgla, metale ciężkie, herbicydy, insektycydy i inne oznaczone w Klasyfikacji Unii Europejskiej jako R60 może być przyczyną trudności w posiadaniu potomstwa.

Ekspozycja na podwyższoną temperaturę

Udowodniono, że mężczyźni regularnie korzystający z sauny czy noszący obcisłą bieliznę mogą narazić się na pogorszenie jakości nasienia. Także uwarunkowanie anatomiczne może doprowadzić do podwyższenia temperatury tkanek narządu rozrodczego, a zjawisko to powstaje w wyniku obecności żylaków powrózka nasiennego. Następuje poszerzenie układu żylnego odbierającego krew z tkanek i nieefektywne „zabieranie” jej dalej – dochodzi do zastoju krwi i następczego wzrostu temperatury. Tylko u 1/3 mężczyzn z żylakami powózka nasiennego dochodzi do problemów z płodnością. Leczenie jest zabiegowe i może być zaproponowane niektórym pacjentom spełniającym określone kryteria.

Niepłodność męska a choroby i operacje

Trzeba pamiętać, że niektóre operacje wiążą się z ryzykiem uszkodzenia narządów rozrodczych, a co za tym idzie: z późniejszymi problemami z płodnością. Do takich operacji zalicza się: operację przepukliny pachwinowej oraz resekcję szyi pęcherza. W przypadku operacji wnętrostwa problemy z płodnością mogą wynikać z termicznych uszkodzeń jądra jeszcze z okresu przedoperacyjnego – jądro znajduje się bowiem wtedy w cieplejszej jamie brzusznej, a jak wiadomo podwyższona temperatura ma działanie szkodliwe.

Przyczyną problemów z płodnością mogą być ostre lub przewlekłe zapalenia: jąder, najądrza, gruczołu krokowego, pęcherza moczowego. Najczęstszą przyczyną zapaleń jąder są bakterie, do 35. roku życia przeważają zakażenia Chlamydia trachomatis, Mycoplasma i Neisseria gonorrhoeae (wynikające z podwyższonej aktywności seksualnej i częstych zmian partnerek seksualnych), po 40. roku życia zakażenia zazwyczaj obejmują także drogi moczowe lub gruczoł krokowy. Z kolei najgroźniejszym dla jąder wirusem jest wirus wywołujący świnkę, który zwłaszcza u chłopców w okresie dojrzewania i młodych dorosłych daje niebezpieczne powikłanie w postaci zapalenia jąder. Następnie w wyniku zakażenia dochodzi do włóknienia tkanki jądra, narząd radykalnie zmniejsza swoją objętość i traci funkcję w produkcji nasienia. Dlatego tak istotne jest przestrzeganie obowiązku szczepienia dzieci przeciwko wirusowi świnki (szczepionką MMR przeciwko śwince, odrze i różyczce) zgodnie z wytycznymi aktualnego kalendarza szczepień.

W niektórych przypadkach niepłodność uwarunkowana jest zaburzeniami chromosomowymi lub genetycznymi. Wyróżnia się:

  • zespół Klinefeltera, w którym chłopcy mają dodatkowy chromosom X,
  • zespół Kartegenera, w którym dochodzi do patologii w budowie i funkcji rzęsek zarówno układu oddechowego jak i rozrodczego,
  • mutacje genu CFTR (wywołujące także, mukowiscydozę ale i za niedorozwój nasieniowodów),
  • mikrodelecje w chromosomie Y, a w związku z tym brak genów warunkujących prawidłowe wytwarzanie plemników.

Zaburzenia ejakulacji

Zaburzenia ejakulacji (wytrysku) są pojęciem bardzo szerokim, jednak trzy z nich mogą prowadzić do niepowodzeń w posiadaniu potomstwa:

  • ejakulacje wsteczne – gdy nasienie podczas wytrysku przedostaje się do pęcherza moczowego,
  • bolesna ejakulacja – która może wręcz doprowadzić do abstynencji seksualnej,
  • brak ejakulacji.

W każdym z tych przypadków należy poszerzyć diagnostykę o odpowiednie badania, czasem uzupełnione o badanie psychologiczne.

Badania dodatkowe niepłodności męskiej

Pierwszym elementem jest badanie kliniczne, które przeprowadzane jest w przez specjalistę urologa. Ocenia się takie parametry jak: wzrost, masę ciała, stopień rozwoju cech męskich (owłosienie, sylwetka), a ponadto przeprowadza się badanie narządów rozrodczych, dzięki któremu lekarz może stwierdzić, czy nie ma nieprawidłowości anatomicznych. Dopiero potem kieruje się na badanie nasienia (ewentualnie komputerową analizę nasienia) i dodatkowe badania hormonalne, a dopiero na końcu badanie kariotypu.

Badanie nasienia

Badanie nasienia jest najszybszą metodą oceny jakości nasienia i możliwą do przeprowadzenia w każdym dogodnym terminie (w przeciwieństwie do oceny płodności kobiet uzależnionej od dnia cyklu miesięcznego). Do badania należy się zgłosić po 2-7 dniach seksualnej abstynencji (optymalnie 3-4 dzień), po minimum 3-miesięcznym okresie bez epizodów gorączkowych lub innych traumatycznych dla organizmu przeżyciach (np. operacje). Według wytycznych WHO z 2010 roku prawidłowe wyniki badanego nasienia przedstawiają się następująco:

  • objętość ejakulatu ≥ 1,5 ml,
  • pH ≥ 7,2,
  • liczebność plemników na mililitr nasienia (koncentracja) ≥ 15 mln/ml,
  • całkowita liczba plemników w ejakulacie ≥ 39 mln,
  • odsetek plemników o ruchliwości postępowej ≥ 32%,
  • odsetek form żywych ≥ 58%,
  • odsetek form o prawidłowej morfologii ≥ 4%.

Opcjonalnie laboratorium może wykonywać dodatkowe testy na pobranej próbce, a oceną wyniku zajmuje się lekarz kierujący.

Leczenie niepłodności męskiej

W zależności od przyczyny powodującej zaburzenia płodności dobiera się odpowiednie leczenie. W przypadku zaburzeń hormonalnych ważne jest ich szybkie uregulowanie, tak samo jak w przypadku towarzyszących chorób internistycznych. W niektórych schorzeniach trzeba zastosować leczenie operacyjne, jednak wszelkie zabiegi zazwyczaj wykonywane są jak najmniej inwazyjnie. W przypadku niemożności uzyskania poprawy stanu, należy zaproponować metody wspomaganego rozrodu, które odznaczają się największą skutecznością.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.5


Może cię

Biopsja jąder – kiedy wykonać i jak przebiega?

Biopsja jąder to metoda, dzięki której uzyskuje się materiał do badania mikroskopowego. Stosowana jest przede ...

USG moszny (worka mosznowego) – kiedy wykonać i jak przebiega badanie?

USG moszny (worka mosznowego) należy do podstawowych badań w diagnostyce jej schorzeń i zawartości – ...

Poejakulacyjne badanie moczu

Poejakulacyjne badanie moczu (PEU) należy do uzupełniających metod laboratoryjnych stosowanych w diagnozowaniu męskiej bezpłodności. Z ...

Niepłodność małżeńska

Niepłodność małżeńska, a ogólniej niepłodność pary, jest zjawiskiem dość powszechnym. Obecnie wiadomo, że problemy z ...

Czy niepłodność ma wpływ na związek?

Pary leczące się na niepłodność często skarżą się, że starania o dziecko zdominowały ich życie. ...

Azoospermia

Azoospermia oznacza brak plemników w ejakulacie. Szacuje się, że zaburzenie to dotyczy ponad 10% bezpłodnych ...

Badanie FSH (hormonu folikulotropowego)

Badanie FSH (hormonu folikulotropowego) wykonywane jest w przypadku niepłodności kobiet i mężczyzn, niewydolności przysadki mózgowej ...

Testy na przeciwciała przeciwplemnikowe (ASA)

Testy na przeciwciała przeciwplemnikowe (ASA, Anti-Sperm Antibodies) należą do grupy wysokospecjalistycznych narzędzi używanych w celu ...

Teratozoospermia

Teratozoospermia oznacza zwiększoną ilość plemników o nieprawidłowej budowie w nasieniu męskim. Odsetek plemników o budowie ...

Badanie ogólne nasienia (spermogram)

Badanie ogólne nasienia (spermogram) przeprowadzane jest przede wszystkim w celu diagnozowania przyczyn niepłodności u mężczyzn. ...

Przyczyny niepłodności

Niepłodność nie jest zjawiskiem rzadkim, szacuje się, że w Polsce około miliona par w wieku ...

USG prostaty (TRUS) – co to za badanie prostaty?

Ultrasonografia transrektalna (TRUS) należy do metod diagnostyki obrazowej i umożliwia dokładne uwidocznienie niektórych narządów miednicy ...

Komentarze (0)