Leki na cholesterol

Leki na cholesterol tak naprawdę mają na celu zmniejszenie stężenia frakcji LDL, czyli tzw. złego cholesterolu. Wysoki cholesterol HDL, czyli tzw. dobry cholesterol jest wskazany. Podwyższony cholesterol leczyć można statynami, fibrytami czy niacyną, jednak w utrzymaniu prawidłowego poziomu cholesterolu mogą pomóc też środki zawierające kwasy omega-3.

Cholesterol i zaburzenia przemian lipidów

Cholesterol jest jednym z lipidów osocza, a jego metabolizm i synteza odbywa się w wątrobie. To naturalne połączenie sterydu i lipidu. Związek ten nie rozpuszcza się w wodzie, dlatego we krwi jest transportowany w postaci lipoprotein, czyli kompleksów z białkami. Cholesterol i jego estry są głównymi składnikami lipoprotein o małej gęstości (LDL – tzw. „zły cholesterol”). Stosunkowo mało cholesterolu zawierają natomiast lipoproteiny o dużej gęstości (HDL – tzw. „dobry cholesterol”). Zaburzenia przemian lipidów mają postać różnego rodzaju hiperlipoproteinemii pierwotnych (o podłożu genetycznym) i wtórnych. Wśród przyczyn rozwoju hiperlipoproteinemii wtórnych wymienia się:

  • nadwagę,
  • nieprawidłowe odżywianie,
  • nieaktywny tryb życia,
  • zażywanie pewnych lekarstw,
  • występowanie niektórych chorób metabolicznych (cukrzyca, dna moczanowa, nadczynność tarczycy).

Czynnikami ryzyka są też wiek, palenie papierosów i nadużywanie alkoholu.

Wysokie stężenie cholesterolu (gł. frakcji LDL) we krwi niesie ze sobą niebezpieczeństwo rozwoju chorób serca i układu krążenia (przede wszystkim miażdżycy, choroby niedokrwiennej serca i zakrzepów), a to stwarza realne zagrożenie dla zdrowia i życia.

Leczenie hipercholesterolemii (zwiększonego stężenia cholesterolu LDL we krwi) należy rozpocząć od wprowadzenia odpowiednio zbilansowanej diety (bogatej w pełnoziarniste produkty zbożowe, warzywa, owoce i tłuszcze roślinne) oraz unormowania masy ciała. Chory musi zmienić styl życia, szczególnie powinien zwiększyć aktywność fizyczną i zrezygnować z palenia papierosów. Dopiero, gdy dieta i inne metody leczenia okażą się nieskuteczne, zaleca się wprowadzenie leków wpływających na gospodarkę lipidową, których dawkowanie lekarz dobiera indywidualnie dla każdego pacjenta.

Leki na cholesterol – statyny

Statyny (inhibitory reduktazy hydroksymetyloglutarylo-CoA) blokują enzym reduktazę HMG-CoA, który odgrywa ważną rolę w biosyntezie cholesterolu. Powodują obniżenie stężenia frakcji LDL i cholesterolu całkowitego, a także nieznaczne podwyższenie stężenia HDL.

Lowastatyna i simwastatyna stosowane są w postaci proleków, które w wątrobie ulegają przemianie do aktywnych metabolitów, natomiast pozostałe leki z tej grupy mają wyjściowo postać kwasów hydroksylowych. Wszystkie leki z tej grupy przyjmowane są doustnie. Wskazane są w leczeniu hipercholesterolemii rodzinnej heterozygotycznej i hiperlipidemii mieszanej. Na ogół są dobrze tolerowane przez pacjentów. Polecane są zwłaszcza chorym po przebytym zawale serca i po zabiegach na naczyniach wieńcowych, ale mogą być także podawane w cukrzycy insulinozależnej i zespole nerczycowym.

Statyny powinno się przyjmować wraz z wieczornym posiłkiem, w indywidualnie dobranych dawkach. Są to leki dostępne wyłącznie na receptę, w większości refundowane:

  • Lowastatyna (Lovastatinum) – pierwsza poznana statyna, którą otrzymano z grzyba Aspergillus terreus. Pokarm zwiększa jej wchłanianie. Dostępne są tabletki zawierające 0,01 i 0,02 g lowastatyny;
  • Simwastatyna (Simvastatinum) wchłania się lepiej, kiedy jest przyjmowana wraz z pokarmem. Występuje samodzielnie w postaci tabletek powlekanych (0,005, 0,01, 0,02, 0,04 i 0,08 g), a także w skojarzeniu z ezetymibem;
  • Atorwastatyna (Atorvastatinum) dostępna jest w postaci tabletek powlekanych (0,01, 0,02, 0,04 i 0,08 g). W skojarzeniu z amlodypiną polecana w leczeniu nadciśnienia tętniczego z współistniejącym podwyższonym poziomem cholesterolu;
  • Fluwastatyna (Fluvastatinum) w sprzedaży dostępne są tabletki o przedłużonym uwalnianiu z fluwastatyną w postaci soli sodowej (0,08 g) i kapsułki twarde (0,02 i 0,04 g);
  • Prawastatyna (Pravastatinum) stosowana jest jako sól sodowa w tabletkach (0,01, 0,02 i 0,04 g), zaś w kapsułkach twardych występuje w skojarzeniu z fenofibratem. Pokarm zmniejsza wchłanianie tej statyny;
  • Rosuwastatyna (Rosuvastatinum) to kolejny typ statyny dostępny w postacie tabletek powlekanych (0,005, 0,01, 0,02 i 0,04 g).

Działania niepożądane i przeciwwskazania do stosowania statyn

Statyny mogą powodować przejściowe zaburzenia żołądkowo-jelitowe (wzdęcia, zaparcia, biegunki, nudności, wymioty), suchość w jamie ustnej, bóle i zawroty głowy, skurcze i bóle mięśniowe, zmęczenie, bezsenność, reakcje nadwrażliwości, wysypkę i świąd, wzrost stężenia aminotransferaz, a w większych dawkach także miopatie i uszkodzenia komórek wątroby.

Tego rodzaju leków na cholesterol nie należy stosować przy współistnieniu czynnych schorzeń wątroby, w cholestazie, ciężkiej niewydolności nerek oraz po przebytych miopatiach. Przeciwwskazane są dla dzieci, a także dla kobiet w ciąży i karmiących piersią.

Inhibitory wchłaniania cholesterolu

Ezetymib (Ezetimibum) to syntetyczny lek, dostępny jedynie na receptę. Blokuje w sposób wybiórczy białko odpowiedzialne za wchłanianie cholesterolu oraz fitosteroli w jelicie. Wskazany w leczeniu pierwotnej hipercholesterolemii. Jest stosowany samodzielnie w tabletkach (0,01 g), a także w terapii skojarzonej ze statynami (addycyjny efekt obniżenia stężenia LDL). Może być podawany raz dziennie. W aptekach dostępne są również gotowe preparaty złożone ezetymibu z simwastatyną (tabletki).

Rzadko powoduje działania niepożądane, zwykle jest to odwracalne i bezobjawowe podwyższenie poziomu aminotransferaz w osoczu. Mogą pojawić się zaburzenia żołądkowo-jelitowe (bóle brzucha, biegunka).

Leki na cholesterol – żywice jonowymienne

Cholestyramina

Cholestyramina (Colestyraminum) ma wysokie powinowactwo do kwasów żółciowych i nasila ich wydalanie z kałem. W celu uzupełnienia niedoboru kwasów żółciowych są one syntezowane z cholesterolu, następuje zmniejszenie wewnątrzkomórkowego stężenia cholesterolu w wątrobie i zwiększenie wychwytu LDL, a w konsekwencji obniżenie stężenia cholesterolu we krwi. Cholestyramina tylko nieznacznie zwiększa stężenie cholesterolu HDL. Jest szczególnie wskazana w heterozygotycznej postaci hipercholesterolemii rodzinnej i w biegunkach spowodowanych gromadzeniem się zbyt dużej ilości kwasów żółciowych w jelitach.

Niestety, powoduje równoczesne zwiększenie biosyntezy VLDL (lipoproteiny składającej się głównie z triglicerydów), co stwarza konieczność dołączenia drugiego leku hipolipemicznego (np. fibratów). Może być stosowana u kobiet w ciąży i karmiących piersią, a także u dzieci (wraz z uzupełnianiem strat kwasu foliowego). W Polsce cholestyramina dostępna jest na receptę jedynie w postaci granulatu (0,74 g/g).

Kolestipol

Podobnie jak cholestyramina, kolestypol działa w jelitach poprzez wiązanie kwasów żółciowych i uniemożliwienie ich wchłania. Nie jest zarejestrowany w naszym kraju.

Działania niepożądane i przeciwwskazania do stosowania żywic jonowymiennych

Najczęściej pojawiają się wzdęcia i zaparcia lub stolce tłuszczowe i biegunka. Występują nudności, uczucie pełności i osłabienie łaknienia. Przy stosowaniu przewlekłym występują hiperwitaminozy witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K).

Żywic jonowymiennych nie należy podawać przy znacznej hipertriglicerydemii oraz w całkowitej niedrożności dróg żółciowych. Nie są też wskazane dla osób cierpiących na uporczywe zaparcia, mających żylaki odbytu lub wrzody trawienne.

Leki na cholesterol – fibraty

Do pochodnych kwasu fibrynowego zaliczamy: etofibrat, klofibrat, bezafibrat, cyprofibrat, fenofibrat, i gemfibrozyl (tylko dwa ostatnie stosowane są w Polsce). Mają one niewielki wpływ na obniżenie stężenia cholesterolu w osoczu, dlatego wskazane są raczej w leczeniu hipertriglicerydemii i hiperlipidemii mieszanej. Ich mechanizm działania jest złożony i nie został jeszcze do końca poznany. Są lekami z wyboru u chorych na cukrzycę. Zaleca się kojarzenie fibratów z żywicami jonowymiennymi. Podaje się je doustnie:

  • Fenofibrat (Fenofibratum) dostępny jest na receptę w postaci kapsułek twardych (0,1, 0,2 i 0,267 g). Powinien być przyjmowany podczas posiłku lub bezpośrednio po nim, ponieważ wówczas lepiej się wchłania;
  • Gemfibrozil (Gemfibrozilum) – kapsułki powlekane z gemfibrozilem (0,45 g) stosowane są również w celu unormowania stężenia lipidów w osoczu. Gemfibrozil wpływa na obniżenie stężenia cholesterolu LDL i triglicerydów, jednocześnie zwiększa poziom frakcji HDL.

Mimo, że fibraty są na ogół dobrze tolerowane, mogą wywoływać zaburzenia żołądkowo-jelitowe, a rzadziej również zmiany skórne, bezsenność, zaburzenia potencji, łysienie oraz objawy zapalenia mięśni. Ponadto zwiększają stężenie aminotransferaz, kreatyniny i mocznika.

Fibratów nie należy podawać kobietom będącym w ciąży i karmiącym piersią. Przeciwwskazane są też u osób z uszkodzeniami wątroby i nerek oraz z kamicą żółciową

Kwas nikotynowy (niacyna)

Kwas nikotynowy obniża stężenie wolnych kwasów tłuszczowych, triglicerydów i cholesterolu we krwi proporcjonalnie do zastosowanej dawki. Wyraźnie zwiększa stężenie cholesterolu HDL, dlatego też jest stosowany w hiperlipidemiach z niskim poziomem „dobrego cholesterolu”. Kwas nikotynowy szybko się wchłania po podaniu doustnym, ale musi być stosowany w wysokich dawkach dobowych (1000-2000 mg). Jest bardzo źle tolerowany przez wielu pacjentów, dlatego też niechętnie wprowadza się go do terapii. W celu zmniejszenia ryzyka występowania działań niepożądanych stosowana jest najczęściej postać o przedłużonym działaniu. W Polsce żaden z preparatów kwasu nikotynowego nie jest dostępny.

Po kwasie nikotynowym często obserwuje się:

  • zaczerwienienie skóry twarzy,
  • uczucie gorąca,
  • spadek ciśnienia krwi,
  • odczyny alergiczne,
  • świąd skóry,
  • dolegliwości żołądkowo-jelitowe.

Kwas nikotynowy może zaostrzyć przebieg choroby wrzodowej. Podczas przewlekłego stosowania mogą pojawić się również zaburzenia funkcji wątroby i zmniejszona tolerancja glukozy.

Niacyna przeciwwskazana jest w cukrzycy, uszkodzeniach wątroby, jaskrze oraz po niedawno przebytym zawale serca.

Środki stosowane profilaktycznie

W utrzymaniu prawidłowego poziomu cholesterolu mogą nam pomóc suplementy diety na bazie naturalnych ekstraktów roślinnych i olejów, które zawierają m.in. nienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 czy betaglukan.

Uważa się, że sterole roślinne (będące składnikami tzw. produktów funkcjonalnych) mogą skutecznie zahamować wchłanianie złego cholesterolu w jelitach i zmniejszyć jego stężenie we krwi. Sterole pochodzenia roślinnego bowiem w sposób kompetycyjny hamują białka transportujące cholesterol i blokują jego estryfikację w komórkach jelit.

Opublikowano: ; aktualizacja: 20.12.2017

Oceń:
4.4


Może cię

Leki na obniżenie cholesterolu

O prawidłowy poziom cholesterolu warto zadbać już od najmłodszych lat. Zbyt wysokie stężenie „złego” cholesterolu ...

Leki blokujące kanały wapniowe a nadciśnienie

Antagoniści kanału wapniowego rozszerzają naczynia tętnicze w wyniku hamowania przezbłonowego napływu jonów wapnia do wnętrza ...

Statyny – działanie, szkodliwość, odstawienie, interakcje, przeciwwskazania

Statyny to leki stosowane w celu obniżenia wysokiego poziomu cholesterolu we krwi. Działają one jednak ...

Co oznacza podwyższony cholesterol?

Podwyższony poziom cholesterolu zwiększa ryzyko rozwoju chorób serca oraz naczyń krwionośnych. Przekroczenie norm cholesterolu dotyczy ...

Leki moczopędne przy nadciśnieniu (obniżające) na receptę i bez recepty

Leki moczopędne działają dwufazowo – początkowo powodują obniżenie ciśnienia na skutek zwiększonego wydalania jonów sodu, ...

Inhibitory konwertazy angiotensyny

Inhibitory konwertazy angiotensyny (ACEI) od czasu wprowadzenia w 1981 r. pierwszego doustnego preparatu – kaptoprylu, ...

Zioła na nadciśnienie – jakie będą skuteczne?

Lekceważenie wysokiego ciśnienia może prowadzić do powikłań układu krwionośnego (w tym zawału serca czy udaru) ...

Cholesterol całkowity – normy, podwyższony, niski wynik w badaniu krwi

Cholesterol całkowity to wszystkie frakcje cholesterolu (LDL, HDL, trójglicerydy), oznaczane podczas lipidogramu, czyli profilu lipidowego ...

Beta-blokery – jak działają, wskazania, przeciwwskazania, skutki uboczne

β-blokery (syn. leki beta-adrenolityczne, leki beta-sympatykolityczne) stanowią grupę leków o bardzo szerokim zastosowaniu. W kardiologii ...

Fibraty – mechanizm działania, skutki uboczne, opinie

Fibraty to leki na cholesterol i trójglicerydy. Ich mechanizm działania wykorzystuje się w przypadku schorzenia ...

Tabletki na cholesterol – ze statynami, ziołowe, na receptę czy bez recepty?

Wysoki poziom złego cholesterolu we krwi (hipercholesterolemia) leczony jest m.in. przy użyciu statyn na receptę. ...

Magnez

Magnez jest jednym z podstawowych pierwiastków w organizmie człowieka. Pełni kluczową rolę w wielu procesach ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon