Leki i substancje roślinne w nadciśnieniu

Nadciśnienie tętnicze należy do najczęściej występujących chorób układu sercowo-naczyniowego. Leczenie wymaga indywidualnego podejścia lekarza do pacjenta, a ze strony chorego zachowania dyscypliny wobec zaleceń lekarskich i regularnego stosowania leków hipotensyjnych. Nadrzędnym celem terapii jest obniżenie ciśnienia do wartości prawidłowych.

Przyczyny występowania nadciśnienia tętniczego

Nadciśnienie tętnicze, czyli długotrwały wzrost ciśnienia tętniczego krwi powyżej normy, może mieć różne stopnie nasilenia – od łagodnego, przez umiarkowane, do ciężkiego. U młodych ludzi nadciśnienie wynika najczęściej ze zwiększonej pojemności minutowej serca, natomiast u dorosłych przeważnie związane jest ze wzrostem tętniczego oporu obwodowego. Podwyższenie obu tych parametrów może występować jednocześnie, a poza tym na wielkość ciśnienia ma też wpływ objętość płynów krążących. Wyróżniamy dwa rodzaje nadciśnienia: pierwotne (wrodzone, samoistne) i wtórne (objawowe). Nadciśnienie wtórne może wystąpić na skutek chorób i patologicznych zmian w narządach nerkowych, wewnątrzwydzielniczych, sercowo-naczyniowych oraz w wyniku ograniczonych schorzeń układu nerwowego. Jednakże najwięcej przypadków nadciśnienia ma podłoże idiopatyczne. Wśród czynników ryzyka wymienia się m.in.: obciążenie rodzinne, płeć męską, wiek pomenopauzalny u kobiet, hiperlipidemię i hiperglikemię, a także brak ruchu, nadmierny stres, nadużywanie soli i alkoholu czy palenie papierosów.

Zagrożenia związane z nadciśnieniem tętniczym

Nadciśnienie może rozwijać się przez wiele lat nie dając żadnych niepokojących objawów, dlatego często bywa diagnozowane zbyt późno. Przewlekłe nadciśnienie tętnicze to jedna z głównych przyczyn występowania miażdżycy i jej skutków, czyli choroby wieńcowej serca, przerostu lewej komory i niewydolności tego narządu, a także udaru niedokrwiennego mózgu oraz niewydolności nerek. Nadciśnienie w sposób bezpośredni i pośredni zwiększa również prawdopodobieństwo wczesnego zgonu pacjenta. U kobiet ciężarnych stanowi zwiększone zagrożenie dla rozwijającego się płodu i znacznie podwyższa ryzyko śmiertelności okołoporodowej.

Leczenie nadciśnienia tętniczego

Leczenie lekami przeciwnadciśnieniowymi i sukces takiej terapii w dużym stopniu zależy od stadium rozwoju nadciśnienia tętniczego. Bardzo ważne są w tym kontekście zatem badania profilaktyczne. Leczenie nadciśnienia wtórnego w większości przypadków jest przyczynowe, a więc wdraża się takie postępowanie terapeutyczne, które pozwoli na wyleczenie choroby podstawowej, będącej powodem wzrostu ciśnienia tętniczego.

Odnosząc się do nadciśnienia pierwotnego i wtórnego, którego nie można leczyć przyczynowo, z reguły stosuje się wyłącznie leczenie objawowe. Leczenie nadciśnienia tętniczego charakteryzuje się tym, aby indywidualne podchodzić do każdego pacjenta. Konsekwentnie prowadzona farmakoterapia stwarza realne szanse na wydłużenie prognozowanej długości życia osoby chorej. Ciśnienie należy obniżać stopniowo. Dodatkowo powinno się zastosować możliwie najmniejszą dawkę leku przeciwnadciśnieniowego. Leki pierwszego wyboru w leczeniu nadciśnienia tętniczego to: β-blokery, inhibitory konwertazy angiotensyny, antagonistów receptora AT­­­1 lub kanału wapniowego, a także leki moczopędne. Istotne jest, aby zastosować odpowiedni schemat postępowania. Prowadzenie terapii dwoma albo nawet trzema lekami jednocześnie okazuje się często konieczne. Pacjent powinien stale monitorować przebieg leczenia nadciśnienia m.in. poprzez samodzielne dokonywanie codziennych pomiarów ciśnienia i odnotowywanie jego wartości w specjalnym dzienniczku.

Leki stosowane w leczeniu nadciśnienia tętniczego

  • Leki moczopędne:
    • diuretyki tiazydowe i ich analogi,
    • diuteryki pętlowe,
    • diuretyki oszczędzające potas,
  • Leki adrenolityczne działające na układ współczulny:
    • Blokery receptorów β (leki β-adrenolityczne, β-blokery):
      • Nieselektywni antagoniści receptorów β-adrenergicznych
      • Selektywni antagoniści receptora β1-adrenergicznego
    • Blokery receptorów α (leki α-adrenolityczne)
      • Leki blokujące niewybiórczo receptory α-adrenergiczne
      • Leki blokujące wybiórczo receptor α1-adrenergiczny
    • Leki wpływające na pozazwojowe receptory adrenergiczne
    • Leki blokujące zwoje układu współczulnego (leki ganglioplegiczne)
  • Inne leki o ośrodkowym mechanizmie działania:
    • Agoniści receptorów α2-adrenergicznych (α2-mimetyki)
    • Agoniści receptora imidazolinowego I1
  • Antagoniści kanału wapniowego
    • Grupa nifedypiny (pochodne 1,4-dihydropirydyny)
    • Grupa werapamilu (pochodne papaweryny)
    • Grupa diltiazemu (pochodne benzotiazepiny)
  • Inhibitory konwertazy angiotensyny (IKA)
  • Sartany (antagoniści receptora angiotensynowego AT1)
  • Leki bezpośrednio rozszerzające naczynia krwionośne:
    • Pochodne hydrazynoftalazyny
    • Nitroprusydek sodu (Nitroprusside sodium, SNP)
    • Minoksydil (Minoxidilum)
    • Diazoksyd (Diazoxidum)
    • Cykletanina

Inne leki stosowane w leczeniu nadciśnienia

Aliskiren (Aliskirenum) - jest to bezpośredni inhibitor reniny stosowany w leczeniu pierwotnego nadciśnienia tętniczego. Działania niepożądane i przeciwwskazania. Mogą wystąpić takie objawy jak: zaburzenia snu, zły nastrój, skórne reakcje alergiczne, podrażnienie oskrzeli, uczucie pełności w nadbrzuszu, zaburzenia żołądkowo-jelitowe, a czasami także zaburzenia funkcji nerek i/lub wątroby. Nie poleca się go kobietom ciężarnym i karmiącym piersią. Postać leku: Rp – tabletki powlekane (0,15 i 0,3 g). Terapia skojarzona: (tabletki powlekane) + Amlodypina, Hydrochlorotiazyd.

Fenoldopam (Fenoldopam mesylate) – ten agonista receptora dopaminergicznego DA1, wskutek jego aktywacji powoduje rozszerzenie naczyń tętniczych, co prowadzi do obniżenia cisnienia. Stosowany jest dożylnie w umiarkowanych i ciężkich przypadkach nadciśnienia, a także w sytuacjach wymagających gwałtownego obniżenia ciśnienia tętniczego. Może być z powodzeniem stosowany u pacjentów z jednoczesna niewydolnością nerek, ponieważ poprawia ich perfuzję. Skuteczność działania hipotensyjnego porównywalna jest do nitroprusydku sodu.

Surowce roślinne o działaniu hipotensyjnym

  • Cebula czosnek (Allium sativum) – surowiec ten działa ochronnie na śródbłonek naczyń krwionośnych, korzystnie wpływa na przepływ krwi i prawdopodobnie zapobiega zwyżce ciśnienia tętniczego.
  • Kwiatostan i owoc głogu (Crataegus monogyna i laevigata) – flawonoidy i proantocyjanidyny obecne w głogu działają wielokierunkowo na układ sercowo-naczyniowy, m.in. powodują unormowanie rytmu pracy serca, rozkurcz naczyń wieńcowych i obwodowych, zmniejszenie oporów obwodowych oraz obniżenie ciśnienia krwi surowce i wyciągi pozyskiwane z głogu są składnikami wielu mieszanek ziołowych, tabletek czy kropli o działaniu nasercowym, tonizującym i hipotensyjnym.
  • Owoc aronii czarnoowocowej (Aronia melanocarpa) – sok z bogatej w antocyjany aronii jest pomocny w profilaktyce i leczeniu nadciśnienia tętniczego, bowiem wspomaga prawidłowe funkcjonowanie układu krążenia i reguluje ciśnienie krwi.
  • Ziele serdecznika (Leonurus cardiaca) – surowiec ma działanie uspokajające, hipotensyjne i przeciwskurczowe. Stosowany jest w nerwicy serca z towarzyszącym nadciśnieniem.
  • Ziele jemioły (Viscum album) – związki czynne obecne w surowcu (szczególnie kwas aminomasłowy) powodują nieznaczne obniżenie ciśnienia tętniczego krwi. Spowodowane jest to prawdopodobnie działaniem rozkurczającym mięśnie gładkie ścian naczyń krwionośnych oraz depresyjnym wpływem na serce. Ziele jemioły jest składnikiem bardzo wielu gotowych mieszanek i preparatów ziołowych (soki, intrakty), które stosowane przez dłuższy czas pomagają w walce z nadciśnieniem.

W profilaktyce i pomocniczo w lekkim nadciśnieniu można również stosować różnego rodzaju leki na bazie ziół lub przyprawy o działaniu moczopędnym (na uwagę zasługuje np. skrzyp polny, pietruszka zwyczajna, ziele lubczyku czy owoc jałowca) które działają na podobnej zasadzie jak diuretyki, ale słabiej.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.6


Może cię

Leki blokujące kanały wapniowe a nadciśnienie

Antagoniści kanału wapniowego rozszerzają naczynia tętnicze w wyniku hamowania przezbłonowego napływu jonów wapnia do wnętrza ...

Leki adrenolityczne a nadciśnienie

W terapii nadciśnienia tętniczego wskazane jest indywidualne podejście do każdego pacjenta. Konsekwentnie prowadzona farmakoterapia stwarza ...

Nadciśnienie – leki na rozszerzanie tętnic

Wszystkie leki tej grupy zmniejszają obwodowy opór naczyniowy poprzez bezpośredni wpływ na mięśnie gładkie małych ...

Leki na nadciśnienie - sartany i IKA

Inhibitory konwertazy angiotensyny (IKA) powodują obniżenie ciśnienia krwi głównie w wyniku blokowania enzymu katalizującego przekształcanie ...

Antagoniści receptora angiotensyny II

Zjawisko nadciśnienia tętniczego znane jest ludzkości już blisko od stulecia. Ciągły rozwój medycyny pozwala na ...

Leki moczopędne

Leki moczopędne nazywane są inaczej diuretykami. Wykazują bezpośrednie działanie nerkowe, a niektóre z nich m.in. ...

Leki moczopędne w nadciśnieniu

Leki moczopędne działają dwufazowo – początkowo powodują obniżenie ciśnienia na skutek zwiększonego wydalania jonów sodu, ...

Czy nadmierne pocenie może być objawem chorobowym?

Nadmierna potliwość jest przypadłością wpływającą na jakość życia pacjenta. Wyróżnia się postać pierwotną i wtórną ...

Leki w nadciśnieniu o podłożu psychogennym

Przebieg leczenia nadciśnienia powinien być stale monitorowany głównie przez samego pacjenta, który musi dokonywać codziennych ...

Wideo – Leczenie nadciśnienia - leki hipotensyjne

Do leczenia farmakologicznego nadciśnienia tętniczego można stosować kilka grup leków. Leki blokujące enzym konwertujący angiotensynę ...

Beta-blokery

Procesy przebiegające w organizmie niezależnie od woli, takie jak trawienie, metabolizm, kontrola temperatury ciała czy ...

Leki na obniżenie cholesterolu

O prawidłowy poziom cholesterolu warto zadbać już od najmłodszych lat. Zbyt wysokie stężenie „złego” cholesterolu ...

Komentarze (0)