Adenozyna w kardiologii i kosmetyce – jak działa i kiedy ją stosować?

Adenozyna to cząsteczka o szerokim zastosowaniu. Jej szczególne właściwości doceniane są w kardiologii oraz intensywnej opiece medycznej, a jednocześnie adenozyna znajduje coraz szersze zastosowanie w postaci miejscowej: w kosmetykach i preparatach aplikowanych na skórę. Jakie unikatowe właściwości adenozyny pozwalają jej na pełnienie tak wielu funkcji?

Adenozyna – co to jest za lek?

Adenozyna jest endogennym nukleozydem purynowym zbudowanym z reszty adeniny i rybozy połączonych wiązaniem β-N9-glikozydowym. Pod pojęciem „endogenny” mieści się informacja o źródle jej pochodzenia – jest produkowanym przez własny organizm połączeniem zasady azotowej oraz cukru.

Adenozyna odgrywa ważną rolę w ludzkim ciele, wpływając na wiele procesów biochemicznych, np. transport energii (ATP i ADP) czy przekazywanie informacji genetycznej (składnik RNA). Cząsteczka ta jest również ważnym neurotransmiterem w ośrodkowym układzie nerwowym o działaniu hamującym, przez co adenozyna wpływa na sen.

Receptory adenozynowe biorą udział w mechanizmie sen–czuwanie, wychwytując cząsteczkę adenozyny, która jest swoistym wskaźnikiem zmęczenia organizmu i konieczności jego regeneracji. Po połączeniu adenozyny z jej miejscem docelowym (receptorem) pojawia się senność. Co ciekawe, odkryto, że adenozyna i kofeina są ze sobą związane – filiżanka kawy przejściowo może blokować receptory adenozynowe A1 w ośrodkowym układzie nerwowym.

Dużo istotniejsze działanie adenozyny sprowadza się jednak do jej funkcji pełnionej w układzie sercowo-naczyniowym. Lek działa rozszerzająco na naczynia krwionośne, a także dromotropowo ujemnie, co oznacza spowolnienie przewodnictwa w węźle przedsionkowo-komorowym (jednym z ośrodków zawiadujących prawidłowym rytmem serca). W wielu schorzeniach o typie arytmii niezbędne jest zahamowanie nadmiernych i zbyt częstych pobudzeń generowanych w tej lokalizacji, aby przywrócić prawidłowe krążenie i ustabilizować stan chorego.

Nowym lekiem stosowanym z chorobach serca jest iwabradyna.

Adenozyna – wskazania i dawkowanie

Adenozyna lek znajduje zastosowanie w groźnych stanach kardiologicznych wynikających z zaburzeń rytmu serca. W ratownictwie adenozyna jest skutecznym lekiem przerywającym napad częstoskurczu nadkomorowego, również jeśli jest on wywołany dodatkową drogą przewodzenia w sercu (zespół WPW – Wolffa-Parkinsona-White’a). Z uwagi na odmienny mechanizm pobudzenia nie stosuje się zwykle adenozyny w migotaniu przedsionków oraz innych zaburzeniach wynikających z nieprawidłowej funkcji węzła zatokowego.

Schemat podawania adenozyny rozpoczyna się zwykle od podania 3 mg leku w szybkim wstrzyknięciu dożylnym (w ciągu 2 sekund). Kolejne decyzje, jak podawać adenozynę, uzależnione są od pierwszej odpowiedzi na lek oraz aktualnej oceny funkcji życiowych pacjenta. Z uwagi na odmienny szlak eliminacji adenozyny nerki czy wątroba pacjenta nie zostają obciążone toksycznymi metabolitami leku i nie jest konieczne dostosowanie dawki w przypadku niewydolności tych narządów.

Możliwe jest również zastosowanie adenozyny u dzieci, o ile wymaga tego stan kliniczny małego pacjenta. Dawkowanie adenozyny dostosowane jest wówczas do wagi ciała dziecka. Lek występuje w postaci ampułek, a nazwa handlowa adenozyny to Adenocor.

Skutki uboczne i interakcje adenozyny

Z uwagi na charakter leku oraz sytuacje kliniczne, w jakich jest używana, trudno uniknąć działań niepożądanych adenozyny. Za najistotniejsze skutki uboczne adenozyny uznaje się możliwość wywołania przez nią spadków ciśnienia tętniczego (pod wpływem adenozyny naczynia krwionośne się rozszerzają) oraz bradykardii (nadmiernego zwolnienia czynności serca). Z tego powodu podawanie adenozyny ograniczone jest do warunków szpitalnych, gdzie każdorazowo możliwe jest podjęcie resuscytacji krążeniowo-oddechowej, najszybciej jak to możliwe.

Szczególnie istotne interakcje adenozyny obejmują jej związek z dipirydamolem (nasila działanie adenozyny nawet czterokrotnie, obecnie rzadko stosowany) oraz z ksantynami, do których zalicza się między innymi kofeinę oraz teofilinę. Należy unikać przyjmowania pokarmów i napojów zawierających ksantyny (herbata, kawa, czekolada i cola) na przynajmniej 12 godzin przed zastosowaniem adenozyny.

Adenozyna w kosmetyce

Zastosowanie adenozyny w kosmetyce jest możliwe dzięki jej szczególnym właściwościom, do których zalicza się między innymi ograniczenie skurczu włókien mięśniowych, a także fakt, że adenozyna działa rozszerzająco na naczynia krwionośne.

Adenozyna w kosmetykach występuje przede wszystkim w:

  • kremach przeciwstarzeniowych,
  • kremach pod oczy,
  • balsamach do ciała,
  • szamponach lub wzbogaconych w adenozynę wcierkach do włosów.

Popularnym kosmetykiem, któremu przypisuje się szczególne właściwości odmładzające jest serum z adenozyną. Działanie tej substancji na skórę sprowadza się do jej ujędrniania, odmłodzenia i regeneracji, która ma spowolnić procesy starzenia. Stosowanie adenozyny na włosy stymuluje ich wzrost, a także poprawia ich strukturę i grubość.

W kosmetyce nie zaleca się stosowania połączenia adenozyny z kofeiną. W przypadku stosowania preparatów na bazie kofeiny (ujędrniających, antycellulitowych) efekt adenozyny w kremie może być osłabiony. Przeciwnie, działanie adenozyny będzie spotęgowane dzięki jej połączeniu z peptydami lub mikroelementami (na przykład mangan, cynk). W preparatach kosmetycznych adenozyny przeciwwskazania ograniczone są jedynie do nadwrażliwości skórnej na ten składnik lub odczynów alergicznych po jej zastosowaniu. Dopuszczalne jest stosowanie adenozyny w ciąży w postaci miejscowej.

W preparatach kosmetycznych dostępna jest adenozyna bez recepty. Lek wydaje się jedynie z przepisu lekarza, ale znajduje on zastosowanie głównie w oddziałach szpitalnych, dlatego nie można kupić adenozyny na receptę w aptece. Nie jest dostępna postać adenozyny w tabletkach, na rynku farmaceutycznym nie ma również obecnie zamienników adenozyny.

Bibliografia

  • http://www.prc.krakow.pl/wyt2015/Podsumowanie.pdf
  • Grygier M., Rola adenozyny w zapobieganiu niedokrwienno-reperfuzyjnemu uszkodzeniu mięśnia sercowego u chorych z ostrym zawałem serca z uniesieniem odcinka ST, leczonych pierwotną angioplastyką tętnic wieńcowych. Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego, Poznań 2013.
  • Samsel M., Dzierzbicka K., Trzonkowski P., Adenozyna, jej analogi i koniugaty. Postępy Hig. Med. Dośw., 2013, 67: 1189–1203.
Opublikowano: ; aktualizacja: 24.05.2019

Oceń:
4.4


Może cię

Tikagrelor – opis, wskazania, działanie, interakcje, cena, refundacja

Tikagrelor to lek przeciwpłytkowy, który wpływa na krzepliwość krwi i zmniejsza tworzenie się zagrażających zdrowiu ...

Zastrzyki przeciwzakrzepowe – wskazania, kiedy i jak długo stosować?

Leczenie przeciwzakrzepowe ma na celu zmniejszenie ryzyka tworzenia się skrzeplin wewnątrz naczyń u osób obciążonych ...

Leki blokujące kanał wapniowy

Pierwsze próby leczenia przy użyciu leków zaliczanych do blokerów wapnia podjęto w latach 60. dwudziestego ...

Antagoniści receptora angiotensyny II

Zjawisko nadciśnienia tętniczego znane jest ludzkości już blisko od stulecia. Ciągły rozwój medycyny pozwala na ...

Iwabradyna – działanie, preparaty, zamienniki, opinie, cena

Iwabradyna zmniejsza częstotliwość rytmu serca, działając wyłącznie na węzeł zatokowy. Wykorzystywana jest w leczeniu dławicy ...

Wideo – Leczenie nadciśnienia - leki hipotensyjne

Do leczenia farmakologicznego nadciśnienia tętniczego można stosować kilka grup leków. Leki blokujące enzym konwertujący angiotensynę ...

Leki w nadciśnieniu o podłożu psychogennym

Przebieg leczenia nadciśnienia powinien być stale monitorowany głównie przez samego pacjenta, który musi dokonywać codziennych ...

Blokery kanału wapniowego (antagoniści wapnia)

Blokery kanału wapniowego (synonimy: antagoniści kanału wapniowego, Ca-blokery) zostały wprowadzone do leczenia nadciśnienia tętniczego w ...

Leki na nadciśnienie - sartany i IKA

Inhibitory konwertazy angiotensyny (IKA) powodują obniżenie ciśnienia krwi głównie w wyniku blokowania enzymu katalizującego przekształcanie ...

Izoprenalina – lek, jakie są wskazania i dostępne preparaty?

Izoprenalina zaliczana jest do grupy związków o nazwie leki adrenergiczne i ma bardzo silny wpływ ...

Inhibitory konwertazy angiotensyny

Inhibitory konwertazy angiotensyny (ACEI) od czasu wprowadzenia w 1981 r. pierwszego doustnego preparatu – kaptoprylu, ...

Leki adrenolityczne a nadciśnienie

W terapii nadciśnienia tętniczego wskazane jest indywidualne podejście do każdego pacjenta. Konsekwentnie prowadzona farmakoterapia stwarza ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon