Noradrenalina – hormon i neuroprzekaźnik – działanie, nadmiar, niedobór, lek

Noradrenalina, nazywana norepinefryną, jest organicznym związkiem chemicznym z grupy katecholamin. W ośrodkowym układzie nerwowym człowieka pełni funkcję neuroprzekaźnika pobudzającego organizm do działania. Wydzielana pod wpływem stresu w komórkach rdzenia nadnerczy, przyczynia się do wzrostu ciśnienia tętniczego i rozpadu tkanki tłuszczowej. Jako lek jest stosowana w leczeniu nadciśnienia i depresji.

Noradrenalina (hormon i neuroprzekaźnik) – co to jest?

Noradrenalina (łac. norepinephrinum, NA) to organiczny związek chemiczny należący do grupy amin katecholowych. Za jej powstanie odpowiedzialna jest tyrozyna – aminokwas, który biorąc udział w cyklu przemian, przekształca się w L-dopę, następnie dopaminę, a pod wpływem enzymu β-hydroksylazy właśnie w noradrenalinę, którą nazywa się również norepinefryną.

Noradrenalinę uważa się za hormon, który pełni dwie istotne funkcje: jest neuroprzekaźnikiem oraz lekiem, który podaje się zwykle w sytuacji zagrożenia życia (ale nie tylko). Choć budową i działaniem przypomina adrenalinę, to jest od niej słabsza i różni się mechanizmem działania.

Różnice pomiędzy noradrenaliną a adrenaliną są zauważalne w powinowactwie obu w stosunku do receptorów zlokalizowanych w ośrodkowym układzie nerwowym. Norepinefryna jest 9-krotnie silniejszym agonistą receptorów α niż adrenalina, której powinowactwo w stosunku do receptorów α-adrenergicznych i β-adrenergicznych jest jednakowe. Jeśli chodzi o różnice, kluczowym elementem jest także sposób uwalniania. Adrenalina uwalnia się pod wpływem silnego stresu, w dużych ilościach i krótkim odstępie czasu, noradrenalina zaś stopniowo, oddziałując w ten sposób na poszczególne komórki w organizmie człowieka.

Oba te hormony można zróżnicować także pod względem terapeutycznym. Jako leki są podawane w różnych przypadkach: noradrenalinę podaje się, gdy wymagany jest długotrwały efekt leczniczy, a adrenalinę, gdy konieczna jest szybka reakcja. Mimo oczywistych różnic, zarówno jeden, jak i drugi hormon jest produkowany przez rdzeń nadnerczy i pełni rolę podstawowego neuroprzekaźnika we współczulnym układzie nerwowym.

Noradrenalina – działanie na układ nerwowy i inne narządy

Jako neuroprzekaźnik w układzie noradrenolitycznym NA ma ogromny wpływ nie tylko na czynności mózgu, ale i na poszczególne narządy. Warte uwagi jest jej działanie na układ krążenia, co zawdzięcza powinowactwu w stosunku do receptorów α- i β-adrenergicznych.

Dzięki receptorom β1 nie tylko zwiększa częstość skurczów mięśnia sercowego, ale też pobudza go do działania. Skutkiem silnego powinowactwa norepinefryny do receptorów α1 jest z kolei wzrost ciśnienia krwi. Norepinefrynę stosuje się w sytuacjach nagłych, gdy konieczne jest zwiększenie naczyniowych oporów obwodowych, np. przy wstrząsie septycznym lub ciężkiej niewydolności krążenia.

NA jest skuteczna także wtedy, gdy poziom glikogenu w mięśniach i wątrobie jest praktycznie na wyczerpaniu. W wyniku jej powinowactwa do receptorów β2, obecnych w oskrzelach, przewodzie pokarmowym i mięśniach gładkich dochodzi do aktywacji enzymu fosforylazy glikogenu, czego skutkiem jest jego rozkład do glukozy niezbędnej do dostarczenia w odpowiedzi na nagłe zapotrzebowanie na energię. Rozkurcz mięśni gładkich przewodu pokarmowego, układu oddechowego oraz zwiększenie uwalniania reniny przez nerki jest również zasługą pobudzenia tych receptorów. W dodatku, dzięki oddziaływaniu na receptory β3 znajdujące się w komórkach tłuszczowych i pobudzeniu ich, doprowadza do rozkładu tkanki tłuszczowej. Dlatego też pobudzenie wydzielania noradrenaliny często jest wykorzystywane jako sposób na odchudzanie.

Przy powinowactwie z receptorami α2 dochodzi do zahamowania dalszego wydzielania noradrenaliny i innych neuroprzekaźników z danego zakończenia presynaptycznego, co ma wpływ na czynności mózgowia. Ponieważ najwięcej noradrenaliny uwalnia się na skutek stresu, to u niektórych osób jej obecność może się manifestować znacznym rozszerzeniem źrenic.

Noradrenalina – lek – jakie są wskazania i kiedy się stosuje?

Noradrenalinę w postaci leku stosuje się w leczeniu nadciśnienia tętniczego i stanów depresyjnych. Podana doustnie jest nieskuteczna, dlatego stosuje się ją wyłącznie we wlewach dożylnych i tylko w sytuacjach zagrażających życiu. Dawkowanie jest uwarunkowane rzeczywistym stanem pacjenta. Zazwyczaj jest to 1–4 mg w dawkach podzielonych, po uprzednim rozcieńczeniu 5 proc. roztworem glukozy. Początkowe dawki oscylują między 0,4 a 0,8 mg na dobę. Chory musi być stale monitorowany, aby nie doszło do niedociśnienia. Jeśli ciśnienie pacjenta nadal jest nieprawidłowe, można podać dawki podtrzymujące.

Co ciekawe, powiązania z noradrenaliną mają inne leki stosowane w lecznictwie. Są to leki sympatykolityczne, które powodują uwalnianie amin katecholowych i tym samym wzrost ciśnienia lub rozkurcz mięśni gładkich oskrzeli, oraz α-agoniści stosowani w leczeniu nadciśnienia. Mechanizm działania tych ostatnich opiera się na hamowaniu lub uwalnianiu norepinefryny i jest zależny od receptora, na który oddziałują te leki.

Działanie agonistyczne w stosunku do receptorów β2 zlokalizowanych w ścianach dróg oddechowych mają z kolei β-mimetyki wziewne, które są stosowane w leczeniu astmy oskrzelowej i przewlekłej obturacyjnej choroby płuc. Receptory β blokowane są przez β-blokery stosowane na nadciśnienie tętnicze, często w leczeniu skojarzonym z α-blokerami, które mają podobne działanie.

Duże znaczenie ma zastosowanie noradrenaliny w psychiatrii. Co prawda nie jest ona w składzie leków przeciwdepresyjnych, ale dzięki inhibitorom wychwytu zwrotnego serotoniny i noradrenaliny (ang. serotonin-norepinephrine reuptake inhibitor, SNRI) udaje się ją przechwycić za pomocą białek transportowych. Skutkuje to zwiększeniem aktywności tego neuroprzekaźnika we wszystkich obszarach układu nerwowego, co odgrywa istotną rolę w poprawie czynności mózgowia, w tym w korze przedczołowej, zwojach podstawy mózgu, hipokampie, podwzgórzu, wzgórzu i ciele migdałowatym. Dzięki temu SNRI są skuteczne w leczeniu zaburzeń lękowych, depresji oraz ADHD.

Noradrenalina – niedobór i nadmiar – jak podnieść i obniżyć?

Badanie poziomu neuroprzekaźników nie jest zwyczajnym badaniem. Wykonuje się je tylko wtedy, gdy istnieją ku temu konkretne przesłanki. Lekarz może zalecić te badania, gdy istnieje podejrzenie, że chory może mieć guza nadnerczy, guza chromochłonnego lub nerwiaka zarodkowego. Zaleca się je także pacjentom z dodatnim wywiadem rodzinnym, u których w rodzinie wystąpiły te guzy.

Badanie można wykonać zarówno z krwi (pobranie próbki z żyły łokciowej), jak i z dobowej zbiórki moczu. W dniu badania krwi należy być na czczo. Nie powinno się pić alkoholu ani palić papierosów. Warto pamiętać, że wynik jest zależny od poziomu stresu lub przyjmowanych leków, dlatego zanim dojdzie do badania, warto poinformować o nich swojego lekarza prowadzącego. Wpływ na poziom noradrenaliny mają trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, leki rozrzedzające wydzielinę w oskrzelach, leki przeciwpsychotyczne i leki na nadciśnienie tętnicze.

Normy norepinefryny są zależne od laboratorium. Zazwyczaj oscylują w granicy:

  • we krwi – pozycja leżąca: 70–750 pg/ml, pozycja stojąca: 200–1700 pg/ml;
  • w moczu – 15–80 µg/na dobę (89–473 nmol/na dobę).

Jeśli u chorego w badaniu noradrenaliny nadmiar tego neuroprzekaźnika będzie mocno zauważalny, to można podejrzewać, że ma on guza chromochłonnego lub nadczynność tarczycy, która również wpływa na wynik. Taką osobę kieruje się na dodatkową diagnostykę. Niedobór z kolei może sugerować uszkodzenie nerwów wewnętrznych (neuropatia autonomiczna) lub jest efektem przyjmowanych leków i zjedzonych pokarmów.

Trudno odpowiedzieć jednoznacznie, jak obniżyć lub jak podnieść poziom tego neuroprzekaźnika. Wartości noradrenaliny są uzależnione od wielu czynników. Jej poziom można spróbować podwyższyć poprzez leki lub niektóre pokarmy, np. produkty bogate w tyrozynę, takie jak banany, orzechy, awokado i żółte sery, owoce cytrusowe lub napoje zawierające kofeinę. Rezygnacja z tych produktów w codziennym menu może pomóc w obniżeniu tego poziomu.

Bibliografia

  • Kostowski W., Herman Z. S., Farmakologia – podstawy farmakoterapii. Podręcznik dla studentów medycyny i lekarzy, Wydanie III. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2008, s. 435–449.
  • Gumułka W. S., Podręczny leksykon leków, Wydanie III. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2004.
  • https://wylecz.to/wylecz_super_panel/artykul/10264/
Opublikowano: ; aktualizacja: 21.01.2019

Oceń:
4.4


Może cię

Nadciśnienie tętnicze - jak sobie radzić

Nadciśnienie tętnicze (hipertensja) jest to występowanie u pacjenta przewlekłego stanu podwyższonego ciśnienia tętniczego powyżej 140/90 ...

Zasady leczenia nadciśnienia tętniczego

Leczenie nadciśnienia tętniczego nie oznacza wyłącznie przyjmowania leków. Podstawowym elementem leczenia nadciśnienia tętniczego jest modyfikacja ...

Nadciśnienie tętnicze

Ciśnienie tętnicze jest to siła, z jaką krew oddziałuje na ścianki naczyń. Przez nadciśnienie tętnicze ...

Badanie tylnego odcinka oka

Badanie tylnego odcinka oka (dna oka) umożliwia nam ocenę siatkówki, tarczy nerwu wzrokowego, plamki oraz ...

Depresja u mężczyzn

Depresja u mężczyzn jest trudniej wykrywalna. Panowie maskują przed otoczeniem wszelkie trudności czy gorsze samopoczucie. ...

Choroby nerek a nadciśnienie

Nadciśnienie nerkopochodne, czyli spowodowane chorobą nerek lub zwężeniem tętnicy nerkowej występuje u około 5% chorych ...

Co wpływa na rozwój nadciśnienia tętniczego?

Zmiana stylu życia, jaka nastąpiła wraz z migracją do miast, spowodowała typowy, głównie dla krajów ...

Nadciśnienie naczynionerkowe

Chorzy z nadciśnieniem naczynionerkowym stanowią 1-2% całej populacji chorych z nadciśnieniem tętniczym. Występuje zwykle po ...

Nadciśnienie tętnicze - groźne mity

Fałszywe poglądy na temat nadciśnienia tętniczego, które zakorzeniły się w świadomości społeczeństwa mogą wywierać niekorzystny ...

Urazy nerek – stłuczenie (odbicie), pęknięcie, rozerwanie – jakie dają objawy i jek się leczy?

Gwałtowny rozwój motoryzacji, upadki z wysokości czy obrażenia fizyczne spowodowane chociażby uprawianiem sportu są przyczyną ...

Nadciśnienie tętnicze wtórne

Około 10 % przypadków nadciśnienia tętniczego stanowią przypadki podwyższonego poziomu ciśnienia w przebiegu innych chorób. ...

Nadciśnienie tętnicze - skutki

Nadciśnienie tętnicze jest powszechnym schorzeniem, które latami może przebiegać bezobjawowo. Jedynymi dolegliwościami, które mogą mu ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon