Inhibitory MAO (monoaminooksydazy) – co to jest, działanie, interakcje z lekami, skutki uboczne i dieta

Inhibitory MAO (monoaminooksydazy) to szeroka grupa substancji leczniczych, początkowo stosowanych przy gruźlicy. Część z nich została wycofana z użycia ze względu na skutki uboczne i ryzyko interakcji. IMAO nadal wykorzystuje się jako leki przeciwdepresyjne, a niektóre z nich zalecane są przy chorobie Parkinsona. Na czym polega działanie tych leków i co jeszcze warto wiedzieć o inhibitorach monoaminooksydazy?

Inhibitory MAO – co to jest i kiedy się je stosuje?

Inhibitory monoaminooksydazy, bo tak brzmi pełna nazwa inhibitorów MAO, to związki o podobnej, dwupierścieniowej budowie chemicznej. Można spotkać się również z określeniem pochodzącym z języka angielskiego – monoamine oxidase inhibitors. Dzieli się je na trzy generacje, które różnią się działaniem i właściwościami oraz wywołują różne interakcje i skutki uboczne.

Niektóre inhibitory MAO występują w naturze jako naturalne substancje w roślinach o charakterze alkaloidów. Możemy dostać je bez recepty w roślinach takich jak: ruta stepowa, miłorząb dwuklapowy (Ginkgo biloba), czarna porzeczka, męczennica i dziurawiec.

Działanie inhibitorów MAO polega na hamowaniu aktywności enzymów oksydazy monoaminowej. Należy wyjaśnić, że monoaminooksydaza jest enzymem występującym naturalnie w ludzkim organizmie i odpowiada za rozkład neuroprzekaźników, takich jak serotonina, dopamina, adrenalina, noradrenalina, tyramina, fenyloetyloamina i benzyloamina.

Ze względu na to, do jakich enzymów monoaminooksydaza wykazuje powinowactwo, wyróżniamy:

  • MAO-A (typu A) – wpływa na deaminację (rozkład poprzez eliminację grupy aminowej) serotoniny, adrenaliny, noradrenaliny, dopaminy i tyraminy;
  • MAO-B (typu B)– wpływa na rozkład serotoniny, dopaminy, fenyloetyloaminy, benzyloaminy.

Dlatego też inhibitory MAO dzielimy na inhibitory MAO-A i MAO-B – poprzez zahamowanie aktywności poszczególnych enzymów zmniejsza się ich wpływ na neuroprzekaźniki, a tym samym wzrasta ich stężenie w organizmie.

Zaburzenia monoaminooksydazy prowadzą do chorób takich jak: depresja, parkinsonizmy i niedociśnienie tętnicze, kiedy to obserwuje się obniżone stężenie neuroprzekaźników. Inhibitory MAO mają właściwości zwiększające ich stężenie, dlatego znajdują zastosowanie w leczeniu wymienionych schorzeń.

Inhibitory monoaminooksydazy – I generacja

I generacja inhibitorów monoaminooksydazy to nieselektywne i nieodwracalne inhibitory MAO, co oznacza, że działają na ogół neuroprzekaźników – bez względu na to, jakie zaburzenie występuje przy konkretnym schorzeniu.

Leki z tej generacji były niegdyś stosowane przy leczeniu gruźlicy. Po zaobserwowaniu ich wpływu na enzymy monoaminowe stały się pierwszymi lekami na depresję, które miały potwierdzone medycznie działanie. Niestety IMAO I generacji wywoływały wiele skutków ubocznych i stosunkowo szybko zaniechano ich stosowania. Niektóre substancje z I generacji są jednak nadal stosowane. Do tej podgrupy zaliczamy:

  • pochodne hydrazyny: iproniazyd, fenelzynę, izokarboksazyd;
  • tranylcyprominę.

Inhibitory MAO – leki II generacji

Inhibitory MAO II generacji odróżniają się od swoich poprzedników selektywnością, czyli wybiórczym działaniem na poszczególne grupy neuroprzekaźników, co zwiększa możliwości dostosowania ich właściwości do konkretnego schorzenia. Przykładem zastosowania inhibitorów MAO II generacji są selegilina i rasagilina, podawane w połączeniu z innymi lekami w przypadku choroby Parkinsona, gdy spada działanie lewodopy na wskutek wyczerpania dawki. Do tej generacji zaliczamy inhibitory:

  • nieodwracalne, selektywne względem MAO-A: klorgilina,
  • nieodwracalne, selektywne względem MAO-B: selegilina.

III generacja inhibitorów monoaminooksydazy

III generacja inhibitorów monoaminooksydazy należy do najnowszych i najczęściej stosowanych leków z tej grupy. Ich działanie jest nie tylko selektywne względem typu monoaminooksydazy, ale również odwracalne w przeciwieństwie do I i II generacji. Oznacza to, że leki te hamują aktywność monoaminooksydazy na 24 godziny, a nie na 14 dni, jak wcześniejsze generacje.

Preparaty zawierające III generację IMAO są powszechnie stosowane w leczeniu zespołów depresyjnych (również z towarzyszącym lękiem) oraz fobii społecznych. Wykazują właściwości, takie jak:

  • poprawa nastroju,
  • zwiększenie aktywności psychomotorycznej,
  • ułatwienie snu,
  • poprawa zdolności koncentracji,
  • zmniejszenie uczucia wyczerpania psychicznego i fizycznego.

Do III generacji IMAO zaliczamy inhibitory:

  • selektywne względem MAO-A: moklobemid, toloksaton, amiflamina,
  • selektywne względem MAO-B: lazabemid.

Inhibitory MAO – interakcje i opinie o działaniu

Inhibitory MAO budzą kontrowersyjne opinie – są to skuteczne leki na depresję oraz wykazują korzystne właściwości w terapii łączonej przy chorobie Parkinsona, ale jednocześnie niosą duże ryzyko interakcji.

Głównym problemem dla osób stosujących inhibitory monoaminooksydazy jest konieczność szczególnej dbałości o rodzaj spożywanych posiłków, ponieważ interakcje dotyczą nie tylko innych leków, lecz również związków zawartych w pożywieniu.

MAOI, poprzez blokowanie monoaminooksydazy, hamują rozkład związku o nazwie tyramina. Jest to amina powszechnie występująca w przyrodzie, która w dużych stężeniach wpływa na uwalnianie noradrenaliny i adrenaliny. W konsekwencji dochodzi do wzrostu ciśnienia, a nawet krwawienia śródczaszkowego. Dawka śmiertelna tyraminy to 6 mg.

Przedawkowanie tyraminy może dawać poniższe objawy:

  • ból głowy,
  • bóle zamostkowe,
  • hipertermia,
  • zaburzenia widzenia,
  • spowolnienie psychoruchowe,
  • tachykardia,
  • sztywność karku,
  • wymioty,
  • niepokój,
  • lęk,
  • dreszcze,
  • bladość,
  • pocenie się,
  • zapaść.

Może dojść również do krwawienia śródczaszkowego w wyniku nagłego wzrostu ciśnienia, zawału serca, udaru lub śpiączki.

Interakcja między inhibitorami MAO a tyraminą stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia, dlatego podczas przyjmowania leków z tej grupy należy zachować szczególną ostrożność i postępować ściśle według zaleceń lekarza. Jednak nie dotyczy to wszystkich IMAO, np. rasigilina stosowana przy chorobie Parkinsona nie ma wpływu na tyraminę.

Inhibitory MAO – dieta

Tyramina powstaje w wyniku rozkładu białek w czasie fermentacji pożywienia, dlatego duże ilości tego związku znajdują się w serach, stąd interakcja tyraminy z inhibitorami MAO często określana jest jako „efekt serowy.

Zaleca się przyjmowanie inhibitorów MAO po posiłku oraz wykluczenie z diety produktów, takich jak:

  • sery – głównie pleśniowe i dojrzewające, camembert, cheddar, brie i ementaler,
  • piwo, wino, szampan,
  • czekolada,
  • ryby wędzone, marynowane,
  • wędliny, wątroba,
  • niektóre owoce: awokado, banany, figi,
  • sos sojowy,
  • rodzynki.

Inhibitory MAO – interakcje z lekami

Inhibitory monoaminooksydazy mogą wchodzić w interakcje również z innymi substancjami, dlatego przed stosowaniem IMAO należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych preparatach. Szczególnie niepożądana reakcja może nastąpić po połączeniu IMAO z inhibitorami wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI). Są to leki również stosowane przy depresji, które zwiększają poziom serotoniny, nazywanej hormonem szczęścia. Połączenie tych dwóch grup leków może wywołać tzw. efekt serotoninowy, czyli nadmierne stężenie serotoniny w mózgu. Pacjent może odczuwać wówczas lęk, niepokój i oszołomienie, może dochodzić także do halucynacji i skurczu mięśni.

Inhibitory MAO mogą nasilać działanie innych leków, dlatego często konieczne jest zmniejszenie dawkowania równolegle przyjmowanych preparatów lub całkowite ich odstawienie. Należą do nich również popularne środki przeciwbólowe dostępne bez recepty. Pod żadnym pozorem nie należy jednak samodzielnie redukować dawek, a jedynie poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych preparatach.

Ryzyko nasilenia działań niepożądanych występuje m.in. po połączeniu IMAO z lekami, takimi jak:

  • sympatykomimetyki,
  • trójcykliczne leki przeciwdepresyjne,
  • tryptany,
  • dekstrometorfan,
  • opioidowe leki przeciwbólowe,
  • cymetydyna,
  • niesteroidowe leki przeciwzapalne,
  • ziele dziurawca i inne rośliny zawierające naturalne MAO.

Inhibitory MAO – skutki uboczne

W trakcie terapii IMAO należy stosować ścisłe dawkowanie zalecone przez lekarza. Inhibitory MAO wykazują bowiem hepatotoksyczność, czyli toksyczny wpływ na wątrobę. Właściwości niepożądane różnią się w zależności od konkretnego leku z tej grupy i mogą to być m.in.:

  • ból i zawroty głowy, migrena,
  • zaburzenia snu – bezsenność lub nadmierne osłabienie,
  • wzmożona pobudliwość, nerwowość,
  • objawy grypopodobne,
  • zmęczenie, nadmierne uspokojenie,
  • niepokój, lęk,
  • osłabienie albo omdlenie,
  • nudności, wymioty, zaburzenia apetytu, zaparcia lub biegunki, bóle żołądkowo-jelitowe,
  • tachykardia, palpitacja serca, niedociśnienie,
  • wzmożona potliwość,
  • niewyraźne widzenie,
  • suchość w ustach, uczucie zmienionego smaku, zapalenie dziąseł, zapalenie jamy ustnej,
  • szum uszny, parestezja, dyzartria (niewyraźna mowa),
  • zgaga, zapalenie błony śluzowej żołądka,
  • skurcze, ból dławicowy,
  • napady zaczerwienienia twarzy, uczucie gorąca, duszność,
  • objawy zapalenia żył, wysypka, skórna reakcja alergiczna, świąd,
  • zapalenie spojówek,
  • zaburzenie oddawania moczu, krwawienia z dróg rodnych, wydłużona menstruacja,
  • udar mózgu, zawał serca, czerniak skóry.

Bibliografia

  • Krzyżowski J., Depresja. Wydawnictwo Medyk, Warszawa 2016.
  • Korbut R., Farmakologia. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2017.
  • Herman Z. S., Kostowski W., Farmakologia – podstawy farmakologii. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2017.
  • Finberg J., Rabey J., Inhibitors of MAO-A and MAO-B in psychiatry and neurology, Front. Pharmacol., 2016, 7: 340.
Opublikowano: ; aktualizacja: 29.01.2019

Oceń:
4.3


Może cię

Leki przeciwdepresyjne

Depresja jest chorobą, na którą cierpi około 20 % populacji, co czyni ją najczęściej występującym ...

Wideo – Depresja

Depresja jest dosyć często występującą chorobą oraz powodem, dla którego wielu ludzi zgłasza się do ...

Wideo – Leki przeciwdepresyjne

Leki przeciwdepresyjne stosuje się w przypadku zaburzeń depresyjnych – zarówno w epizodzie depresyjnym, zaburzeniach depresyjnych ...

Dieta a ryzyko depresji

Odpowiedni styl życia w tym racjonalne żywienie ma udokumentowany wpływ na nasze samopoczucie. Prawidłowo skomponowany ...

Jakie są objawy depresji?

Depresja stanowi bardzo niejednorodną jednostkę chorobową, zarówno pod względem przyczyn jak i objawów klinicznych. Choroba ...

Choroba Parkinsona

Choroba Parkinsona dotyka przeważnie osoby starsze, głównie po 65 roku życia, aczkolwiek zdarzają się przypadki, ...

Depresja – leczenie

Leczenie depresji powinno opierać się na kompleksowej pomocy choremu, która stanowi połączenie metod farmakologicznych z ...

Depresja u mężczyzn

Depresja u mężczyzn jest trudniej wykrywalna. Panowie maskują przed otoczeniem wszelkie trudności czy gorsze samopoczucie. ...

Choroba Alzheimera a depresja

W przebiegu choroby Alzheimera często diagnozuje się depresję. Objawy depresji w chorobie Alzheimera mogą być ...

Wideo – Dystymia - przewlekła depresja

Dystymią nazywamy stan przewlekle obniżonego nastroju i napędu. Można powiedzieć, że to stan nieprzerwanej depresji. ...

Depresja endogenna – przyczyny, objawy i leczenie

Depresja endogenna pojawia się bez zewnętrznej przyczyny, gdyż związana jest z zaburzeniami pracy mózgu, a ...

Przyczyny depresji

Depresja stanowi bardzo niejednorodną jednostkę chorobową, zarówno pod względem przyczyn jak i objawów klinicznych. Jest ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon