Zapalenie zatok

Brak zdjęcia

10 lipca 2013

Słysząc pojęcie „zapalenie zatok” myślimy z reguły o nieskomplikowanym procesie chorobowym, podobnym do zapalenia gardła, czy grypy. Jednak zatoki, leżąc w okolicy tak ważnych dla nas narządów, jak mózg czy oko, są pewnego rodzaju newralgicznym punktem. Ich niedoleczony proces zapalny może prowadzić do poważnych, a czasem nawet nieodwracalnych powikłań.

Czym są zatoki?

Zatoki przynosowe to przestrzenie powietrzne w kościach czaszki, które łączą się z jamą nosową. Wyróżniamy zatoki czołowe, szczękowe, sitowe i klinowe. Ich podstawową rolą jest zmniejszenie masy i zwiększenie wytrzymałości twarzoczaszki. Mają również wpływ na emisję głosu, a także przewodzenie i prawidłowy odbiór dźwięków. Ich funkcją jest też nawilżanie i ogrzewanie wdychanego powietrza.

Coraz częściej słyszymy o schorzeniu, noszącym nazwę zapalenie zatok przynosowych. Jakie są jego objawy, czym jest spowodowane i do jakich powikłań może doprowadzić?

Rodzaje zapalenie zatok

Wdychając powietrze, wprowadzamy do naszej jamy nosowej i zatok niezliczone ilości zanieczyszczeń oraz drobnoustrojów. Na szczęście nasz organizm wyposażył nas w dwa podstawowe mechanizmy ochrony przed ich wtargnięciem: produkcję śluzu, który zlepia kurz i pyły oraz mechanizm samooczyszczania zatok. Ten drugi polega na ruchu rzęsek znajdujących się w zatokach, co pozwala na usunięcie niechcianych zanieczyszczeń. U podstawy większości zapaleń zatok leżą nieprawidłowości w funkcjonowaniu obu mechanizmów.

Wyróżniamy dwa rodzaje zapalenia:

Przyczyny ostrego zapalenia zatok

Zapalenie zatok może obejmować jedną lub kilka zatok równocześnie. Ostre zapalenie zatok szczękowych jest najczęściej powikłaniem wirusowej infekcji dróg oddechowych. Przez swoje połączenie z korzeniami trzonowców szczęki może być efektem zapalenia miazgi tej grupy zębów w wyniku przejścia procesu chorobowego. Ostre zapalenie zatok czołowych to najczęściej skutek wirusowego lub bakteryjnego zapalenia błony śluzowej, wyścielającej wnętrze nosa. Pozostałe zatoki rzadko są objęte tym procesem chorobowym.

Objawy ostrego zapalenie zatok

Objawy zapalenia zatok w postaci ostrej mogą być różne w zależności od zatoki zajętej procesem chorobowym. Ból występuje przy zapaleniu wszystkich zatok, jednak może dotyczyć różnych okolic.

W przypadku zapalenia zatoki szczękowej:

  • ból obejmuje policzki,
  • nasila się przy pochylaniu, oczyszczaniu nosa oraz kaszlu,
  • charakterystyczne jest uczucie rozpierania,
  • występuje jednostronny katar o ropnym charakterze,
  • drożność nosa jest upośledzona.

 

W zapaleniu zatoki czołowej kluczowy jest charakter bólu, który:

  • promieniuje do szczytu głowy bądź do oka,
  • nasila się po wstaniu z łóżka,
  • zwiększa się przy pochylaniu oraz wykonywaniu dynamicznych ruchów.

Dolegliwości bólowe w okolicy nasady nosa mogą świadczyć o stanie zapalnym w obrębie zatok sitowych, zaś potylicy i skroni – klinowych.

Objawem charakterystycznym dla zapalenia zatok bez względu na jego dokładną lokalizację jest gorączka.

Zapalenia ostre leczymy antybiotykami oraz środkami obkurczającymi naczynia nosa, a także płucząc wnętrze jamy nosowej przy pomocy środków hamujących rozwój drobnoustrojów z dodatkiem antybiotyku. Gdy dotyczy ono zatoki czołowej, może wymagać udrożnienia przewodu łączącego jamę nosową z zatoką.

Przewlekłe zapalenie zatok – objawy

Nieleczone lub nawracające ostre zapalenia zatok mogą przejść w proces przewlekły, czyli utrzymujący się pomimo wdrożonego leczenia przez okres minimum 8-12 tygodni. Czynniki predysponujące do tej choroby to niedostateczne opróżnienie zatoki, mała odporność organizmu, a także zły stan uzębienia oraz niewłaściwie leczone bądź nieleczone ostre zapalenia.

Chory na przewlekłe zapalenie zatok uskarża się na:

  • pogorszenie drożności nosa,
  • ból głowy umiejscowiony w obrębie nasady nosa oraz wewnętrznych kącików oka,
  • zaburzenia węchu o różnym stopniu nasilenia,
  • występowanie śluzowej, ropnej, wodnistej lub mieszanej wydzielina z nosa,
  • kaszel lub chrząkanie wywołane jej spływaniem do gardła.

Przewlekłe zapalenie zatok jest procesem bardziej zaawansowanym niż postać ostra, dlatego też leczenie bywa trudniejsze i bardziej inwazyjne. W niektórych przypadkach wystarcza podanie antybiotyków, leków sterydowych i obkurczających błonę śluzową. Niestety w przeważającej liczbie przypadków istnieje konieczność leczenia operacyjnego, polegającego na poszerzeniu ujść zatok i usunięciu nieprawidłowej błony śluzowej. Dlatego tak istotne jest, aby nie lekceważyć zapalenia zatok w fazie ostrej, by nie dopuścić do jego przejścia w stan przewlekły.

Zapalenie zatok – powikłania

Powikłania mogą dotyczyć zarówno ostrego, jak i przewlekłego procesu chorobowego. Do czynników zwiększających prawdopodobieństwo wystąpienia powikłań należy nieprawidłowo prowadzona antybiotykoterapia, zaburzenia odporności oraz narastająca oporność bakterii na leki.

Choroby oka

Wszystkie zatoki otaczają z różnych stron oczodół. Dlatego też ten obszar jest w wysokim stopniu narażony na przejście zakażenia w obręb jego wrażliwych struktur. Najczęściej ma to miejsce za pośrednictwem naczyń krwionośnych.

Gdy patogeny przedostaną się do tkanek oczodołu, może wystąpić zapalny obrzęk powiek. Możliwy jest także wytrzeszcz, pogorszenie widzenia oraz obrzęk i przekrwienie spojówek. W stanach przewlekłych może dojść do powstania ropnia, zwanego ropniem podokostnowym oczodołu, który zaburza ruchomość gałki ocznej. Jego powikłaniem może być ropowica oczodołu, która wymaga leczenia chirurgicznego.

Choroby wewnątrzczaszkowe

Wskutek procesu zapalnego zatok graniczących z podstawą czaszki, tj. czołowej, sitowych i klinowej, mogą wystąpić powikłania wewnątrzczaszkowe. Jest to m.in. zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, ropień nadtwardówkowy lub podtwardówkowy, ropień mózgu oraz zapalenie zatoki jamistej. W schorzeniach tych mogą pojawić się wymioty, zaburzenia świadomości, ból głowy oraz gorączka. Niepokój budzą współistniejące czasem drgawki, niedowład, a nawet śpiączka.

W wyniku stanu zapalnego zatok, gromadzi się wydzielina śluzowa, która z powodu niedrożności ujścia zatok, nie ma drogi odpływu. Zalegająca wydzielina może doprowadzić do deformacji lub destrukcji otaczających zatokę tkanek kostnych.

Zapalenie zatok – poważne schorzenie

Słysząc pojęcie „zapalenie zatok” myślimy z reguły o nieskomplikowanym procesie chorobowym, podobnym do zapalenia gardła, czy grypy. Jednak zatoki, leżąc w okolicy tak ważnych narządów, jak mózg czy oko, są pewnego rodzaju newralgicznym punktem. Ich niedoleczony proces zapalny może zaatakować te niezwykle istotne struktury, prowadząc do poważnych, a czasem nawet nieodwracalnych powikłań. Nie bagatelizujmy zatem błahego z pozoru bólu przy pochylaniu, czy też trudności ze swobodnym oddychaniem, aby przez swe zaniedbanie nie narażać się na poważne schorzenia.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Zapalenie zatok

Zapalenie zatok jest chorobą dosyć często występująca w naszych warunkach klimatycznych. Przewlekły katar trwający dłużej ...

Ból zatok – przyczyny

Najczęstszą przyczyną bólu zatok jest zwykły katar, wynikający z przeziębienia. Ból może być wywołany przewlekłym ...

Alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa i zatok

Alergiczne zapalenie błony śluzowej nosa i zatok jest wynikiem reakcji organizmu na alergen, z którym ...

Jak leczyć zatoki?

Zapalenie zatok przynosowych to jedno ze schorzeń należących do grupy chorób górnych dróg oddechowych. Leczenie ...

Zespół Kartagenera

Zespół Kartagenera to choroba genetyczna dziedziczona w sposób autosomalny recesywny. Charakteryzuje się triadą objawów: odwrócenie ...

Przewlekłe zapalenie zatok

Przewlekłe zapalenie zatok przynosowych to stan, kiedy objawy zapalenia zatok utrzymują się powyżej 12 tygodni ...

Leki na zatoki bez recepty

Leki na zatoki powinny wspomagać oczyszczanie nosa z zalegającej wydzieliny. Przy zapaleniu pomocne jest płukanie ...

Zapalenie zatok a ból głowy

Zapalenie zatok jest częstym schorzeniem, szczególnie okresu jesienno-zimowego. Powodują je infekcje wirusowe, bakteryjne lub grzybicze. ...

Zapalenie zatok u dzieci – jakie są przyczyny i które dzieci najczęściej chorują?

Zatoki przynosowe to przestrzenie powietrzne, które znajdują się w części twarzowej czaski i sąsiadują z ...

Katar u dzieci

Katar (inaczej nieżyt błony śluzowej nosa) jest przede wszystkim objawem przeziębienia. Jednakże katar może również ...

Leki na zatoki

Ból zatok to zmora wielu pacjentów, zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym. W przypadku wirusowego zapalenia zatok ...

Zatoki przynosowe – jak je leczyć i kiedy iść do lekarza?

Zapalenie zatok przynosowych jest częstym schorzeniem, z którym zgłaszają się chorzy do lekarza pierwszego kontaktu ...

Komentarze (0)