Zapalenie gardła

Brak zdjęcia

23 października 2013

Stan zapalny błony śluzowej gardła to typowa dolegliwość dla każdej grupy wiekowej w okresie zimowym i wczesnowiosennym. Wywołać go może szereg czynników, takich jak zakażenia wirusowe, bakteryjne czy grzybicze. Często współistnieje z zapaleniem migdałków podniebiennych. Choć nie wydaje się poważny, nieleczony może wywołać konsekwencje w wielu narządach.

Przyczyny zapalenia gardła

Przyczyny zapalenia gardła u dorosłych

Czynniki etiologiczne są różne w zależności od wieku. U dorosłych dominują zakażenia wirusowe (rynowirusy i koronawirusy). Do infekcji dochodzi najczęściej drogą kropelkową, ale także na skutek bezpośredniego kontaktu z osobą chorą. Wirusy wnikają do komórek nabłonka górnych dróg oddechowych i rozpoczyna się proces replikacji (podwajania) ich materiału genetycznego.

Układ immunologiczny (odpornościowy) rozpoznaje wirusy jako obce, co uruchamia mechanizmy obrony i rozwija się miejscowe zapalenie, prowadzące do poszerzenia naczyń krwionośnych i obrzęku. Zwiększa się także wydzielanie gruczołów błony śluzowej, a niekiedy dochodzi do uszkodzenia i w następstwie tego, złuszczenia nabłonka. Szczególnym typem zapalenia gardła jest mononukleoza zakaźna, wywołania przez wirus Epsteina-Barr (EBV). Zakażenie następuje przez kontakt ze śliną. Po wniknięciu do komórek nabłonka gardła, wirus zakaża limfocyty B – komórki układu odpornościowego, dzięki którym rozprzestrzenia się w całym organizmie. Limfocyty B z kolei pobudzają inne komórki tegoż układu – limfocyty T, co odpowiada za powiększenie węzłów chłonnych.

Przyczyny zapalenia gardła u dzieci

U dzieci natomiast, podstawową przyczyną zapalenia gardła są bakterie, głównie paciorkowce beta hemolizujące grupy A (90% infekcji bakteryjnych). Są to typowe ziarenkowce, które dodatkowo wywołują ostre zapalenie migdałków podniebiennych, zwane anginą. Do zakażenia paciorkowcem dochodzi poprzez bezpośredni kontakt z osobą chorą, a infekcja łatwiej się rozprzestrzenia w dużych skupiskach ludzkich, takich jak przedszkola lub szkoły.

Dodatkowym czynnikiem potęgującym namnażanie się bakterii jest wilgoć, dlatego mogą przenosić się, np. przez szczoteczkę do zębów. Są w stanie również przetrwać na produktach spożywczych, których konsumpcja może wywołać paciorkowcowe zapalenie gardła. Po ich wniknięciu do nabłonka wyściełającego górne drogi oddechowe, dochodzi do namnożenia i rozwoju stanu zapalnego.

Zakażenia grzybicze gardła występują stosunkowo rzadko, są najczęściej wywołane przez szczepy Candida albicans i Cryptococcus neoformans.

Obraz kliniczny zapalenia gardła

W zapaleniu wirusowym dominuje

  • ból gardła,
  • trudności w połykaniu z towarzyszącym bólem głowy, mięśni i stawów.
  • może pojawiać się niewielka gorączka, choć zwykle temperatura ciała jest prawidłowa.

Typowy jest także nieżyt nosa, kaszel, chrypka. W infekcji wirusami występuje nierzadko zapalenie spojówek oraz wyraźne owrzodzenia błony śluzowej jamy ustnej. W przebiegu mononukleozy zakaźnej pojawia się dodatkowo powiększenie węzłów chłonnych, a gorączka jest zdecydowanie wyższa, dochodzi nawet do 40°C. Pojawia się również drobnoplamista osutka skórna.

Zapalenie paciorkowcowe charakteryzuje się nagłym początkiem i bardzo silnym bólem gardła, szczególnie nasilonym podczas połykania. U dzieci często występuje ból brzucha, nudności i wymioty. Gorączka zazwyczaj przekracza 38°C, Błona śluzowa gardła i migdałków podniebiennych jest żywoczerwona lub wręcz krwista, pojawia się obrzęk. Język początkowo obłożony jasnym nalotem, staje się malinowy. Charakterystyczne jest powiększenie węzłów chłonnych szyjnych przednich, co jest różne od obrazu mononukleozy, gdzie powiększone są również węzły tylne. Warto zwrócić uwagę na cechy epidemiologiczne, zwiększające prawdopodobieństwo zakażenia paciorkowcowego, takie jest wiek od 5 do 15 roku życia, pora roku – zima lub wczesna wiosna oraz kontakt z osobą chorą na anginę.

Obraz kliniczny zapalenia o etiologii grzybiczej przedstawia obecność na błonie śluzowej i tkance chłonnej gardła białych nalotów, które dają się łatwo oddzielić od podłoża (pleśniawki).

Jak rozpoznać zapalenie gardła?

Podstawowe znaczenie ma ustalenie czynnika wywołującego zapalenie gardła, gdyż od tego zależy konieczność lub brak antybiotykoterapii. Antybiotyk bowiem, wdraża się tylko w przypadku zakażeń bakteryjnych. Na podstawie cech klinicznych i epidemiologicznych można jedynie ocenić prawdopodobieństwo zakażenia bakteryjnego, ale do pełnej identyfikacji konieczne jest przeprowadzenie badań.

Skutecznym sposobem są szybkie testy na obecność antygenu bakteryjnego w wymazie z gardła. Przy podejrzeniu zakażenia bakteryjnego i braku możliwości wykonania szybkiego testu, przydatne jest wykonanie posiewu wymazu gardła i migdałów. Polega to na pobraniu szpatułką wymazu, przeniesieniu go na specjalne podłoże, na którym wyrosną ewentualne bakterie.

Leczenie zapalenia gardła

Antybiotykoterapia stosowana jest tylko w zakażeniu bakteryjnym. Antybiotykiem skutecznym jest penicylina, cefalosporyna, a w przypadku nadwrażliwości na penicylinę – makrolidy.

Dodatkowo zaleca się leczenie objawowe. Poprawę przynosi odpoczynek i picie dużej ilości płynów, szczególnie w razie gorączki. Co więcej, można zastosować preparaty przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, takie jak paracetamol lub ibuprofen. Dobre efekty dają preparaty do ssania o miejscowym działaniu przeciwbólowym i przeciwzapalnym, np. z salicylanem choliny.

Leczenie wirusowego zapalenia migdałków ma charakter wyłącznie objawowy, choć w niektórych przypadkach potwierdzonej etiologii wirusowej lekarz może zaordynować lek przeciwwirusowy (np. acyklowir). Leczenie grzybiczego zapalenia migdałków polega na stosowaniu zarówno środków miejscowych, jak i ogólnych przez okres od 4 do 6 tygodni.

Powikłania zapalenia gardła

Ewentualne powikłania mogą pojawić się po infekcji paciorkowcowej. Są to najczęściej ropne zapalenie węzłów chłonnych szyjnych, ucha środkowego, zatok przynosowych bądź ropień okołogardłowy. Bardzo rzadko, ale zdarza się ostre kłębuszkowe zapalenie nerek i gorączka reumatyczna. Bakteryjne zapalenie gardła, w skrajnych przypadkach, kończy się zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych lub płuc.

Opublikowano: ; aktualizacja: 12.02.2018

Oceń:
4.2


Może cię

Jak leczyć zapalenie gardła?

Leczenie zapalenia gardła zależy od rodzaju i etiologii schorzenia (wirusowe, bakteryjne, grzybicze, ostre przewlekłe). Wirusowe ...

Angina paciorkowcowa – objawy, leczenie, powikłania, różnicowanie

Angina paciorkowcowa to zapalenie gardła i migdałków podniebiennych, wywołane paciorkowcem β-hemolizującym grupy A, S. pyogenes. ...

Zapalenie gardła u dzieci

Do objawów zapalenia gardła u dzieci należą zaczerwieniona błona śluzowa oraz ból gardła, który nasila ...

Zapalenie gardła i migdałków – przyczyny, objawy, leczenie

Ostre zapalenie gardła, któremu często towarzyszy także zapalenie migdałków podniebiennych, najczęściej spowodowane jest infekcją wirusową, ...

Wymaz z gardła – jak wygląda i kiedy wykonać badanie na paciorkowce i gronkowce?

Wymaz z gardła to badanie mikrobiologiczne dające lekarzowi możliwość przyjrzenia się bakteriom i grzybom zasiedlającym ...

Bakteryjne a wirusowe zapalenie gardła

Zapalenie gardła to jedna z najczęstszych infekcji, na którą zapadają zarówno dorośli, jak i dzieci. ...

Sposoby na chore gardło

Typowe objawy chorego gardła to: drapanie, pieczenie, kłucie i ból gardła przy przełykaniu. Pacjenci skarżą ...

O czym świadczą naloty na migdałkach?

Migdałki to niewielkie narządy odpowiedzialne za odporność organizmu. Są podatne na wiele różnych stanów chorobowych: ...

Wideo – Ostre zapalenie gardła

Ostre zapalenie gardła jest chorobą, która występuje bardzo często zarówno u dzieci jak i u ...

Sposoby na ból gardła u dziecka

Ból gardła u dziecka pojawia się głównie w czasie zapalenia gardła wywołanego przez wirusy, rzadziej ...

Ekstrakt z lipy – naturalny i skuteczny sposób na gorączkę i przeziębienie

Ekstrakt (suchy wyciąg z kwiatostanu lipy) to popularny naturalny produkt leczniczy. Stanowi on składnik wielu ...

Wideo – Przyczyny zapaleń gardła

Infekcje gardła rozwijają się na podłożu zakażenia wirusowego i bakteryjnego. W pierwszej fazie zakażenie wirusowe ...

Komentarze (0)