Ślinianki – funkcje i skład śliny

Brak zdjęcia

10 lipca 2013

Ślina, produkowana i wydzielana przez ślinianki, pełni wiele różnorodnych funkcji w naszym organizmie. Oprócz oczywistej roli nawilżania pokarmu, bierze udział w jego trawieniu, chroni nas przed wnikaniem drobnoustrojów oraz zapobiega tworzeniu się próchnicy. Zaburzone wydzielanie śliny prowadzi do wielu przykrych konsekwencji.

Rola ślinianek

Nasz organizm wytwarza w ciągu doby od pół do jednego litra śliny. Za produkcję około 90% tej ilości odpowiedzialne są trzy pary dużych gruczołów ślinowych, zwanych śliniankami.

Wśród nich możemy wymienić:

  • ślinianki przyuszne, będące największymi gruczołami ślinowymi i uchodzące do wnętrza jamy ustnej w okolicy drugiego górnego zęba trzonowego. Produkują one ślinę rzadką i wodnistą, zwaną surowiczą;
  • ślinianki podjęzykowe – najmniejsze, mające swe ujście pod językiem. Wydzielana przez nie ślina śluzowo-surowiczajest bardziej lepka i gęstsza od surowiczej;
  • ślinianki podżuchwowe tak jak poprzednie uchodzą pod językiem. Ślina, którą produkują, zwana śliną mieszaną, jak sama nazwa wskazuje jest mieszanką śliny surowiczej i śluzowej.

Ślinianki produkują ślinę głównie za dnia. Za wydzielanie nocne odpowiedzialnych jest ok. 200-400 małych gruczołów ślinowych, rozsianych po prawie całej powierzchni błony śluzowej jamy ustnej.

Regulacja wydzielania śliny

Wydzielanie śliny może być pobudzane lub hamowane poprzez działanie różnych bodźców. Bodźcem pobudzającym jest na przykład widok jedzenia albo sama czynność przeżuwania. Na pewno każdy miał kiedyś w sytuacji stresowej uczucie suchości w ustach, albo wręcz poczucie braku śliny. Dzieje się tak, ponieważ w stresie jej produkcja gwałtownie maleje, a obecna w jamie ustnej ślina jest gęsta, śluzowa. Odwrotnie dzieje się w momentach, gdy jesteśmy zrelaksowani – wówczas ślinianki przyuszne wytwarzają duże ilości rzadkiej śliny.

Najważniejsze funkcje śliny

Ślina odgrywa w naszym organizmie dużo większą rolę, niż bylibyśmy w stanie przypuszczać. Najważniejsze funkcje śliny to:

Utrzymywanie odpowiedniego środowiska w jamie ustnej

Zawartość naszej jamy ustnej, czyli zęby i błona śluzowa wyścielająca jej wnętrze, potrzebują odpowiednich warunków do prawidłowego funkcjonowania, tak jak my potrzebujemy do życia tlenu. Takie warunki, ze względu na odpowiedni skład, pH i konsystencję, jest im w stanie zapewnić ślina.

Udział w trawieniu pokarmów

Ślina zawiera amylazę ślinową, która bierze udział we wstępnym trawieniu skrobi do dwucukrów. Sami możemy sprawdzić jej działanie, trzymając przez dłuższy czas w ustach skórkę od chleba. Słodki smak, jaki poczujemy, świadczy o zadziałaniu tego właśnie enzymu.

Działanie przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne

W ślinie zawartych jest wiele czynników, które utrudniają patogenom wniknięcie do naszego organizmu. Najważniejsze z nich to przeciwciała, które uruchamiają szereg reakcji naszego układu odpornościowego, których zadaniem jest unieszkodliwienie oraz pozbycie się patogenów. W jamie ustnej występują również enzymy, które hamują wzrost bakterii lub zabijają je poprzez eliminację składników potrzebnych im do wzrostu i rozwoju albo uszkadzanie ich ścian komórkowych.

Zapobieganie powstawaniu próchnicy

Próchnica jest chorobą zębów powstałą w wyniku rozkładu cukrów przez bakterie. Podczas tego procesu wytwarzane są kwasy, które niszczą tkanki zęba, tworząc ubytki próchnicowe. Ślina, poprzez swoją zdolność do neutralizacji kwasów wytwarzanych przez bakterie, odgrywa ważną rolę w ochronie zębów przed próchnicą.

Ważną rolę w przeciwdziałaniu próchnicy odgrywa także fluor. Wbudowując się w strukturę szkliwa sprawia, że jest ono twardsze oraz bardziej odporne na działanie kwasów.

Ochrona przed uszkodzeniami mechanicznymi

Wśród składników śliny znajdują się mucyny, czyli białka zapewniające ślinie właściwości poślizgowe i nawilżające. Dzięki temu, podczas przeżuwania pokarmu delikatna błona śluzowa jest chroniona przed uszkodzeniami i wysuszeniem, a ruchy żuchwy są płynne. Mucyny, dzięki swej lepkości, pomagają także w formowaniu zwartego kęsa pokarmowego.

Udział w odczuwaniu smaków

Ślina jest niezbędna do prawidłowego odczuwania smaku spożywanego przez nas jedzenia. W przypadku jej niedoboru, odbiór smaków jest wyraźnie zaburzony.

Zaburzenia wydzielania śliny

Patologiczna suchość w jamie ustnej, czyli inaczej kserostomia, może mieć wiele różnych źródeł. Bezpośrednio jest ona związana z zaburzoną pracą ślinianek, które nie są w stanie wyprodukować wystarczającej ilości śliny. Kserostomia jest częstym powikłaniem zażywania niektórych antybiotyków lub innych leków, takich jak leki o działaniu moczopędnym, przeciwdepresyjnym, obniżającym ciśnienie, czy też stosowanych w astmie lub alergii.

Suchość w jamie ustnej występuje także u osób poddanych radioterapii głowy i szyi, cierpiących z powodu cukrzycy, anemii, niedoczynności tarczycy lub AIDS. Częstą przyczyną kserostomii jest również palenie papierosów, oddychanie przez usta oraz odwodnienie.

Niedobór śliny – objawy i leczenie

W wyniku niedoboru śliny, chory odczuwa dokuczliwe pieczenie warg i języka. Błona śluzowa jest przesuszona oraz owrzodziała. Brak śliny sprzyja powstawaniu próchnicy, ponieważ resztki jedzenia nie mają jak być usuwane z przestrzeni międzyzębowych, a niskie pH nie jest neutralizowane. Chorzy skarżą się na problemy z mówieniem, przyjmowaniem pokarmów oraz rozpoznawaniem smaków. Kserostomii często współtowarzyszą infekcje grzybicze jamy ustnej.

Leczenie kserostomii jest zależne od przyczyny, która ją wywołała. Popularne jest stosowanie tak zwanej sztucznej śliny, która pozwala choć częściowo zminimalizować skutki suchości w jamie ustnej. Cierpiąc na to schorzenie, ważna jest szczególna dbałość o odpowiednią higienę jamy ustnej nie tylko poprzez regularne szczotkowanie zębów, ale także stosowanie płukanek z fluorem, nitkowanie przestrzeni międzyzębowych oraz częste wizyty u stomatologa.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.5


Może cię

Operacja przegrody nosowej (septoplastyka)

Operacja przegrody nosowej (septoplastyka) to laryngologiczny zabieg leczniczy, mający na celu przywrócenie prawidłowych warunków anatomicznych ...

Przewiane ucho – jakie są przyczyny, objawy, leczenie i domowe sposoby?

Przewiane ucho to powszechna dolegliwość zarówno wśród dzieci, jak i dorosłych. Przyczyną częstych infekcji może ...

Świnka u dziecka

Świnka jest chorobą wirusową. Chorują na nią głównie dzieci w wieku szkolnym. Wirus świnki jest ...

Obrzęk gruczołów ślinowych

Ślinianka, jak każdy inny narząd w naszym organizmie, może ulec procesowi chorobowemu. Najczęstszym objawem schorzeń ...

Grudki i krosty na języku – czy to objaw choroby?

Zmiany na języku mogą świadczyć o infekcjach grzybiczych, bakteryjnych oraz wirusowych. Objawy to najczęściej: grudki, ...

Sialografia i sialometria – badania na wykrycie chorób ślinianek

Ślinianki (przyuszna, podżuchwowa, podjęzykowa) są gruczołami odpowiedzialnymi za wydzielanie śliny. Niektóre z chorób powodują zaburzenia ...

Kamica ślinianek

Kamica gruczołów ślinowych jest najczęstszym schorzeniem dotykającym te narządy. W większości przypadków występuje u osób ...

Ostre i przewlekłe zapalenie ślinianek

Ślinianki, inaczej gruczoły ślinowe (łac. glandulae salivales), są odpowiedzialne za produkcję śliny, która bierze udział ...

Czy chrapanie jest groźne?

Chrapanie wywołane przez wibracje podniebienia miękkiego i języczka podczas wdechu może dotyczyć nawet 30 proc. ...

Wideo – Wyciek ropnej wydzieliny z ucha

Wyciek ropnej wydzieliny z ucha jest objawem bardzo niepokojącym i wskazującym na proces toczący się ...

Lepka, gęsta ślina z krwią – jakie są przyczyny, co to znaczy?

Ślina, wydzielana przez ślinianki, pełni wiele istotnych funkcji. Kiedy dochodzi do jej zmniejszonego wydzielania, pojawiają ...

Nowotwory ślinianek – jakie objawy daje guz ślinianki?

Nowotwory ślinianek są dość rzadkim problemem, który prawdopodobnie nigdy nie dotknie nas ani naszych bliskich. ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon