Bakteryjne a wirusowe zapalenie gardła

Brak zdjęcia

23 października 2013

Zapalenie gardła to jedna z najczęstszych infekcji, na którą zapadają zarówno dorośli, jak i dzieci. Zazwyczaj wywołane jest ono infekcją wirusową, ale przyczyną zapalenia gardła mogą być także chorobotwórcze bakterie – paciorkowce. Odróżnienie obu typów zapaleń od siebie bywa bardzo trudne, a zarazem niezwykle ważne w aspekcie zastosowania prawidłowego i skutecznego leczenia.

Przyczyny zapalenia gardła

Do infekcji wirusami dochodzi najczęściej drogą kropelkową, ale także na skutek bezpośredniego kontaktu z osobą chorą. Wirusy jako bardzo małe organizmy pokonują filtry biologiczne, które zatrzymują inne drobnoustroje, np. bakterie. Wnikając do jamy nosowo-gardłowej, uszkadzają pokrywający ją nabłonek. Przenikają przez nabłonek i ulegają procesowi wstępnej replikacji (kopiowania materiału genetycznego). Powstają nowe wiriony, które przedostają się do krwi (objawia się to gorączką). Wirusy namnażają się wielokrotnie i zaczynają rozprzestrzeniać się do poszczególnych narządów docelowych.

Podstawową przyczyną bakteryjnego zapalenia gardła są paciorkowce beta hemolizujące grupy A (90% infekcji bakteryjnych). Są to typowe ziarenkowce, które dodatkowo wywołują ostre zapalenie migdałków podniebiennych, zwane anginą. Do zakażenia paciorkowcem dochodzi poprzez bezpośredni kontakt z osobą chorą, a infekcja rozprzestrzenia się łatwiej w dużych skupiskach ludzkich, takich jak koszary wojskowe lub szkoły. Dodatkowym czynnikiem potęgującym namnażanie się bakterii jest wilgoć, dlatego mogą się one przenosić np. przez szczoteczkę do zębów. Są w stanie również przetrwać na produktach spożywczych, których konsumpcja może wywołać paciorkowcowe zapalenie gardła. Po ich wniknięciu do nabłonka wyściełającego górne drogi oddechowe dochodzi do namnożenia i rozwoju stanu zapalnego.

Różnice w objawach wirusowego i bakteryjnego zapalenia gardła

Infekcja wirusowa rozwija się od około 1 do 6 dni od kontaktu.

  • Zazwyczaj rozpoczyna się od złego samopoczucia, bólu głowy, mięśni oraz bólu i uczucia drapania w gardle.
  • Często współistnieje z wodnistym wyciekiem z nosa, spływającym po tylnej ścianie gardła, co skutkuje upośledzeniem drożności nosa. W późniejszym okresie wydzielina może być również żółto-zielonkawa.
  • Pojawia się suchy kaszel, z tendencją do przechodzenia w mokry. Gardło staje się zaczerwienione.
  • Gorączka jest niewielka, na przemian rośnie i spada, w zależności od okresu zakażenia.
  • Chory nie ma apetytu, prawdopodobnie również ze względu na bolesne przełykanie.

Objawy bakteryjnego zapalenia gardła są zdecydowanie ostrzejsze, pojawiają się nagle, a ból jest bardzo silny.

  • Gorączka zazwyczaj przekracza 38°C.
  • Błona śluzowa gardła i migdałków podniebiennych jest żywoczerwona lub wręcz krwista, pojawia się obrzęk.
  • Język, początkowo obłożony jasnym nalotem, staje się malinowy.
  • Charakterystyczne jest powiększenie węzłów chłonnych szyjnych przednich.

Warto zwrócić uwagę na cechy epidemiologiczne, zwiększające prawdopodobieństwo zakażenia paciorkowcowego, takie jest wiek od 5. do 15. roku życia, pora roku – zima lub wczesna wiosna, kontakt z osobą chorą na anginę.

Diagnostyka różnicowa zapalenia gardła

Odróżnienie infekcji wirusowej od bakteryjnej jest bardzo ważne ze względu na odmienny sposób leczenia. Pierwszym sposobem jest zmodyfikowana punktowa skala Centora, która na podstawie objawów klinicznych pozwala ocenić prawdopodobieństwo występowania zapalanie gardła o etiologii bakteryjnej. Składa się ona z czterech punktów:

  • gorączka powyżej 38°C,
  • obecność wysięku na migdałkach podniebiennych,
  • powiększenie i tkliwość węzłów chłonnych szyi,
  • brak kaszlu.

Spełnienie trzech lub czterech warunków silnie wskazuje na obecność zakażenia bakteryjnego i staje się podstawą do antybiotykoterapii.

Należy także wykonać szybki test antygenowy. Polega on na stwierdzeniu bakterii w wymazie z gardła i jest dość czułą metodą pozwalającą na odróżnienie przyczyny zapalenia.

Leczenie zapalenia gardła

Kluczowa różnica dotyczy leczenia obu typów zapaleń. W infekcjach bakteryjnych stosuje się antybiotykoterapię. Skuteczne są penicylina, cefalosporyny lub makrolidy.

W zapaleniu wirusowym nie można stosować antybiotyków. Wówczas poprawę przynosi wyłącznie leczenie objawowe. Pacjent powinien odpoczywać, spożywać dużą ilość płynów. Można stosować preparaty przeciwbólowe i przeciwgorączkowe, takie jak paracetamol lub niesteroidowe leki przeciwzapalne (np. ibuprofen). W celu miejscowego radzenia sobie z bólem gardła, warto przyjmować preparaty do ssania z lidokainą, salicylanem choliny lub benzydaminą. Można także rozważyć preparaty jeżówki, które skracają czas utrzymywania się objawów.

Powikłania zapalenia gardła

Ostatnią różnicą jest wystąpienie ewentualnych powikłań. Pojawiają się one po zapaleniu paciorkowcowym. Najczęstsze z nich to:

  • ropień okołogardłowy,
  • ropne zapalenie ucha,
  • ropne zapalenie zatok,
  • ropne zapalenie węzłów chłonnych.

Jednakże, w późniejszym czasie, może wystąpić nawet gorączka reumatyczna oraz ostre kłębuszkowe zapalenie nerek. W rzadkich przypadkach pojawia się zapalenie płuc i opon mózgowo-rdzeniowych. Po wirusowym zapaleniu gardła, wskutek obniżonej odporności, łatwo dochodzi do nadkażeń bakteryjnych, czego następstwem jest zapalenie zatok przynosowych lub ucha środkowego.

Opublikowano: ; aktualizacja: 12.02.2018

Oceń:
4.7


Może cię

O czym świadczą naloty na migdałkach?

Migdałki to niewielkie narządy odpowiedzialne za odporność organizmu. Są podatne na wiele różnych stanów chorobowych: ...

Wideo – Przyczyny zapaleń gardła

Infekcje gardła rozwijają się na podłożu zakażenia wirusowego i bakteryjnego. W pierwszej fazie zakażenie wirusowe ...

Ekstrakt z lipy – naturalny i skuteczny sposób na gorączkę i przeziębienie

Ekstrakt (suchy wyciąg z kwiatostanu lipy) to popularny naturalny produkt leczniczy. Stanowi on składnik wielu ...

Zapalenie gardła i migdałków – przyczyny, objawy, leczenie

Ostre zapalenie gardła, któremu często towarzyszy także zapalenie migdałków podniebiennych, najczęściej spowodowane jest infekcją wirusową, ...

Angina paciorkowcowa – objawy, leczenie, powikłania, różnicowanie

Angina paciorkowcowa to zapalenie gardła i migdałków podniebiennych, wywołane paciorkowcem β-hemolizującym grupy A, S. pyogenes. ...

Sposoby na chore gardło

Typowe objawy chorego gardła to: drapanie, pieczenie, kłucie i ból gardła przy przełykaniu. Pacjenci skarżą ...

Sposoby na ból gardła u dziecka

Ból gardła u dziecka pojawia się głównie w czasie zapalenia gardła wywołanego przez wirusy, rzadziej ...

Jak leczyć zapalenie gardła?

Leczenie zapalenia gardła zależy od rodzaju i etiologii schorzenia (wirusowe, bakteryjne, grzybicze, ostre przewlekłe). Wirusowe ...

Zapalenie gardła u dzieci

Do objawów zapalenia gardła u dzieci należą zaczerwieniona błona śluzowa oraz ból gardła, który nasila ...

Wideo – Ostre zapalenie gardła

Ostre zapalenie gardła jest chorobą, która występuje bardzo często zarówno u dzieci jak i u ...

Wymaz z gardła – jak wygląda i kiedy wykonać badanie na paciorkowce i gronkowce?

Wymaz z gardła to badanie mikrobiologiczne dające lekarzowi możliwość przyjrzenia się bakteriom i grzybom zasiedlającym ...

Zapalenie gardła

Stan zapalny błony śluzowej gardła to typowa dolegliwość dla każdej grupy wiekowej w okresie zimowym ...

Komentarze (0)