Zespół górnego otworu klatki piersiowej (TOS) – objawy, leczenie, rehabilitacja

Zespół górnego otworu klatki piersiowej (TOS) to zespół objawów naczyniowych i neurologicznych, których przyczyną jest ucisk w obrębie zwężenia w otworze górnym klatki piersiowej. Przyczyną rozwoju tych dolegliwości są wady wrodzone i zmiany nabyte w postaci urazów w obrębie barku i szyi. Najczęstsze objawy to drętwienie i mrowienie, ból barku, bóle głowy, osłabienie siły mięśniowej. Zdarzają się obrzęki, zatory i owrzodzenia. Leczenie zespołu opiera się na stosowaniu leków przeciwbólowych oraz rehabilitacji, w tym ćwiczeń.

Czym jest zespół TOS (otworu górnego klatki piersiowej)?

Zespół górnego otworu klatki piersiowej, zwany także zespołem ciasnoty górnego otworu klatki piersiowej (thoracic outlet syndrome, TOS) jest schorzeniem spowodowanym uciskiem na splot ramienny oraz naczynia podobojczykowe. W zależności od uciskanej okolicy oraz konkretnej struktury wyróżniamy: specyficzny, niespecyficzny TOS, neurogenny i naczyniowy. W piśmiennictwie opisywany zespół występuje także jako:

  • zespół żebra szyjnego,
  • zespół mięśnia pochyłego przedniego,
  • zespół żebrowo-obojczykowy.

Dolegliwość ta zauważalna jest najczęściej w 4. i 5. dekadzie życia. Często wiąże się z wcześniejszym urazem barku. W większości przypadków TOS jest zbyt późno diagnozowany, dlatego też nie ma jednego, ogólnie stosowanego modelu leczenia i postępowania. Zazwyczaj zespół TOS wykrywany jest w momencie wystąpienia poważnych komplikacji naczyniowych.

Zespół otworu górnego klatki piersiowej – przyczyny

Uciskowy zespół otworu górnego klatki piersiowej związany jest z patologicznymi objawami o charakterze neurologicznym oraz naczyniowym. Objawy lokalizują się w obrębie kończyn górnych i są spowodowane przez ucisk nie tylko na splot ramienny, ale także na tętnicę podobojczykową, pachową i żyłę podobojczykową. Ze względu na dość zróżnicowany obraz kliniczny występują trudności w prawidłowej i wczesnej diagnozie pacjentów. Wynika to między innymi z wielu schorzeń wliczanych do tego zespołu, takich jak na przykład zespół żebra szyjnego (Naffzigera), zespół nadmiernego odwiedzenia oraz wiele innych.

Ucisk najczęściej ma miejsce w obrębie następujących struktur anatomicznych:

  • szczelina między mięśniem pochyłym przednim a środkowym (szczelina mięśni pochyłych),
  • przestrzeń między obojczykiem a pierwszym żebrem,
  • przestrzeń między wyrostkiem łopatki (tzw. wyrostkiem kruczym) a ścięgnem mięśnia piersiowego mniejszego.

Choroba TOS – czynniki ryzyka

Kto choruje najczęściej i dlaczego? Przyczynami pojawiania się górnego otworu klatki piersiowej są:

  • predyspozycje anatomiczne,
  • typ budowy (asteniczna, tj. szczupła budowa ciała; rzadziej kobiety otyłe z dużym biustem),
  • wady wrodzone (dodatkowe żebro szyjne),
  • urazy w obrębie szyi oraz barku – zespół częściej diagnozowany jest u pacjentów po wypadkach komunikacyjnych i uprawiających sporty kontaktowe; predysponują takie urazy jak: uraz kręgosłupa szyjnego, złamania obojczyka, złamanie pierwszego żebra, uszkodzenia barku,
  • zmiany zwyrodnieniowe,
  • płeć (częściej u kobiet),
  • wiek (najczęściej pomiędzy 40. a 50. rokiem życia).

Ważnym czynnikiem ryzyka są wady postawy, szczególnie skrzywienie kręgosłupa w odcinku piersiowym (zniesienie kifozy piersiowej).

Warto zwrócić uwagę, że zespół tren częściej diagnozowany jest u mężczyzn, którzy intensywnie ćwiczą na siłowni i wypracowali sylwetkę kulturysty. Wykonywanie ćwiczeń siłowych z dużą intensywnością prowadzi do przerostu mięśni pochyłych, co przyspiesza pojawienie się objawów TOS.

Jakie są typy (rodzaje) TOS?

W zależności od tego, która okolica jest uciskana, wyróżniamy cztery różne typy TOS.

  • Zespół żebra szyjnego – powoduje zwężenie przestrzeni tylnej mięśni pochyłych, częściej zauważalne po lewej stronie. Jeżeli dojdzie do całkowitego wykształcenia żebra szyjnego, wówczas może dojść do komplikacji na tle naczyniowym.
  • Zespół żebrowo-obojczykowy – najczęściej spowodowany urazem bądź wadą wrodzoną. Dotyczy nieprawidłowego połączenia obojczyka oraz pierwszego żebra.
  • Zespół nadmiernego odwiedzenia – pojawia się wskutek ucisku pęczka naczyniowo-nerwowego przez wyrostek kruczy łopatki bądź mięsień piersiowy mniejszy.
  • Zespół mięśni pochyłych – występujący najczęściej u sportowców, spowodowany uciskiem mięśni pochyłych na pęczek naczyniowo-nerwowy szyi.

Objawy zespołu uciskowego górnego otworu klatki piersiowej

W zależności od stopnia uciśnięcia splotu ramiennego, tętnicy oraz żyły podobojczykowej, u pacjentów możemy wyróżnić objawy o charakterze: neurologicznym, żylnym, tętniczym lub mieszanym.

Górny otwór klatki piersiowej – objawy neurologiczne:

  • ból barku (splot ramienny) nasilający się podczas wykonywania ruchu podnoszenia oraz odwodzenia kończyny górnej,
  • ból kończyny górnej promieniujący od strony łokciowej przedramienia do IV i V palca, promieniujący także do szyi,
  • ból głowy,
  • bóle stenokardialne (pojawiające się przy niedostatecznym ukrwieniu mięśnia sercowego),
  • parestezje (drętwienie i mrowienie),
  • osłabienie siły mięśniowej,
  • obniżenie precyzji ruchów ręki,
  • zanik małych grup mięśniowych (rzadko),
  • nadmierna potliwość,
  • zespół Hornera.

Objawy tętnicze:

  • zator tętnic w obrębie przedramienia,
  • uczucie zimna w obrębie dłoni,
  • bóle spoczynkowe,
  • objawy Raynauda,
  • chromanie przestankowe,
  • owrzodzenia zlokalizowane pod płytką paznokciową,
  • martwica.

Objawy żylne:

  • ból w obrębie ramienia,
  • obrzęk przedramienia i dłoni – widoczny zwłaszcza rano,
  • bladość i sinawy kolor skóry,
  • parestezje,
  • niewydolność żylna kończyny górnej (epizody).

Jak rozpoznać TOS – jakie badania wykonać?

Właściwe rozpoznanie zespołu górnego klatki piersiowej polega na przeprowadzeniu z pacjentem konkretnych prób klinicznych, w tym poniżej opisanych.

  • Próba Adsona – ramiona pacjenta znajdują się w przywiedzeniu. Chory unosi ramiona, robi głęboki wdech oraz obraca głowę w kierunku strony badanej. W ten sposób ocenia się tętno na tętnicy promieniowej oraz występowanie szmeru nad tętnicą podobojczykową.
  • Test militarny Falconera i Weddella – pacjent siedzi z opuszczonymi barkami, łopatkami w przywiedzeniu oraz głową w ustawieniu neutralnym. W takiej pozycji oceniamy kondycję okolicy nad tętnicą podobojczykową
  • Test Wrighta – pacjent w pozycji siedzącej z odwiedzionym ramieniem do 135o. W ten sposób można ocenić tętno na tętnicy promieniowej.
  • Próba AER (abduction external rotation) – ramiona pacjenta ustawione są w odwiedzeniu pod kątem prostym oraz zgięciu w stawach łokciowych, dłoniowa powierzchnia ręki jest zrotowana na zewnątrz. W tej pozycji pacjent wykonuje ruch zaciskania dłoni w pięść oraz ich otwieranie przez około 3 minuty.

Należy pamiętać o tym, że wyżej wymienione próby mają charakter względny i nie powinny być traktowane jako specyficzne testy wykorzystywane przy wykrywaniu TOS.

Zespół otworu górnego klatki piersiowej – badania

Do badań nieinwazyjnych stosowanych w diagnostyce należą:

  • RTG okolicy szyjno-piersiowej,
  • EMG – elektromiografia,
  • ENG – elektroneurografia,
  • segmentarny pomiar ciśnienia metodą Dopplera.

Podstawą diagnostyki jest zdjęcie radiologiczne w rzutach, które obejmą klatkę piersiową, szyję oraz barki. Na RTG widoczne będzie żebro szyjne, nadmiernie rozwinięty wyrostek poprzeczny VII kręgu szyjnego.

Bardzo ważne jest ogólne badanie neurologiczne. Pozwala rozpoznać czy pod wpływem ucisku doszło do szkodzenia splotu barkowego. Lekarz może zlecić wykonanie elektroneurografii (ENG) nerwu pośrodkowego i łokciowego.

Badanie arteriograficzne pozwala wykryć zmiany naczyniowe. Arteriografia pozwala rozpoznać czy i gdzie dochodzi do ucisku. Badanie to obrazuje takie zmiany jak: zwężenia naczyń, niedrożność, tętniaki. Diagnostykę uzupełnia się o badanie USG Doppler, które obrazuje jakość przepływu krwi w obrębie naczyń tętniczych.

Zespół górnego otworu klatki piersiowej – rehabilitacja

Chorzy, u których zaobserwowano jedynie symptomy o charakterze neurologicznym wymagają wielomiesięcznego leczenia zachowawczego, polegającego na: wdrożeniu odpowiednich ćwiczeń ruchowych, stosowaniu leków przeciwbólowych, NLPZ, wazoaktywnych, zabiegów z zakresu fizykoterapii oraz masażu. Jednym z ważniejszych elementów leczenia są zabiegi z zakresu fizykoterapii, skuteczne w TOS. Choroba wymaga stosowania następujących firm terapii:

  • zabiegi z wykorzystaniem ciepła (laser, jonoforeza, pole magnetyczne),
  • masaż,
  • ćwiczenia korekcyjne oraz ogólnousprawniające,
  • ćwiczenia wzmacniające obręcz barkową.

Tego typu leczenie wymaga wielomiesięcznej regularnej pracy.

TOS – leczenie, operacja

W cięższych przypadkach, kiedy dochodzi do niebezpiecznych powikłań, takich jak zakrzepica, tętniak, zespół Pageta-Schroettera oraz dodatkowe żebro szyjne, należy rozważyć zabieg operacyjny.

Operacja polega na usunięciu (resekcji) żebra szyjnego. Jeżeli skutkiem choroby będą zmiany naczyniowe w obrębie tętnicy podobojczykowej (np. niedrożność), konieczne może być dodatkowe wykonanie zabiegu naczyniowego.

Zespół górnego otworu klatki piersiowej wymaga zróżnicowanej diagnostyki, którą utrudnia złożony obraz kliniczny choroby. Powszechnie uważa się, że przy odpowiednio prowadzonej fizjoterapii chorzy z objawami neurologicznymi w 80 proc. mogą uniknąć zabiegu operacyjnego. W przypadku zaburzeń o charakterze naczyniowym zazwyczaj wymagana jest interwencja chirurgiczna.

Bibliografia

  • Szarnecka-Sojda A., Thoracic outlet syndrome. Acta Angiol., 2004, 10, 3: 99–113.
  • Pigońska J., Zespół górnego otworu klatki piersiowej – opis przypadku. Postępy Psychiatrii i Neurologii, 2006, 15, 1: 57–59.
  • Urbanek T., Występowanie zespołu uciskowego górnego otworu klatki piersiowej (TOS) w populacji w wieku 19–26 lat. Chirurgia Polska, 2008, 10, 1: 8–15
Opublikowano: ; aktualizacja: 24.10.2018

Oceń:
4.8


Może cię

Rwa ramienna – przyczyny, objawy, leczenie

Ból karku oraz ból promieniujący do kończyny górnej spotykany jest bardzo często. Objawy te znane ...

Zapalenie torebki stawowej – przyczyny, objawy, leczenie

Zapalenie torebki stawowej to poważna dolegliwość obejmująca najczęściej staw barkowy, łokciowy i biodrowy. Rozwija się ...

Żebro szyjne (zespół Naffzigera) – przyczyny, objawy, leczenie

Zespół żebra szyjnego jest rzadką wadą rozwojową, której istotą jest istnienie dodatkowego żebra szyjnego połączonego ...

Drętwienie twarzy i mrowienie twarzy

Wielu pacjentów skarży się na przykre dolegliwości w obrębie twarzy. Najczęściej opisują je jako drętwienie ...

Choroba Fabry’ego

Choroba Fabry’ego to schorzenie dziedziczne, którego objawy spowodowane są spadkiem aktywności enzymu – α-galaktozydazy A. ...

Parestezje (drętwienie i mrowienie)

Parestezje, określane często jako czucie opaczne, to nic innego jak nieprzyjemne odczucia, najczęściej przyjmujące charakter ...

Mrowienie ciała i skóry – jakie są przyczyny i co robić?

Mrowienie skóry należy do parestezji, czyli nieprzyjemnych objawów związanych z podrażnianiem nerwów obwodowych. Drętwienie ciała ...

Bóle stawów

Na bóle stawów skarży się około 60 % osób po 55 roku życia. Z przeprowadzanych ...

Czy strzelające stawy wymagają leczenia? Co oznacza chrupanie, przeskakiwanie i strzykanie w stawach?

Przeskakiwanie w stawach, któremu często towarzyszy charakterystyczny trzask, chrupanie i strzelanie, nie zawsze jest objawem ...

Zaburzenia czucia – jakie są rodzaje i przyczyny zaburzeń czucia głębokiego i powierzchownego?

Zaburzenia czucia są jednymi z najczęstszych objawów neurologicznych towarzyszących wielu chorobom ośrodkowego (mózgowie i rdzeń ...

Neuropatie

Neuropatie to cała grupa schorzeń nerwów obwodowych, czyli struktur anatomicznych przekazujących impulsy nerwowe do różnorodnych ...

Skręcenie kolana – przyczyny, objawy, badania, leczenie, rekonstrukcja, rehabilitacja, powikłania

Przyczyną skręcenia stawu kolanowego jest brak osłony mięśniowej i jego zabezpieczenie jedynie spłaszczoną kością – ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon