Wiotkość stawów – przyczyny, objawy, leczenie, ćwiczenia przy hipermobilności stawów

Wiotkość stawów, czyli hipermobilności, jest efektem choroby tkanki łącznej, związanej z nieprawidłową budową kolagenu. Głównym objawem wiotkości stawów jest zwiększony zakres ruchu w jednym lub wielu stawach. Nadmierna ruchomość stawów może wskazywać na chorobę tkanki łącznej nabytą lub wrodzoną. Wyróżnia się m.in. ZHK – zespół hipermobilności konstytucjonalnej, oraz BHJS – łagodny zespół hipermobilności. W leczeniu najważniejsze są ćwiczenia.

Co to jest wiotkość stawów?

Wiotkość stawów jest również nazywana hipermobilnością stawów lub nadmierną ruchomością stawów. Charakterystycznym obrazem klinicznym tego zjawiska jest zwiększenie ruchomości w stawach ponad przyjęte normy. Osoby patrzące z boku mogą odnieść wrażenie, że stawy są giętkie. Statystycznie wiotkość stawów u dorosłych kobiet występuje częściej niż u mężczyzn, dotyczy głównie osób młodych. Występowanie hipermobilności stawów związane jest zatem z płcią, wiekiem oraz, jak wskazują badania, z pochodzeniem (rasą).

Wiotkość stawów to nie choroba genetyczna, a jedynie objaw wskazujący na dysfunkcję tkanki łącznej. W wyniku pewnych zdarzeń dochodzi do zaburzeń w budowie strukturalnej tkanki łącznej, co prowadzi do jej niewydolności. Tkanka łączna występuje w wielu miejscach organizmu ludzkiego, które są związane z motoryką ciała. Buduje między innymi: kości, chrząstki stawowe, więzadła, ścięgna oraz krążki stawowe. Składnikiem tkanki łącznej, która ulega patologicznej modyfikacji prowadzącej np. do nadmiernej ruchomości stawów, jest kolagen.

Hipermobilność – nabyta i wrodzona wiotkość stawów

Hipermobilność może dotykać jednego stawu lub większej ilość tych połączeń kostnych. Stąd mówi się o hipermobilności miejscowej oraz uogólnionej. Hipermobilność miejscowa jest z reguły związana z nabytą dysfunkcją tkanki łącznej, natomiast hipermobilność uogólniona oraz hipermobilność konstytucjonalna stawów – z wrodzoną – genetyczną patologią tej tkanki. Nadruchomość miejscowa, nabyta, charakteryzuje się zwiększeniem ruchu przeważnie w jednej płaszczyźnie lub nieznacznie we wszystkich kierunkach. Nadruchomość uogólniona wrodzona związana jest ze zwiększeniem zakresu ruchu we wszystkich kierunkach dla konkretnego stawu (np. wiotkość stawów nadgarstka, wiotkość stawów kolanowych).

Przykładem hipermobilności miejscowej może być nadruchomość stawu powstała pod wpływem usztywnienia dwóch sąsiadujących stawów. Zwiększenie ruchomości w stawie pozwala na względne wyrównanie zakresu ruchu. Do hipermobilności miejscowej zalicza się również nadmierną ruchomość stawów powstałą w wyniku urazu takiego stawu.

Przykładem hipermobilności stawów o charakterze uogólnionym może być nadruchomość stawów powstała w wyniku intensywnych ćwiczeń związanych z rozciąganiem struktur stawowych prowadząc do zwiększonego zakresu ruchomości. Do tego typu nadruchmości stawu prowadzi intensywny wysiłek fizyczny związany z rozciąganiem. Charakterystycznymi dyscyplinami sportowymi predysponującymi do tego typu schorzenia jest balet oraz gimnastyka artystyczna.

Hipermobilność uogólniona jest spowodowana wrodzonym, genetycznym zaburzeniem kodowania białka tkanki łącznej. Patologiczna tkanka łączna prowadzi do nieprawidłowego kształtowania struktur stawowych. Dochodzi do zaburzeń rozluźnienia i kurczenia aparatu więzadłowego, ścięgnistego. Choroba tkanki łącznej obejmuje większość stawów obwodowych, a także osiowych, powodując hipermobilność kręgosłupa.

ZHK – zespół hipermobilności konstytucjonalnej

ZHK oznacza zespół hipermobilności konstytucjonalnej. Jest to postać uogólniona i wrodzona wiotkości stawów. Pacjenci z tą przypadłością mają zwiększoną ruchomość w większości stawów. Dochodzi do rozluźnienia torebek stawowych oraz więzadeł stawów. Z tego powodu pacjenci są w większym stopniu podatni na skręcenia i zwichnięcia stawów.

Zespół hipermobilności konstytucjonalnej statystycznie częściej dotyczy osób młodych, szczególnie płci żeńskiej. Osoby z ZHK nie mają problemu z wykonaniem skłonu do przodu z położeniem dłoni na podłodze, przygięciem kciuka do przedramienia lub składaniem dłoni na plecach.

Towarzyszącymi objawami wiotkości stawów są:

  • wady postawy, zwiększona kifoza tułowia, pogłębiona lordoza odcinka lędźwiowego kręgosłupa, skrzywienie kręgosłupa – tzw. hipermobilność kręgosłupa,
  • koślawość stawów kolanowych lub przeprost w stawie kolanowym,
  • płaskostopie, paluch koślawy.

W przebiegu zespołu hipermobilności stawów zauważa się częstsze występowanie objawów z poza układu szkieletowo-mięśniowego. Wrodzona patologia tkanki łącznej może powodować zwiększoną podatność na występowanie żylaków oraz przepuklin, kruchość naczyń krwionośnych (skłonność do powstawania siniaków), a także niektórych zaburzeń psychicznych – depresja, nerwica.

Łagodny zespół hipermobilności stawów – BHJS

BHJS, jest skrótem od angielskiej nazwy „Benign Hypermobility Joint Syndrom”, co oznacza łagodny zespół hipermobilności stawów. Jest to schorzenie związane z nieprawidłowymi proporcjami różnego rodzaju kolagenu w tkance łącznej. Do takiego stanu dochodzi w wyniku zaburzeń genetycznych. BHJS może być związany z wrodzonymi wadami genetycznymi, szczególnie w zespole Marfana, Ehlersa-Danlosa, Downa lub wrodzonej łamliwości kości.

Objawami BHJS jest nadmierny ruch w stawach połączony z uporczywym bólem stawów. Niekiedy dotyczy to jednego stawu, czasem kilku, a w najgorszym przypadku przyjmuje postać uogólnioną. Wiotkość w stawach może prowadzić do licznych zwichnięć lub podwichnięć. Występowanie dolegliwości bólowych wiąże się z wykonywaniem ruchu. Im więcej aktywności fizycznej tym większy ból. Szczególnie pacjenci skarżą się na bóle stawów kolanowych oraz skokowych, co może wynikać z faktu, iż w ciągu dnia są to najbardziej obciążone stawy podczas chodzenia oraz stania. Wiotkość stawów u dzieci daje dolegliwości bólowe szczególnie wieczorami i w nocy.

Leczenie wiotkości stawów – ćwiczenia na nadmierną ruchomość w stawach

Problemem leczenia nadmiernej ruchomości stawów jest fakt, że nie ma ono leczenia przyczynowego. Zaburzeń strukturalnych kolagenu budującego tkankę łączną nie da się naprawić. Można natomiast podjąć odpowiednią terapię rehabilitacyjną pozwalającą na większą stabilizację stawów.

Należy mieć na uwadze, że przy wiotkości stawów ćwiczenia rozciągające są stanowczo przeciwwskazane. Mogą one bowiem powodować spotęgowanie hipermobilności stawów. Pod nadzorem fizjoterapeuty należy wykonywać ćwiczenia zwiększające siłę mięśniową oraz propriocepcję hipermobilnego stawu. Propriocepcja pozwala na ocenę ułożenia poszczególnych części ciała, przekazując ośrodkowi nadrzędnemu informację o napięciu mięśni, więzadeł zlokalizowanych w obrębie danego stawu, tzw. zmysł kinetyczny.

Ćwiczenia wzmacniające siłę mięśniową np. za pośrednictwem pływania lub jazdy na rowerze są niezwykle istotne w działaniu profilaktycznym nadruchomości stawów. Mięśnie bez aktywność fizycznej, rozluźniają się powodując zmniejszenie stabilności stawów.

Bibliografia:

  1. Łagodny zespół hipermobilności stawów (BHJS) – praca poglądowa, A. Mirska, A. Kalinowska, E. Topór, K. Okulczyk, W. Kułak Klinika Rehabilitacji Dziecięcej Uniwersyteckiego Dziecięcego Szpitala Klinicznego w Białymstoku
Opublikowano: ; aktualizacja: 02.07.2018

Oceń:
4.3


Może cię

Zwyrodnienie kręgosłupa – jak leczyć ból? Które ćwiczenia i jaka fizjoterapia są najlepsze?

Ból kręgosłupa lędźwiowego w przebiegu choroby zwyrodnieniowej najczęściej spowodowany jest: siedzącym trybem życia, obciążeniem w ...

Ból dużego palca u nogi – przyczyny bólu dużego palca w stopie

Ból palców u nóg może być efektem urazu, deformacji lub też uszkodzenia nerwów. Przyczyną bólu ...

Paluch biegacza – czym jest? Jakie są przyczyny i objawy palucha darniowego?

Paluch biegacza, określany także jako paluch darniowy, jest chorobą wynikającą z nadmiernego obciążenia stawu palucha ...

Jakie są metody leczenia reumatoidalnego zapalenia stawów?

Reumatoidalne zapalenie stawów jest poważną chorobą autoimmunologiczną. Nieleczona prowadzić może do zniekształcenia stawów, uszkodzenia narządów ...

Zapalenie pochewek ścięgnistych

Zapalenie pochewek ścięgnistych występuje wraz z zapaleniem ścięgna, dzieje się tak dlatego, że pochewka otacza ...

Paluch sztywny – leczenie, rehabilitacja, operacja

Paluch sztywny (hallux rigidus) jest chorobą, której przyczyną jest proces zwyrodnieniowy stawów palucha. Schorzenie prowadzi ...

Urazy kręgosłupa

Urazy kręgosłupa należą do najcięższych obrażeń narządu ruchu. Do najczęstszych przyczyny uszkodzenia kręgosłupa oraz rdzenia ...

Łokieć golfisty – co to jest? Jak się objawia i jak leczyć łokieć golfisty?

Staw łokciowy jest narażony na częste uszkodzenia. Dość powszechne są zespoły bólowe przyczepów ścięgien mięśni ...

Co to jest spondyloza?

Spondyloza, czyli zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa stanowią razem z dyskopatią to częste choroby kręgosłupa. Ich objawy ...

Ból stopy – dlaczego boli stopa?

Ból stopy lub obu stóp może utrudniać chodzenie. Przyczyną bolesnych stóp są przede wszystkim urazy ...

Zespół ciasnoty podbarkowej

Zespół ciasnoty podbarkowej określany jest także jako konflikt podbarkowy. Ból barku nawet w 60% przypadków ...

Zapalenie stawu kolanowego

Staw kolanowy jest największym stawem człowieka. Zbudowany jest z elementów kostnych, torebki stawowej, więzadeł oraz ...

Komentarze (0)