Mięsień biodrowo-lędźwiowy – funkcje, przyczepy, ból, ćwiczenia

Mięsień biodrowo-lędźwiowy składa się z trzech mięśni – mniejszego, większego i biodrowego. Jego przyczepy zlokalizowane są w obrębie kręgosłupa, dołu biodrowego i kości biodrowej. Mięsień lędźwiowy większy jest określany jako mięsień biegaczy. Naderwanie lub naciągnięcie występuje w wyniku urazów i przeciążeń w czasie wysiłku. Zbyt intensywny, długotrwały wysiłek fizyczny może prowadzić do zespołu mięśnia biodrowo-lędźwiowego.

Mięsień biodrowo-lędźwiowy – anatomia i budowa

Mięsień biodrowo-lędźwiowy to z języka łacińskiego musculus iliopsoas. Składa się z trzech mięśni – lędźwiowego większego (musculus psoas major) oraz lędźwiowego mniejszego (musculus psoas minor) i biodrowego (musculus iliacus).

Zaliczany jest do grupy przedniej mięśni grzbietowych obręczy kończyny dolnej. Jego przyczepy początkowe są zlokalizowane w okolicy wyrostków poprzecznych ostatniego kręgu piersiowego i czterech pierwszych kręgów lędźwiowych oraz sąsiednich krążków międzykręgowych. Przyczepy końcowe biegną na krętarz mniejszy kości udowej. Unerwienie pochodzi z gałęzi splotu lędźwiowego i nerwu udowego (L1–L4). Unaczynienie wywodzi się z tętnicy biodrowo-lędźwiowej, tętnicy okalającej udo głębokiej oraz tętnic lędźwiowych.

Mięsień biodrowo lędźwiowy – przyczepy

Mięsień lędźwiowy większy – tylna ściana brzucha – wyrostki poprzeczne lędźwiowe, krążki międzykręgowe i trzony kręgów Th 12–L5.

Mięsień biodrowy – tylna ściana brzucha – dół biodrowy (wewnętrzna strona talerza kości biodrowej).

Mięsień biodrowo-lędźwiowy – krętarz mniejszy kości udowej.

Funkcje mięśnia biodrowo-lędźwiowego

M. biodrowo-lędźwiowy to przede wszystkim dźwigacz stawu biodrowego. Zaraz po mięśniu prostym uda jest najsilniejszym zginaczem biodra. Mięsień lędźwiowy większy poprzez długość istotnie zmienia zakres ruchu. Dzięki niemu jesteśmy w stanie unieść przednią powierzchnię uda aż do okolicy brzucha. Z tego powodu musculus psoas major jest określany mianem mięśnia biegaczy. Jego morfologia stanowi o dużej sile. Mięśnie lędźwiowe są uważane za jedne z najważniejszych w organizmie ludzkim.

Wykazują olbrzymi związek z czynnością chodzenia. Przy zespole objawów jakim jest mózgowe porażenie dziecięce i porażeniu tego mięśnia chód jest bardzo ograniczony lub czasem nawet niemożliwy. Poza wyżej wymienionymi mięsień biodrowo-lędźwiowy odpowiada także za zginanie odcinka lędźwiowego do boku, przy współpracy z mięśniami skośnymi brzucha. Napręża powięź biodrową oraz łuk biodrowo-łonowy w celu przeciwdziałania uciskowi nerwu udowego.

Mięsień biodrowo-lędźwiowy u biegaczy

Według badań wśród najczęstszych kontuzji kończyn dolnych u biegaczy wymienia się na 4 miejscu urazy związane z upośledzeniem funkcji mięśnia biodrowo-lędźwiowego. Naderwanie lub naciągnięcie występuje w wyniku urazów i przeciążeń w czasie wysiłku, co najczęściej ma związek z przyjmowaniem zbyt dużych obciążeń, jest związane ze źle prowadzoną rozgrzewką oraz błyskawicznym podejmowaniem aktywności bez odpowiedniego przygotowania. Badania wyraźnie to pokazują, u biegaczy do kontuzji dochodzi najczęściej podczas treningu. Przyczyną są często wspomniane wcześniej przeciążenia, brak odpoczynku przy braku wpływu warunków atmosferycznych.

Zespół mięśnia biodrowo-lędźwiowego

Zbyt intensywny, długotrwały wysiłek fizyczny w postaci biegania powoduje, że w wyniku nieustannej pracy zgięciowo-wyprostnej kończyny dolnej może dochodzić do przeciążenia mięśnia biodrowo-lędźwiowego, zapalenia kaletki lub struktury samego mięśnia. Taki stan utrzymujący się długotrwale może być początkiem zespołu mięśnia biodrowo-lędźwiowego. Dolegliwości bólowe zaczynają generować przykurcz, to z kolei doprowadza do obniżenia miednicy po tej samej stronie. Występuje rotacja odcinka lędźwiowego, zmiana ustawienia kości krzyżowej oraz zespół mięśnia gruszkowatego. Ostatnim ogniwem może być podrażnienie nerwu kulszowego i objawy rwy kulszowej po przeciwnej stronie.

Również permanentne przesiadywanie za biurkiem w pracy i brak przygotowania mięśnia do wysiłku może być podłożem takiej lawiny przyczynowo-skutkowej. Wykonywanie ćwiczeń typu brzuszki bez właściwej stabilizacji odcinka lędźwiowego również może skutkować kontuzją. Utrzymywanie normy długości zginaczy biodra oraz właściwe przygotowanie do wysiłku wydaje się być najwłaściwszą drogą do uniknięcia kontuzji.

Mięsień biodrowo-lędźwiowy – objawy uszkodzenia

Do objawów uszkodzenia mięśnia biodrowo-lędźwiowego zaliczamy:

  • ból w dolnej części kręgosłupa lędźwiowego (ból w dole pleców),
  • dolegliwości odczuwane w okolicy pachwiny i w dole brzucha,
  • bolesne miesiączkowanie u kobiet przy prawidłowym badaniu ginekologicznym,
  • ból podczas ruchu odwiedzenia w stawie biodrowym,
  • sztywność biodra, słyszalne trzaski, przeskakiwanie,
  • ból przy bieganiu, kopaniu piłki i wchodzeniu po schodach,
  • utrudnione wykonywanie czynności codziennych takich jak, np. zakładanie skarpetek, spodni czy siadanie na niskim krześle,
  • ewentualne objawy rwy kulszowej w postaci parestezji w obszarze pośladka, oraz kończyny dolnej.

Badania i testy

Bardzo powszechne w zastosowaniu są testy długości mięśni zginaczy stawu biodrowego w tym m. biodrowo-lędźwiowego, mowa tutaj o teście Thomasa, Stahelego czy teście Mennela oceniającego także ruchomość stawu biodrowego. Z ich pomocą wykrywa się przykurcz włókien mięśni lędźwiowych. Dodatkowo, często palpacyjnie ocenia się stopień tkliwości oraz ewentualną obecność punktów spustowych. Wśród badań obrazowych pomagających w diagnostyce i różnicowaniu urazów mięśni lędźwiowych wymienia się ultrasonografię, zdjęcia rentgenowskie, a w poważniejszych uszkodzeniach tomografię komputerową oraz rezonans stawu biodrowego.

Mięsień biodrowo-lędźwiowy – ćwiczenia

Bardzo ważne jest właściwe przygotowanie mięśnia biodrowo lędźwiowego do wysiłku fizycznego, ćwiczeń. Istotne jest też przeciwdziałanie przykurczom, które mogą generować wymienioną wcześniej lawinę zdarzeń opisującą zespół mięśnia lędźwiowego. Jest to szczególnie istotne u osób, które dużo czasu spędzają za biurkiem, a jednocześnie chcą właściwie przygotować się do uprawiania sportu, aktywności fizycznej czy innego rodzaju rekreacji. Jednym z najlepszych ćwiczeń rozciągających m. biodrowo-lędźwiowy jest pozycja klęku jednonóż.

Po przyjęciu tej pozycji, należy utrzymać tułów prosto, delikatnie zrotować obręcz barkową w kierunku przeciwnym do rozciąganego mięśnia. Ruch polega na przesuwaniu bioder w kierunku do przodu. Warto zadbać o to, aby goleń była skierowana do wewnątrz (po stronie rozciąganej) pozwoli to zintensyfikować rozciąganie. Wykonujemy kilka powtórzeń, utrzymując biodra w pozycji skrajnej przez minimum 10 sekund, z każdym kolejnym powtórzeniem osiągając odrobinę większy zakres ruchu, wydłużając tym samym mięsień.

Leczenie i rehabilitacja

Ze względu na olbrzymią pracę jaką wykonuje mięsień biodrowo-lędźwiowy na co dzień podczas chodu, a u sportowców także podczas wysiłku odradza się wzmacnianie tej struktury. Zaleca się stanowczo ćwiczenia rozciągające przykurczony mięsień. Wykorzystuje się także zabiegi terapii manualnej, które pomagają wyrównać dysbalans napięcia i poprawić ustawienie miednicy, kręgosłupa wpływając tym samym na poprawę statyki i dystrybucji obciążeń, techniki relaksacyjne, aplikacje Kinesiology Taping. Również pinopresura z użyciem technik pino-PIR, czy gradobicia może przyczynić się do relaksacji wspomnianej struktury.

Suche igłowanie, zabiegi fizykoterapeutyczne, techniki autorelaksacji wykonywane w domu oraz ćwiczenia wzmacniające mięśnie antagonistyczne regulują napięcie i przyczyniają się do wyciszenia objawów. Przykładem takich ćwiczeń jest wzmacnianie mięśni pośladkowych. Wykorzystuje się do tego pozycję leżenia tyłem, ze zgiętymi biodrami i kolanami. Ręce powinny być skrzyżowane na klatce piersiowej. Następnie wykonujemy ruch unoszenia bioder do linii łączącej kolana i barki utrzymując 4–5 sekund. Należy wykonać w ten sposób kilka serii 10–15. Pozwala to aktywować mięśnie pośladkowe, jednocześnie rozciągając mięśnie lędźwiowe poprzez wykorzystaną pozycję promującą wyprost bioder. Stany ostre mogą wymagać wspomaganie w postaci leczenia farmakologicznego. Wykorzystuje się wówczas środki o działaniu analgetycznym i z grupy niesteroidowych leków przeciwzapalnych. Leczenie ma w większości charakter zachowawczy.

Bibliografia

  • Brandon L., 2012 – Anatomia w urazach sportowych. Ćwiczenia i rehabilitacja, Wyd. MUZA SA, Warszawa; 21–32
  • Ogorevc M., 2011 – Medycyna alternatywna w sporcie, Wyd. KOS, Katowice; 31–51.
  •  Kouyoumdjian P, Coulomb R, Sanchez T, Asencio G. Clinical evaluation of hip joint rotation range of motion in adults. Orthop Traumatol Surg Res 2012;98:17–23.
  • Ridge T.M., Swanson J., Kang J.D., 2009 – Zasady rehabilitacji, [w:] Medycyna sportowa. Współczesne metody diagnostyki i leczenia, Red. McMahon P.J., Red. pol. wyd. Klukowski K., Wyd. PZWL, Warszawa; 385-404.
  • Wallmann H.W., 2011 – Zmęczenie mięśni, [w:] Rehabilitacja w sporcie, Red. Donatelli R., Red. pol.wyd. Gnat R., Wyd. Elsevier Urban & Partner, Wrocław; 91–100.
Opublikowano: ; aktualizacja: 09.04.2019

Oceń:
4.8


Może cię

Ból w dole pleców – jakie przyczyny powodują ból w dole kręgosłupa?

Bóle na dole pleców mogą mieć różną przyczynę. Najczęściej ból lędźwi wynika z chorób kręgosłupa ...

Zapalenie kaletki – przyczyny, objawy, badania, leczenie, operacja, rehabilitacja

Zapalenie kaletki (łokciowej, barkowej, biodrowej czy kolanowej) to stan chorobowy, który rozpoczyna się nagle, powoduje ...

Objaw Lasegue'a – co oznacza dodatni i jak się bada?

Ważnym elementem badania pacjenta z bólami krzyża jest test Laseque’a, który diagnozuje rwę kulszową – ...

Zespół mięśnia gruszkowatego – objawy, leczenie, rehabilitacja rwy gruszkowatej

Zespół mięśnia gruszkowatego może dawać takie objawy jak: ból lędźwi i ból pośladków. Przyczyną rwy ...

Ból kości ogonowej – przyczyny i leczenie

Kość ogonowa (guziczna) to pięć zrośniętych kręgów i zarazem końcowy odcinek kręgosłupa. Ból w kości ...

Ból kręgosłupa lędźwiowego – objawy, przyczyny, leczenie i ćwiczenia

Ból kręgosłupa lędźwiowego to najczęściej wynik przeciążenia kręgosłupa i braku aktywności fizycznej. Najczęstszą przyczynę bólu ...

Lumbago – jak leczyć i zapobiegać?

Lumbago, określane jako zapalenie korzonków lub zespół bólowy odcinka lędźwiowo-krzyżowego, to jedna z najczęstszych dolegliwości ...

Plecy okrągłe – (kifoza piersiowa) przyczyny, objawy, leczenie

Plecy okrągłe to jedna z wad postawy charakteryzująca się nieprawidłowym wygięciem kręgosłupa w odcinku piersiowym. ...

Poziome ustawienie kości krzyżowej – co to znaczy, objawy, fizjoterapia, leczenie

Kość krzyżowa to najniższej położona część kręgosłupa. Poziome ustawienie kości krzyżowej świadczy o nieprawidłowej budowie ...

Zniesienie i spłycenie lordozy lędźwiowej – co to znaczy, objawy, ćwiczenia, leczenie

Lordoza lędźwiowa to odcinek kręgosłupa, który jest szczególnie podatny na gromadzenie się bólu i ucisku. ...

Jak leczyć rwę kulszową i jej objawy?

Domowe leczenie rwy kulszowej należy rozpocząć od odpoczynku i przyjęcia odpowiedniej pozycji relaksującej napięte mięśnie ...

Zespół trzaskającego biodra

Zespół trzaskającego biodra to zespół dokuczliwych objawów, które są następstwem chorób zwyrodnieniowych, urazów, wad anatomicznych ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon