Gruźlica kości – przyczyny, objawy, badania, leczenie, szczepienie

Gruźlica to choroba zakaźna, zwykle zajmująca płuca. W przypadku rozsiewu prątków drogą krwionośną może dojść do zajęcia innych narządów, w tym – stosunkowo często – kości i stawów. W tych wypadkach najbardziej uciążliwym objawem staje się ból kości. Szybkie wdrożenie leczenia gruźlicy kości i stawów umożliwia zapobieganie rozwojowi poważnych powikłań. Rokowania są dobre. Metodą zapobiegania gruźlicy kości jest szczepienie BCG.

Co to jest gruźlica kości i czy jest zaraźliwa?

Gruźlica to jednostka chorobowa wywoływana przez prątki z rodziny Mycobacterium (rodzaj tuberculosis, bovis i inne). Najczęściej ognisko chorobowe lokalizuje się w płucach i węzłach chłonnych śródpiersia, jednak za pośrednictwem krwi może rozprzestrzeniać się do innych miejsc organizmu. Jedną z częstszych prezentacji pozapłucnych gruźlicy jest gruźlica kości i stawów.

Zwykle choroba umiejscawia się w kręgosłupie (gruźlica kręgosłupa) i końcach kości długich, pojawić się może jednak wszędzie, również w kościach dłoni czy nadgarstka. Objawia się wstępnie jako uporczywy ból kości.

Prątki gruźlicy rozprzestrzeniają się drogą kropelkową. Źródłem zarażenia jest osoba chora, a dokładniej wydzieliny z jej dróg oddechowych (uwalniane do powietrza podczas kaszlu, kichania, mówienia). Większość chorych już po dwóch tygodniach terapii lekowej przestaje być zakaźna dla otoczenia.

Gruźlica kostno-stawowa – jakie są przyczyny?

Czynniki zwiększające ryzyko i podatność na wystąpienie gruźlicy to HIV/AIDS, a także cukrzyca. Do rozwoju tej zakaźnej choroby płuc predysponują pacjenci z przewlekłą niewydolnością nerek, niektórymi nowotworami i po chemioterapii.

Do czynników predysponujących rozwój choroby zalicza się również:

  • leki immunosupresyjne, stosowane po przeszczepieniu narządów, w chorobie Leśniowskiego-Crohna, łuszczycy, RZS;
  • niedożywienie i wyniszczenie;
  • alkoholizm, niski status socjoekonomiczny.

Na zarażenie gruźlicą narażone są również osoby, które pracują w służbie zdrowia.

Gruźlica kości – objawy

Pierwsze objawy gruźlicy kości są nieswoiste. U pacjenta mogą wystąpić symptomy ogólne, takie jak niewysoka gorączka, utrata apetytu, spadek masy ciała.

Zazwyczaj poprzedzają one miejscowe dolegliwości: ból kości, tkliwość i obrzęk zajętej okolicy. Zajęte kości wykazują łatwiejszą łamliwość.

W zależności od lokalizacji, mogą wystąpić dodatkowe objawy. Na przykład, gdy gruźlica zajmuje okolicę nadgarstka, powstający obrzęk może dawać obraz sugerujący zespół cieśni nadgarstka.

Choroba Potta (czyli gruźlica kręgosłupa) powoduje silny ból kręgosłupa i jego sztywność, w toku rozwoju gruźlica niszczy krążki międzykręgowe i rozprzestrzenia się do dalszych kręgów, co może prowadzić ostatecznie do złamań kręgosłupa, ucisku na rdzeń kręgowy i paraliżu dolnej części ciała. Ponadto na plecach wyczuwalny może być garb. Czasami gruźlica zajmuje więcej niż jeden region układu kostno-stawowego (wieloogniskowa gruźlica kości).

Badania wykazują, że blisko połowa pacjentów z gruźlicą kości ma obecne prątki również w płucach, znakomita większość jednak nie rozwija aktywnej postaci gruźlicy płucnej. W związku z brakiem typowych objawów kojarzonych z gruźlicą, jak kaszel i odkrztuszanie, choroba często pozostaje nierozpoznana.

Gruźlica kości i stawów – jakie badania wykonać?

Lekarz od kości i stawów rozpoczyna diagnostykę gruźlicy kości od przeprowadzenia wywiadu, w którym szczególnie istotną kwestią jest wykrycie sytuacji, w których pacjent mógł mieć kontakt z osobami prątkującymi.

W przypadku podejrzenia opisywanej choroby kości lekarz zlecić może niektóre z następujących badań:

  • RTG zajętej okolicy, tomografię komputerową, rezonans magnetyczny;
  • RTG płuc w poszukiwaniu ogniska pierwotnego zakażenia;
  • biopsję zmiany z następczym badaniem mikrobiologicznym (hodowlą bakterii, posiewem) lub badaniem metodą PCR w poszukiwaniu prątków gruźlicy;
  • testy immunologiczne;
  • test skórny – próba tuberkulinowa (Mantoux); polega ona na wstrzyknięciu śródskórnym w okolicę przedramienia tuberkuliny; zwykle po 4872 godzinach odczytuje się średnicę nacieku wokół miejsca badania; dodatni odczyn tuberkulinowy (zwykle za taki uznaje się > 1215 mm nacieku) sugeruje, że pacjent prawdopodobnie jest zakażony prątkami gruźlicy.

Jak rozpoznać gruźlicę kości? W przypadku schorzenia występują także podwyższone wykładniki stanu zapalnego (OB).

Gruźlica kości – leczenie

Jeśli gruźlica stawów i kości jest zdiagnozowana we wczesnym etapie i szybko rozpoczyna się leczenie, zdecydowana większość pacjentów osiągnie całkowite wyzdrowienie bez powikłań.

Podstawą leczenia gruźlicy kości są leki przeciwprątkowe: izoniazyd, rifampicyna, pirazynamid i etambutol przyjmowane przez 2 miesiące, a następnie kontynuacja do 612 miesięcy przyjmowania izoniazydu i rifampicyny.

W początkowym etapie terapii zaleca się oszczędzanie zajętych kości i reżim łóżkowy w przypadku zajęcia kręgosłupa. Stosować można ochronne i usztywniające kołnierze, mankiety, gorsety. W okresie choroby zaleca się odpowiednią, bogatą w substancje odżywcze dietę.

W niektórych przypadkach gruźlicy kręgosłupa (zajęcie wielu kręgów) można rozważyć leczenie operacyjne, polegające na oczyszczeniu – wycięciu zakażonych kości, ewentualnie z następczą rekonstrukcją kręgów.

Główną przyczyną niepowodzeń leczniczych jest rozpoznanie gruźlicy kości dopiero w jej zaawansowanym stadium.

Rokowanie jest dobre, jeśli choroba zostanie rozpoznana wcześnie i wdrożona zostanie odpowiednia terapia.

Profilaktyka gruźlicy kości – szczepienie

Jedyną dostępną szczepionką na gruźlicę jest BCG (Bacille Calmette–Guérin) zawierająca osłabione bydlęce szczepy, które u zdrowego człowieka nie wywołują choroby. Stosowana jest u noworodków tuż po urodzeniu.

Trzeba pamiętać jednak, że odporność, jaką daje szczepienie z czasem przemija i większość dorosłych osób jest podatna na zarażenie prątkami gruźlicy. Nie zaleca się jednak dawek przypominających w późniejszym wieku, gdyż wykazano niską skuteczność szczepionki u dorosłych.

Istotną rolę w zapobieganiu gruźlicy kości pełni szybka identyfikacja i leczenie chorych na gruźlicę. Już po 2 tygodniach terapii lekowej chory przestaje być źródłem zakażenia dla otoczenia.

Bibliografia:

  • https://www.livestrong.com/article/245508-what-are-the-symptoms-of-tuberculosis-of-the-bones/
  • https://www.researchgate.net/publication/232767994_Bones_and_Joints_Tuberculosis
  • http://www.medbroadcast.com/condition/getcondition/tuberculosis
Opublikowano: ; aktualizacja: 17.04.2018

Oceń:
4.7


Może cię

Próba tuberkulinowa (test) – jak odczytać wynik odczynu?

Próba tuberkulinowa (najczęściej wykonywana próba Mantoux) to badanie, które pozwala określić na ile silna jest ...

Osteopenia – przyczyny, objawy i leczenie niskiej gęstości kości

Osteopenia jest stanem związanym z obniżoną gęstością kości. Od osteoporozy odróżnia ją mniejsze nasilenie zaburzeń ...

Choroba Pageta – przyczyny, objawy, badania, leczenie, powikłania

Choroba Pageta to przewlekła choroba związana z nadmierną resorpcją kości i ogniskowymi zmianami osteolitycznymi. Przyczynę ...

Szczepienia przeciwko gruźlicy

Gruźlica jest jedną z najczęściej występujących chorób zakaźnych na świecie. Około 1/3 całej populacji jest ...

Ból kości – jakie są przyczyny bólu w kościach?

Najczęstszą przyczyną bólu kości jest złamanie. Bóle w kościach pojawiają się także w w zapaleniu ...

Gruźlica skóry – przyczyny, rodzaje, objawy i leczenie

Gruźlica skóry jest rzadkim schorzeniem, które jest następstwem zakażenia skóry przez prątek gruźlicy. Do zakażenia ...

Gruźlica

W Polsce zachorowalność na gruźlicę (łac. tuberculosis) jest obecnie na niskim poziomie, a farmaceuci odkrywają ...

Choroby płuc

Choroby płuc rozwijają się w wyniku różnych czynników. Mogą być wynikiem stanów zapalnych, czynników środowiskowych ...

Mykobakterioza – przyczyny, objawy i leczenie mikobakteriozy

Mykobakterioza (mikobakterioza) jest chorobą, która przebiegiem i objawami przypominać może gruźlicę. Przyczyną schorzenia są bakterie ...

Badanie plwociny

Badanie plwociny jest jednym z badań w diagnostyce chorób układu pokarmowego. Jest to proste badanie, ...

Gruźlica u dziecka

Gruźlica jest chorobą wywoływaną przez bakterię Mycobacterium tuberculosis. Rozprzestrzenia się drogą kropelkową. Gruźlica mylnie bywa ...

Co to jest egzostoza i jak ją wyleczyć?

Egzostoza to określenie guzów i narośli kostnych, które tworzą się na jej powierzchni. Zgrubienia i ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon