Zespół pustego siodła

W zespole pustego siodła w obrazie tomografii komputerowej obserwuje się zmniejszenie wymiarów przysadki lub nie można w ogóle zaobserwować przysadki w siodle, w którym w warunkach prawidłowych powinna się znajdować. Obrazowi tomografii w około połowie przypadków towarzyszą współistniejące objawy niedoczynności przysadki mózgowej.

Co to jest zespół pustego siodła?

Siodło tureckie to wklęsła formacja kostna, zagłębienie, kształtem przypominające siodło i jest położone w środkowej części podstawy czaszki. Jego funkcją jest ochrona przysadki mózgowej. W zespole pustego siodła w obrazie tomografii komputerowej obserwuje się zmniejszenie wymiarów przysadki lub nie można w ogóle zaobserwować przysadki w siodle, w którym w warunkach prawidłowych powinna się znajdować. Obrazowi tomografii w około połowie przypadków towarzyszą współistniejące objawy niedoczynności przysadki mózgowej.

Anatomia przysadki mózgowej

Przysadka mózgowa położona jest w środkowym dole czaszki. Specjalny kształt kości podstawy czaszki w jej środkowej części, tworzący swego rodzaju zagłębienie w kości, nazwano siodłem tureckim. Przysadka mózgowa leży w siodle – od dołu i z boków, jest więc chroniona przez struktury kostne, którymi jest otoczona. Od góry natomiast nad zagłębieniem rozpięta jest wytrzymała tkanka łączna, nosząca nazwę przepony siodła tureckiego. Gruczoł jest otoczony cienką warstwą płynu mózgowo-rdzeniowego i nie dotyka ścian siodła, a przepona stabilizuje szypułę i dodatkowo ochrania przysadkę przed uciskiem z zewnątrz.

Przysadka jest gruczołem wydzielania wewnętrznego. Zbudowana jest z dwóch płatów: przedniego i tylnego. Kształtem przypomina orzech laskowy, położony w siodle tureckim, zwęża się ku górze i łączy się z resztą mózgu poprzez cienką szypułę, zbudowaną z komórek nerwowych i otoczoną przez naczynia krwionośne.

Fizjologia przysadki mózgowej

Przysadka sprawuje kontrolę nad pozostałymi gruczołami wydzielania wewnętrznego. Produkcja hormonów tropowych w płacie przednim przysadki pobudza produkcję hormonów przez tarczycę, nadnercza, u kobiet jajniki, a u mężczyzn jądra, warunkuje zachowanie prawidłowych funkcji życiowych przez organizm. Produkowane w podwzgórzu oksytocyna i wazopresyna są magazynowane w tylnym płacie przysadki. Wazopresyna odgrywa ważną rolę w regulacji gospodarki wodnej organizmu oraz kontroli ciśnienia tętniczego krwi.

Przyczyny zespołu pustego siodła

Zespół pustego siodła może mieć charakter:

  • wrodzony, jeśli występuje już od urodzenia – kiedy przepona siodła nie rozwija się prawidłowo albo nie występuje wcale,
  • pierwotny, jeśli do zaniku przysadki dochodzi samoistnie,
  • wtórny do urazu z różnych przyczyn: po epizodzie niedokrwienia przysadki (udar przysadki), po operacjach, urazie lub naświetlaniach okolicy głowy.

Uszkodzenia lub wady przepony siodła przyczyniają się do powstania otworu, przez który wnikająca opona pajęcza i płyn mózgowo-rdzeniowy powodują ucisk na przysadkę. W siodle tureckim zaczyna brakować miejsca, rosnące ciśnienie przyciska przysadkę do ściany siodła i powoduje stopniowy zanik gruczołu.

Najczęstsze czynniki ryzyka

Najczęściej zespół pustego siodła dotyczy kobiet (w około 80%), zwłaszcza po licznych ciążach. Istotnymi czynnikami ryzyka są otyłość oraz nadciśnienie tętnicze.

Objawy zespołu pustego siodła

Na wystąpienie zespołu pustego siodła wskazywać mogą objawy takie jak wypływ płynu mózgowo-rdzeniowego przez nos lub podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe. Płyn mózgowo-rdzeniowy, bezbarwny, lekko opalizujący, fizjologicznie znajduje się w przestrzeni podpajęczynówkowej, układzie komorowym mózgu i pełni rolę amortyzatora oraz ochrania tkankę mózgową przed uszkodzeniami, a także bierze udział w regulacji ciśnienia wewnątrzczaszkowego. Jego wyciek świadczy o uszkodzeniu opon mózgowych i kości czaszki.

Objawy zespołu pustego siodła można podzielić na:

  • neurologiczne, wynikające z podwyższonego ciśnienia śródczaszkowego – zwłaszcza uporczywe bóle głowy. W badaniu dna oka stwierdzić można obrzęk tarczy nerwu wzrokowego, a pacjenci mają ubytki pola widzenia.
  • endokrynologiczne, wynikające z zaniku uciśniętego gruczołu – pod postacią niedoczynności przysadki, z których jako pierwsze najczęściej pojawiają się zaburzenia miesiączkowania i obniżone libido u kobiet, a impotencja u mężczyzn. W części przypadków obserwuje się również hiperprolaktynemię (podwyższone stężenie we krwi hormonu przysadki – prolaktyny).

Postępowanie w zespole pustego siodła

Postępowanie w zespole pustego siodła zależy od tego, czy zespół ma charakter bezobjawowy, czy też nie. Jeśli objawy nie występują, postępowaniem z wyboru jest obserwowanie i monitorowanie pacjenta. Jeśli dojdzie do hiperprolaktynemii, właściwym postępowaniem jest obniżanie stężenia prolaktyny we krwi. W przypadku pojawienia się objawów niedoczynności przysadki mózgowej wskazana jest suplementacja hormonów przysadki.

Rokowanie w zespole pustego siodła

Zespół pustego siodła z reguły charakteryzuje się powolnym przebiegiem i nie towarzyszą mu stany zagrożenia życia. Obraz kliniczny i stan pacjenta zależą od przyczyny wystąpienia zespołu – dużo poważniejsze rokowanie mają pacjenci, u których do uszkodzenia doszło w wyniku urazu.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Hormony płciowe

Hormony płciowe syntetyzowane są u kobiet w jajnikach, a u mężczyzn w jądrach oraz nadnerczach, ...

Niedoczynność przysadki mózgowej

Niedoczynność przysadki mózgowej to stan, w którym dochodzi do niedostatecznego wydzielania jednego lub kilku hormonów, ...

Gruczolak kory nadnerczy i rak kory nadnerczy

Nowotwory nadnerczy można podzielić na nowotwory kory nadnerczy oraz na nowotwory rdzenia nadnerczy. W korze ...

Co to jest hiperandrogenizm? Jakie daje objawy i jak leczyć nadmiar androgenów u kobiet?

Hiperandrogenizm to inaczej nadmiar męskich hormonów. U kobiet zaburzenie to daje szereg bardzo nieprzyjemnych objawów. ...

Moczówka prosta – przyczyny i leczenie

Moczówka prosta jest chorobą charakteryzującą się wydalaniem znacznych ilości moczu — objaw zwany poliurią oraz ...

Objawy chorób endokrynologicznych

Osłabienie, apatia i brak napędu, to nieswoisty zespół objawów, na który często skarżą się pacjenci, ...

Zespół pustego siodła

Przysadka leży w obrębie zagłębienia kostnego nazwanego siodłem tureckim. Zespół pustego siodła powstaje w wyniku ...

Gromadzenie wody w organizmie

W warunkach fizjologicznych objętość płynów dostarczanych organizmowi, a także objętość płynów wydalanych, powinna być zbliżona. ...

Wole guzowate (guzkowe) tarczycy toksyczne – przyczyny, objawy, leczenie

Wole tarczycowe towarzyszy najczęściej nadczynności tarczycy. Oznacza to, że istnieje nadmiar hormonów tarczycy. Jeżeli lekarz ...

Niedoczynność przysadki

Niedoczynność przysadki to stan chorobowy związany z niedoborem jednego lub kilku hormonów przysadkowych, co w ...

Przełom nadnerczowy – przyczyny, objawy, leczenie, rokowanie

Przełom nadnerczowy to najgroźniejsza postać niewydolności kory nadnerczy. Wśród przyczyn schorzenia należy wymienić m.in. skrajne ...

Grzybica pochwy i bakteryjne zapalnie pochwy w okresie menopauzy

Menopauza powoduje szereg zmian w zakresie gospodarki hormonalnej organizmu. Do najczęstszych objawów przekwitania zaliczyć można ...

Komentarze (0)