Subkliniczna niedoczynność tarczycy – przyczyny, objawy, leczenie

Subkliniczna niedoczynność tarczycy to inaczej niedoczynność utajona. Przyczynami choroby może być niedobór jodu lub stan po chorobie Hashimoto. Jeżeli chodzi o objawy utajonej niedoczynności tarczycy, u chorych występować mogą stany obniżonego nastroju i nieprawidłowości w badaniach laboratoryjnych, np. podwyższone stężenie cholesterolu. Mamy też do czynienia z subkliniczną niedoczynnością w ciąży oraz u dzieci. Jak wygląda leczenie tej choroby tarczycy?

Subkliniczna niedoczynność tarczycy – co to za choroba?

Subkliniczna niedoczynność tarczycy (utajona niedoczynność tarczycy) jest stanem chorobowym charakteryzującym się pewnymi nieprawidłowościami w badaniach laboratoryjnych i często przebiegającym bezobjawowo lub ubogosymptomatycznie. Za prawidłową czynność gruczołu tarczowego, który wydziela hormony T3 i T4 – trójjodotyroninę i tetrajodotyroninę, odpowiada mały gruczoł znajdujący się w ośrodkowym układzie nerwowym – przysadka mózgowa.

Produkuje ona hormon tyreotropowy (TSH), który działa pobudzająco na tarczycę do produkcji hormonów tarczowych. W niektórych chorobach tarczycy dochodzi do upośledzenia syntezy hormonów, co stymuluje przysadkę do wzmożonej syntezy TSH.

Zatem w podklinicznej niedoczynności tarczycy początkowo obserwuje się prawidłowe stężenie hormonów tarczycowych, ale przysadka mózgowa produkuje większą ilość TSH, by pobudzić uszkodzoną tarczycę do produkcji swoich hormonów. Taka sytuacja może poprzedzać klinicznie jawną niedoczynność tarczycy.

Lekarza od tarczycy określa się mianem tyreolog. Jest to endokrynolog specjalizujący się w chorobach tego gruczołu. Cierpiąc na guzki na tarczycy czy chorobę Hashimoto, najlepiej udać się właśnie do tyreologa.

Jakie są objawy niedoczynności tarczycy?

Hormony tarczycowe oddziałują w zasadzie na większość komórek organizmu w mechanizmie pobudzenia receptorów wspólnych dla glikokortykoidów (receptor taki znajduje się w jądrze komórkowym) i mają działanie wielokierunkowe, pobudzając metabolizm do wzmożonej pracy.

Receptory dla hormonów tarczycy znajdują się w: komórkach wątroby, mięśniach szkieletowych, tkance łącznej kości, więzadłach, strukturach stawów, OUN, sercu, nerkach.

Pierwsze objawy niedoczynności tarczycy są zróżnicowane i mogą występować jednocześnie ze strony kilku układów:

  • pogorszenie tolerancji temperatury,
  • zaburzenia rytmu serca,
  • upośledzenie koncentracji uwagi,
  • osłabienie siły mięśniowej,
  • pogorszenie tolerancji wysiłku fizycznego,
  • większa łamliwość kości,
  • osłabienie odruchów ścięgnistych,
  • obniżenie tembru głosu.

Do innych objawów chorej tarczycy zalicza się również: zmiany skórne na powierzchniach stawów łokciowych (objaw brudnych łokci), skłonność do obrzęków kończyn dolnych czy zmiany w odczuwaniu progu bólu. U osób starszych może dochodzić do pogorszenia kontaktu słownego i zaburzeń rytmu serca.

Zioła na tarczycę – czy są bezpieczne?

Subkliniczna niedoczynność tarczycy u dzieci

Wiadomo, że niedoczynność tarczycy u noworodków występuje z częstością 1 do 4000. W szpitalach do testów przesiewowych u dzieci wykonuje się rutynowo oznaczenie TSH. Leczenie substytucyjne powinno się rozpocząć natychmiast u dzieci z wynikiem TSH > 50 mIU/l w pełnej krwi.

Do pełnego zrozumienia zagadnienia u dzieci stosuje się podział na niedoczynność tarczycy wrodzoną i nabytą, która może być również subkliniczna. Do przyczyn subklinicznej niedoczynności tarczycy u dzieci zalicza się stan po zapaleniu tarczycy (choroba Hashimoto) oraz niedobór jodu.

Przyczyny postaci wrodzonej niedoczynności tarczycy to m.in.: wady wrodzone – dysgenezja, agenezja, niedobór lub nadmiar jodu (np. po zastosowaniu środków cieniujących), autoimmunologiczne choroby tarczycy u matki, wrodzone błędy syntezy hormonów tarczycowych.

Postać nabyta utajonej niedoczynności tarczycy to m.in. choroba Hashimoto, czyli patologia zapalna gruczołu tarczowego, przebiegająca z niedoborem hormonów tarczycowych. Większość chorych dzieci znajduje się w stanie równowagi hormonalnej. Tarczyca jest powiększona w sposób rozlany, twarda i sprawia wrażenie guzkowej. Stopniowo choroba prowadzi do pełniej niedoczynności tarczycy u dziecka.

Subkliniczna niedoczynność tarczycy w ciąży

U kobiet ciężarnych TSH oznacza się zwykle w okresie 4.–8. tygodnia ciąży, to jest podczas pierwszej wizyty położniczej. Za maksymalne prawidłowe stężenie TSH w surowicy w okresie poprzedzającym zajście w ciążę oraz w I trymestrze ciąży przyjęto w zaleceniach The Endocrine Society wartość 2,5 mIU/l, a w II i III trymestrze – 3,0 mIU/l.

W zaleceniach polskich jako górną granicę normy stężenia TSH w ciąży przyjęto wartość 2,5 mIU/l. Subkliniczną niedoczynność tarczycy należy więc rozpoznać u ciężarnej, gdy stężenie TSH wynosi > 2,5 mIU/l.

U pacjentek ciężarnych należy rozpocząć leczenie zaraz po rozpoznaniu. Zapotrzebowanie na hormony tarczycowe jest zmienne, w zależności od wagi ciała pacjentki. W przypadku choroby tarczycy w ciąży i braku postępowania leczniczego przebieg naturalny ciąży może być zaburzony, zwłaszcza w przypadku rozwoju OUN dziecka.

Dieta w niedoczynności tarczycy – co jeść, a czego unikać?

Utajona niedoczynność tarczycy – badanie tarczycy

Do rozpoznania subklinicznej niedoczynności tarczycy potrzebne są badania krwi – hormony fT3 i fT4, hormon przysadki – TSH (hormon tyreotropowy). Badania obrazujące (USG tarczycy) oraz czynnościowe (scyntygrafia) mają znacznie uzupełniające.

W niedoczynności subklinicznej badanie TSH jest podwyższone, fT3 i fT4 są prawidłowe. Do rozpoznania wystarczające jest oznaczenie fT4 – frakcji wolnej hormonu T4. W badaniu USG znajdujemy zmienny obraz. Wole tarczycy w subklinicznej niedoczynności jest spotykane, ale zazwyczaj jest obrazem w pełnoobjawowej niedoczynności tarczycy.

Wczesne rozpoznanie jest ważne zwłaszcza u starszych pacjentów, obciążonych chorobami układu sercowo-naczyniowego.

Niedoczynność tarczycy przebiega naturalnie w kilku fazach – od łagodnej, umiarkowanej, w której mogą się dołączyć objawy arytmii serca i pogorszenie zdolności poznawczych, do ciężkiej postaci z objawami tzw. przełomu metabolicznego – spowolnienie metabolizmu z wolną akcją serca i utratą świadomości chorego, który wymaga intensywnego leczenia w warunkach szpitalnych.

Subkliniczna niedoczynność tarczycy – leczenie

Subkliniczna niedoczynność tarczycy nie jest zagrożeniem dla dotychczas zdrowej osoby. Może jednak sprzyjać zaburzeniom metabolicznym, takim jak hipercholersterolemia czy zaburzenia gospodarki węglowodanowej. Z czasem prowadzi do pełnoobjawowej niedoczynności tarczycy, każdego pacjenta należy zatem obserwować.

Osoby starsze, obciążone chorobą niedokrwienną serca i niewydolnością krążenia należy leczyć suplementacją lewotyroksyny w dawce początkowej 25 ug/d rano, około 20 min przed posiłkiem. Jest to istotne ze względu na korzystny wpływ lewotyroksyny na funkcję skurczową serca i może zapobiegać arytmiom.

Objawy niedoczynności tarczycy u starszych pacjentów są przy tym słabiej nasilone i mogą przebiegać nieco bardziej podstępnie.

Kobiety w ciąży również powinny stosować podobne leczenie subklinicznej niedoczynności tarczycy, najlepiej pod kontrolą endokrynologa. Preparaty hormonalne należy przyjmować przed posiłkami, gdyż pokarm upośledza ich odpowiednie wchłanianie i późniejszą farmakokinetykę.

Podawanie rozpoczyna się od dawki początkowej 12,525 ug i można ją stopniowo zwiększać, w zależności od tolerancji leczenia i samopoczucia chorego pod kontrolą TSH.

Bibliografia:

  • Koehler B., Marszał E., Świetliński J. (red.), Wybrane zagadnienia z pediatrii, podręcznik dla studentów i lekarzy, wydanie I. Śląska Akdemia Medyczna, Katowice 2002.
  • Chen L. M. i wsp., Effects of subclinical hypothyroidism on maternal and perinatal outcomes during pregnancy: a single-center cohort study of a Chinese population. Plos ONE, 2014, 29.
  • Gajewski P. (red), Interna Szczeklika. Medycyna Praktyczna, Kraków 2015.
  • Maśliński S., Ryżewski J., Patofizjologia, Wydanie VI uaktualnione. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2012.
  • Ruchała M., Choroby tarczycy – cz. 1: choroba Hashimoto i niedoczynność tarczycy. Med. Prakt., 2014, 11: 88–96.
Opublikowano: ; aktualizacja: 03.12.2017

Oceń:
4.1


Może cię

Niedoczynność tarczycy – przyczyny, objawy, badania, leczenie niedoczynności gruczołu tarczowego

Przyczyną niedoczynności tarczycy jest niedobór tyroksyny. Niskie TSH zaburza prawidłowe wydzielanie hormonów tarczycy – tyroksyny ...

Leki na niedoczynność tarczycy – lewotyroksyna i jod

Niedoczynność tarczycy częściej pojawia się u kobiet niż u mężczyzn. W jej leczeniu stosuje się ...

Badania tarczycy

W przypadku podejrzenia chorób tarczycy wykonuje się badania stężenia hormonów, pozwalające ocenić stan czynnościowy gruczołu. ...

Zioła na tarczycę – czy są skuteczne i leczą?

Obecnie choroby tarczycy stanowią bardzo istotny problem. Na niedoczynność i nadczynność choruje coraz więcej młodszych ...

Hipertyreoza – co to jest, jakie są przyczyny, objawy i leczenie?

Hipertyreoza to stan, kiedy mamy do czynienia z niedoborem tyroksyny (T4) oraz niedostatecznym działaniem trijodotyroniny ...

Kretynizm – przyczyny, objawy, badania, leczenie, zapobieganie

Kretynizm (kretynizm tarczycowy, matołectwo) to choroba będąca konsekwencją wrodzony zespół niedoboru jodu, którego przyczyną jest ...

Niedoczynność tarczycy u dzieci

Niedoczynność tarczycy (łac. hypothyreosis, hypothyroidismus) może być wrodzona lub nabyta. Wrodzoną niedoczynnością tarczycy nazywa się ...

Nadczynność a niedoczynność tarczycy

Potocznie nadczynność i niedoczynność tarczycy traktuje się jako jednostki chorobowe gruczołu tarczowego, podczas gdy tak ...

Leczenie jodem w chorobach tarczycy

Leczenie jodem promieniotwórczym stosuje się w chorobach tarczycy. Promieniowanie w sposób kontrolowany uszkadza komórki tarczycy, ...

Choroby tarczycy – jakie są objawy chorej tarczycy?

Choroby tarczycy związane są z zaburzeniami jej hormonów (T3, T4, TSH). Wśród najczęstszych można wymienić ...

Nadczynność tarczycy

Nadczynność gruczołu tarczowego można określić jako nadmierne oddziaływanie hormonów tarczycy na komórki ludzkiego organizmu. Nadczynność ...

Dieta w chorobach tarczycy

Choroby tarczycy, m.in. nadczynność i niedoczynność tarczycy, wymagają specjalistycznego leczenia. Obie choroby manifestują się zmianami ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon