Prawidłowe dojrzewanie płciowe

Dojrzewanie dzieci dotyczy wszystkich układów w organizmie i u każdego przebiega w inny, charakterystyczny sposób. Dojrzewanie układu płciowego cechuje się bardzo dużą zmiennością osobniczą – dzieci dojrzewają w różnym wieku.

Kiedy dzieci dojrzewają?

Dojrzewanie dzieci dotyczy wszystkich układów w organizmie i u każdego przebiega w inny, charakterystyczny sposób. Dojrzewanie układu płciowego cechuje się bardzo dużą zmiennością osobniczą – dzieci dojrzewają w różnym wieku; jedne szybciej, drugie wolniej. Dojrzewanie płciowe powinno mieć miejsce między ósmym lub dziewiątym a osiemnastym rokiem życia, zarówno u dziewczynek, jak i u chłopców. W okresie tym dochodzi do bardzo wielu zmian w psychice i budowie ciała. Zmiany te określane są również jako pokwitanie.

Pokwitanie u dziewczynek

Pokwitanie u dziewczynek rozpoczyna się od powiększenia brodawek sutkowych, a następnie gruczołów piersiowych. Jest to moment, w którym można zgłosić się do lekarza pediatry, aby ocenił prawidłowy przebieg tego procesu. Może również pojawić się drobne owłosienie łonowe i pachowe. Nie powinno to być przyczyną niepokoju. Na skórze dziewcząt często około 12. lub 13. roku życia pojawia się trądzik. Ważne jest, aby wyprysków nie usuwać samodzielnie, gdyż może dojść do bakteryjnego nadkażenia skóry i utrudnienia leczenia. Z objawami trądziku należy zgłosić się do dermatologa, który zleci najlepszą dla dziecka terapię. W tym okresie może również dojść do nadmiernej potliwości, dlatego też należy nosić ubrania z naturalnych tkanin.

Pokwitanie u chłopców

U chłopców jednym z pierwszych objawów pokwitania jest powiększenie się objętości jąder do 3 ml. Również u chłopców może pojawić się owłosienie łonowe oraz trądzik. U chłopców rozwój gruczołów potowych jest szczególnie silnie wyrażony, dlatego należy bardzo zwracać uwagę na higienę osobistą.

Kolejnymi objawami dojrzewania płciowego są:

  • pokwitaniowy skok wzrostu,
  • rozwój zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych narządów płciowych,
  • pierwsza miesiączka u dziewcząt (menarche) oraz początek produkcji plemników i nasienia (spermarche) u chłopców.

Dojrzewanie płciowe a hormony

Pierwszym gruczołem wydzielania wewnętrznego, który bierze udział w dojrzewaniu płciowym u dzieci, są nadnercza. Faza ta nazywana jest fazą adrenarche. Zwiększa się wydzielanie enzymów kory nadnerczy, które, działając na odpowiednie tkanki, powodują pojawienie się owłosienia łonowego i pachowego.

Około dwa lata później następuje faza gonadarche. Dochodzi do zwiększenia wydzielania neurohormonu uwalniającego gonadotropiny (GnRH). W wyniku jego działania dochodzi do uwalniania LH (lutropiny) i FSH (folikulotropiny) oraz wzrostu wydzielania hormonów płciowych przez gonady. FSH i LH u dziewcząt odpowiedzialne są za prawidłową regulację cyklu miesiączkowego, natomiast u chłopców biorą udział w produkcji testosteronu i tworzeniu się plemników.

Powiększają się zewnętrzne narządy płciowe. U dziewczynek przerastają wewnętrzne wargi sromowe, które mogą uwidaczniać się spod większych warg sromowych. Również dorastające piersi nie muszą być symetryczne. U chłopców rośnie prącie oraz worek mosznowy.

W trakcie dojrzewania płciowego ze względu na duże przemiany neurohormonalne dochodzi również do zmian w zachowaniu dziecka i jego psychice. Dzieci zaczynają się interesować płcią przeciwną, co jest fizjologią. Dziewczynki powinny w tym czasie uczyć się poznawać swoje ciało i być przygotowywane przez rodziców na pojawienie się pierwszej miesiączki, która powinna wystąpić około 11. lub 12. roku życia. W tym czasie można stosować również tampony, gdyż obecnie są one dostępne w bardzo wielu rozmiarach i nie należy obawiać się przerwania błony dziewiczej.

U chłopców może dojść do wystąpienia polucji (tzw. semenarche), czyli bezwiednego wytrysku nasienia, najczęściej w trakcie snu. Nie jest to objaw chorobowy, u większości chłopców mija około 14. roku życia, ale może być to zmienne. Chłopcy mogą reagować na te zmiany złością, strachem czy niepokojem. Odpowiednia rozmowa i uspokojenie dziecka są w tym okresie kluczowe.

Dojrzewanie płciowe a dojrzałość emocjonalna

Huśtawka hormonalna” może również skutkować ogromną zmiennością nastrojów. Zachowania dzieci są w tym czasie nieprzewidywalne, dlatego też niezwykle ważna jest rola rodziców w odpowiednim dojrzewaniu płciowym dorastających młodych ludzi. Nie należy być zbyt natrętnym w pytaniach, ale być zawsze otwartym i przygotowanym na nierzadko ciężką rozmowę. Przydatna może być również konsultacja z psychologiem, który jako osoba neutralna może obiektywnie ocenić zmiany zachodzące w psychice dziecka.

Badania okresowe

Dzieci powinny być okresowo badane przez lekarzy rodzinnych lub pediatrów, a ich wzrost i cechy rozwoju muszą być odnotowywane na tzw. siatkach centylowych, którymi dysponuje lekarz. Pozwalają one specjaliście zorientować się, w jakiej fazie dojrzewania jest dziecko oraz jak jego wyniki wypadają na tle wyników rówieśników. Należy pamiętać o tym, aby obserwować rozwój dziecka. Wszystkie niepokojące odchylenia od normy muszą być konsultowane z lekarzem specjalistą.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.2


Może cię

Leczenie jodem w chorobach tarczycy

Leczenie jodem promieniotwórczym stosuje się w chorobach tarczycy. Promieniowanie w sposób kontrolowany uszkadza komórki tarczycy, ...

Przedwczesne dojrzewanie płciowe

Przedwczesne dojrzewanie płciowe definiowane jest jako pojawienie się wtórnych cech płciowych przed 8. rokiem życia ...

Przedwczesne dojrzewanie płciowe

Przedwczesne dojrzewanie płciowe jest to pojawienie się cech fizycznych dojrzewania płciowego przed ukończeniem 8. roku ...

Moczówka prosta

Moczówka prosta to choroba objawiająca się zwiększeniem ilości oddawanego moczu i wzmożonym pragnieniem. Spowodowana jest ...

Jak zapobiegać osteoporozie?

Osteoporoza jest chorobą kości, która cechuje się małą masą i zmniejszoną jakością tkanki kostnej. To ...

Choroby autoimmunologiczne

Choroba autoimmunologiczna występuje, wtedy, gdy układ odpornościowy przez pomyłkę atakuje i niszczy własne komórki i ...

Dojrzewanie płciowe

Dojrzewanie płciowe jest okresem w rozwoju człowieka, w którym zachodzą zmiany hormonalne i somatyczne, prowadzące ...

Przełom tarczycowy

Przełom tarczycowy jest to zagrażające życiu nasilenie objawów nadczynności tarczycy, objawiające się zwiększeniem ciepłoty ciała, ...

Pierwsza miesiączka

Pierwsza miesiączka (menarche) to ważny moment w dojrzewaniu płciowym dziewczynek. Wiek, kiedy pojawia się pierwsza ...

Opóźnione dojrzewanie płciowe

Brak somatycznych i hormonalnych cech dojrzewania płciowego powyżej 13. roku życia u dziewcząt oraz powyżej ...

Otyłość wtórna

Otyłość jest chorobą w dużej mierze spowodowaną nieprawidłowym stylem życia. Jednak może być też objawem ...

Menopauza a bezsenność

Jednym z pierwszych objawów menopauzy mogą być problemy ze snem. Kobiety w tym okresie skarżą ...

Komentarze (0)