Otyłość wtórna

Brak zdjęcia

16 października 2013

Otyłość jest chorobą w dużej mierze spowodowaną nieprawidłowym stylem życia. Jednak może być też objawem innego poważnego schorzenia i wymagać szerszej diagnostyki. Rozwój otyłości może być następstwem cukrzycy typu 2, zespołu Cushinga lub niedoczynności gruczołu tarczowego.

Co to jest otyłość wtórna?

Otyłość jest to stan polegający na nadmiernym gromadzeniu się tkanki tłuszczowej w organizmie – u mężczyzn powyżej 22%, a u kobiet powyżej 30% masy ciała. Otyłość jest chorobą w dużej mierze spowodowaną nieprawidłowym stylem życia. Jednak może być też objawem innego poważnego schorzenia i wymaga szerszej diagnostyki. Leczenie otyłości jest bardzo ważne, ponieważ powoduje ona wiele powikłań, np. cukrzycę typu 2, hiperlipidemię, nadciśnienie tętnicze, miażdżycę tętnic i doprowadza do wyizolowania społecznego oraz do przedwczesnej śmierci. Otyłość wtórna to otyłość, której przyczyną jest inny proces chorobowy toczący się w organizmie. Spośród wszystkich przypadków stwierdzanej otyłości otyłość wtórna diagnozowana jest w 10% przypadków.

Przyczyny otyłości wtórnej

Otyłość wtórna może być spowodowana przez szereg zaburzeń w różnych układach. Do chorób powodujących otyłość wtórną zaliczamy:

  • zaburzenia hormonalne,
  • zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego,
  • zespoły uwarunkowane genetycznie.

1. Zaburzenia układu hormonalnego (endokrynopatie) – mechanizm powstawania otyłości w każdym z tych zaburzeń jest inny.

  • niedoczynność tarczycy – niedobór hormonów tarczycy wpływa na zwolnienie przemiany materii, depresje, spadek aktywności fizycznej oraz powoduje obrzęki,
  • zespół Cushinga – jest związany z nadmiarem steroidów nadnerczowych; powodują one nadmierne łaknienie, niekontrolowany apetyt i hiperinsulinemię,
  • niedobór hormonu wzrostu – zaburza proporcje pomiędzy mięśniami a tkanką tłuszczową na korzyść tkanki tłuszczowej; hormon wzrostu odpowiada też za regulację gospodarką węglowodanową i tłuszczową organizmu,
  • hipogonadyzm – niedobór hormonów płciowych i brak lub opóźnienie dojrzewania płciowego z tendencją do otyłości,
  • hiperinsulinizm – nadmiar insuliny prowadzi do gromadzenia tkanki tłuszczowej,
  • zespół policystycznych jajników – nie wyjaśniono, czy otyłość jest skutkiem, czy powodem zespołu policystycznych jajników, jednak w większości przypadków jest związany z otyłością.

2. Zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego:

  • stany zapalne mózgu,
  • urazy mózgu,
  • guzy okolicy podwzgórza i przysadki.

Choroby ośrodkowego układu nerwowego mogą powodować zaburzenia wydzielania hormonów, np. niedoczynności tarczycy czy choroby Cushinga. Urazy, stany zapalne mogą prowadzić do zniszczenia części mózgu odpowiadającej za regulację głodu i sytości oraz przemian metabolicznych.

3. Zespoły uwarunkowane genetycznie:

Są to zaburzenia o podłożu mutacji genetycznej. Powodują szereg zaburzeń zarówno w układzie hormonalnym, odpowiadających np. za hipogonadyzm, jak i w ośrodkowym układzie nerwowym – zaburzenia ośrodka głodu i sytości w zespole Pradera-Wiliego.

Otyłość wtórna a leki

Otyłość wtórna może być też spowodowana lekami przewlekle stosowanymi. Do leków powodujących takie zaburzenia zaliczamy:

  • kortykosteroidy – powodują one zespół Cushinga,
  • niektóre beta-adrenolityki,
  • leki przeciwdepresyjne, przeciwlękowe, przeciwpadaczkowe – wpływają na układy regulujące łaknienie, a także na zmniejszenie aktywności osoby chorej,
  • estrogeny i progesteron.

Diagnostyka i objawy otyłości wtórnej

Lekarz ustala przyczynę otyłości na podstawie rozmowy z pacjentem o jego nawykach żywieniowych, o trybie życia, o próbach walki z otyłością. Otyłość wtórną często rozpoznaje się u osób, które mimo diet czy wzmożonej aktywności fizycznej nie potrafią zredukować masy ciała. Ważny jest czas, w jakim przybrano na wadze, czy chory zażywa leki powodujące przyrost masy ciała oraz czy otyłość, zaburzenia endokrynologiczne lub genetyczne występują w rodzinie. O otyłości wtórnej mogą świadczyć dodatkowe objawy. Zależą one od choroby podstawowej, np.:

  • niedoczyność tarczycy – sucha skóra, łamliwe włosy, zaparcia, nadmierna senność, stałe uczucie zimna, zaburzenia miesiączkowania,
  • zespół Cushinga – otyłość brzuszna z rozstępami, chude ręce i nogi, nalana twarz,
  • hipogonadyzm – zaburzenia w rozwoju płciowym.

U dzieci otyłość przebiegająca z zaburzeniami hormonalnymi zwykle występuje wraz z upośledzeniem wzrostu. Jeśli dziecko jest prawidłowego wzrostu lub wyższe niż rówieśnicy, zwykle można wykluczyć przyczynę endokrynologiczną otyłości.

Zespoły genetyczne warunkujące otyłość powinny być zdiagnozowane już w wieku dziecięcym. Charakteryzują się wieloma objawami, nie tylko otyłością. Ich potwierdzeniem są badania genetyczne.

Leczenie otyłości wtórnej

Leczenie otyłości wtórnej jest związane przede wszystkim z leczeniem choroby podstawowej. W chorobach endokrynologicznych jest to suplementacja hormonów, których mamy niedobór, zwykle do końca życia lub ze zniszczeniem przyczyny powodującej nadmiar hormonów. Zastosowanie odpowiedniego leczenia powoduje ustąpienie objawów lub bardzo duże ich złagodzenie, w tym pozwala na redukcję masy ciała. W tym celu najlepiej zastosować dietę pod nadzorem dietetyka oraz ćwiczenia fizyczne. Choroby neurologiczne są trudniejsze w leczeniu. Ustąpienie objawów może nie być całkowite lub nawet bardzo ograniczone. Urazy mózgowia mogą tez pozostawić nieodwracalne zmiany. Zespoły genetyczne są do tej pory nieuleczalne, więc jedyna możliwość to wprowadzić dietę i ćwiczenia.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.5


Może cię

Skutki otyłości

Otyłość brzuszna (otyłość wisceralna) odpowiedzialna jest za rozwój szeregu schorzeń. Jest przyczyną chorób serca, naczyń, ...

Nadciśnienie w cukrzycy

W grupie osób chorych na nadciśnienie wzrasta liczba chorych na cukrzycę, a w grupie chorych ...

BMI – oblicz prawidłową masę ciała

Najlepszą i najprostszą metodą pozwalającą na oznaczenie masy ciała u osób dorosłych jest skorzystanie ze ...

Otyłość

Otyłość jest chorobą. Można ją prosto zdefiniować jako zwiększenie masy ciała ponad przyjętą normę. Otyłość ...

Otyłość u dziecka

Szacuje się, że w Polsce od 5% do nawet 12% dzieci cierpi z powodu otyłości. ...

Operacja bariatryczna – wskazania, rodzaje, przebieg, badania, zalecenia, przeciwwskazania, powikłania

Otyłość to coraz poważniejszy problem. Wskaźnik BMI powyżej normy świadczący o za dużej wadze ciała ...

Co to jest otyłość pierwotna?

Otyłość pierwotna występuje u ok. 90% osób otyłych. Przyczyna zaburzenia jest wieloczynnikowa. Współdziałają tutaj zarówno ...

Sposoby na otyłość u dzieci

Dzieci, podobnie jak osoby dorosłe, narażone są na rozwój nadwagi i otyłości. Obecnie otyłość klasyfikowana ...

Otyłość a hormony

Otyłość jest chorobą, której istotą jest przyrost masy ciała związany z nadmierną kumulacją tkanki tłuszczowej. ...

Leczenie otyłości

Pomimo postępu medycyny skuteczność leczenia otyłości wciąż jest niewielka. Stąd tak wielką wagę przywiązuje się ...

Czy otyłość to choroba?

Według WHO otyłość jest stanem, w którym nadmierna ilość tłuszczu gromadzącego się w postaci tkanki ...

Jak się nie objadać?

Problem objadania się nie ma prostego, łatwego do zdiagnozowania podłoża. W objadaniu się istotne jest ...

Komentarze (0)