Nadczynność a niedoczynność tarczycy

Potocznie nadczynność i niedoczynność tarczycy traktuje się jako jednostki chorobowe gruczołu tarczowego, podczas gdy tak naprawdę są to pojęcia mówiące raczej o stanie czynnościowym tarczycy, występujące w wielu różnych schorzeniach i z różnych przyczyn.

Nadczynność a niedoczynność tarczycy

Podstawowymi hormonami tarczycy są hormony – tyroksyna (T4) i trijodotyronina (T3), do produkcji których niezbędna jest odpowiednia ilość jodu, zależna od wieku i zapotrzebowania w danym stanie fizjologicznym. Wspomniane hormony wiążą się z białkami osocza, głównie z tyreoglobuliną i w ten sposób docierają równomiernie do wszystkich tkanek. Synteza hormonów tarczycowych odbywa się na zasadzie ujemnego sprzężenia zwrotnego pod wpływem hormonów podwzgórza – TRH i przysadki mózgowej – TSH.

Hormony tarczycy:

  • wpływają na szybkość przemiany materii,
  • regulują pracę układu nerwowego i mięśniowego,
  • pobudzają przemianę wapniową i fosforanową,
  • uczestniczą w procesach syntezy białek i węglowodanów,
  • mają istotny wpływ na układ sercowo-naczyniowy.

Niedoczynność tarczycy – przyczyny i objawy

Są niezbędne już w wieku płodowym. Dawniej ich niedobór był przyczyną tzw. kretynizmu, spowodowanego niedorozwojem ośrodkowego układu nerwowego, zaburzeniami w rozwoju kośćca i znacznym niedoborem wzrostu. Obecne rutynowo u wszystkich noworodków w pierwszych dniach po urodzeniu wykonuje się przesiewowy test TSH. Rozpoznanie niedoczynności tarczycy może nasunąć się już po wysłuchaniu kilku pierwszych skarg pacjenta.

I tak będzie on zgłaszał:

  • osłabienie wydolności fizycznej, uczucie stałego zmęczenia, znużenia,
  • spowolnienie umysłowe, trudności z pamięcią, zaburzenia koncentracji,
  • uczucie zimna, spadek temperatury ciała,
  • skóra staje się sucha, szorstka, łuszcząca, może pojawić się tzw. obrzęk śluzowaty,
  • twarz chorego nabiera maskowatego wyglądu – jest blada, nieruchoma, powieki obrzęknięte,
  • włosy tracą połysk, są suche, łamliwe,
  • masa ciała zwiększa się, głos staje się chrapliwy, szorstki,
  • akcja serca staje się wolna, ciśnienie tętnicze spada, mogą wystąpić objawy niewydolności krążenia, duszność,
  • chorzy skarżą się na zaparcia,
  • czasem występują zaburzenia miesiączkowania, niepłodność, poronienia,
  • przyspiesza się rozwój miażdżycy,
  • pojawiają się zmiany w badaniach dodatkowych: niedokrwistość, wysokie stężenie cholesterolu całkowitego, cholesterolu LDL i trójglicerydów,
  • wzrasta stężenie TSH (chociaż w niektórych postaciach jest obniżone), poziom FT4 jest obniżony, a FT3 obniżony lub prawidłowy.

Czasem hypotyreoza (stan niedoczynności gruczołu tarczowego) przybiera postać subkliniczną (z podwyższonym TSH, ale prawidłowym poziomem FT4). U osób starszych objawy niedoczynności tarczycy mogą być bardziej dyskretnie wyrażone i czasem są mylnie kładzione na karb miażdżycy, starzenia się i demencji lub depresji.

Do rozwoju nabytej niedoczynności tarczycy prowadzą takie stany jak:

  • zapalenie tarczycy podostre lub poporodowe,
  • choroba Hashimoto, czyli autoimmunologiczne zapalenie tarczycy,
  • stan po całkowitym lub częściowym wycięciu tarczycy,
  • stan po leczeniu jodem promieniotwórczym,
  • naświetlania guzów w okolicy szyi lub radioterapia raka piersi,
  • niedobór jodu w środowisku,
  • niedoczynność przysadki mózgowej (wówczas współistnieją jeszcze inne niedobory hormonalne),
  • stosowanie niektórych leków: amiodaronu, fenytoiny, jodowych środków kontrastowych,
  • przedawkowanie leków przeciwtarczycowych.

Nadczynność tarczycy – przyczyny i objawy

Objawy zaburzeń hormonalnych tarczycy mają charakter przeciwstawny, a więc w nadczynności tarczycy na odwrót chory będzie się skarżył na:

  • nerwowość, uczucie niepokoju, rozdrażnienia, bezsenność, drżenie rąk,
  • kołatanie serca, czasem z niemiarowością, podwyższone ciśnienie tętnicze,
  • nietolerancję ciepła, nadmierne pocenie się, a nawet stany podgorączkowe,
  • chudnięcie mimo dobrego lub zwiększonego apetytu,
  • osłabienie, szybkie zmęczenie mięśni,
  • tendencję do biegunek.

Charakterystycznym objawem jest miękka, delikatna, ciepła skóra, określana jako "aksamitna". Akcja serca zwykle jest przyspieszona, może pojawić się wytrzeszcz oczu, obrzęk przedgoleniowy, powiększenie tarczycy w postaci wola. Oznaczenie poziomu hormonów zwykle potwierdza wstępne przypuszczenia.

Trudności rozpoznawcze mogą wystąpić (podobnie jak przy niedoczynności) u ludzi starszych. Mogą manifestować się np. jedynie tachykardią (przyspieszoną akcją serca) lub arytmią, najczęściej migotaniem przedsionków, przewlekłymi biegunkami lub wyniszczeniem. Osoby te czasem niepotrzebnie poddawane są wielu badaniom w celu poszukiwania choroby nowotworowej. Decydujące znaczenie dla rozpoznania ma prawie zawsze podwyższone stężenie FT3. FT4 wzrasta w ok. 90% (ale może być obniżone). TSH jest obniżone lub nawet niewykrywalne. W postaci subklinicznej obniżonej wartości TSH towarzyszy prawidłowy poziom FT3 i FT4.

Nadczynność tarczycy rozwija się:

  • na podłożu zaburzeń immunologicznych (choroba Gravesa-Basedowa). W tej postaci dodatkowo można wykryć różne przeciwciała, np. skierowane przeciwko receptorom TSH-TSI, przeciwciała wiążące tyreoglobulinę, T4 lub T3 i inne,
  • z powodu zwiększenia aktywności pewnych obszarów tarczycy, które "wymykają się" spod kontroli hormonów przysadki. Obszary te w postaci jednego lub więcej guzków nie zaprzestają produkcji, mimo że poziom hormonów przekroczył normę,
  • w przebiegu podostrego zapalenia tarczycy,
  • w przebiegu raka tarczycy,
  • w wyniku zastosowania nadmiernych dawek hormonów (np. w leczeniu niedoczynności lub uzupełnianiu ich po operacjach tarczycy).

W diagnostyce chorób tarczycy oprócz badań hormonalnych szerokie zastosowanie znalazła ultrasonografia. Za jej pomocą możemy ocenić wielkość tarczycy, wykryć obecność guzków, torbieli i innych zmian anatomicznych. Pod kontrolą USG wykonuje się biopsję cienkoigłową i pobiera próbki do badania histopatologicznego.

Badania rentgenowskie nie mają większego znaczenia, z wyjątkiem sytuacji, gdy podejrzewamy obecność wola zamostkowego. Tarczyca, rozrastając się pomiędzy strukturami kostnymi klatki piersiowej, uciska na tchawicę, przełyk, naczynia i powoduje duszności, zaburzenia połykania czy zaburzenia krążenia. W niektórych przypadkach, zwłaszcza gdy planowane jest leczenie jodem radioaktywnym, wykonuje się badanie scyntygraficzne.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Leczenie jodem w chorobach tarczycy

Leczenie jodem promieniotwórczym stosuje się w chorobach tarczycy. Promieniowanie w sposób kontrolowany uszkadza komórki tarczycy, ...

Zioła na tarczycę – czy są skuteczne i leczą?

Obecnie choroby tarczycy stanowią bardzo istotny problem. Na niedoczynność i nadczynność choruje coraz więcej młodszych ...

Choroba Gravesa-Basedowa – przyczyny, objawy, badania, leczenie, dieta

Choroba Gravesa-Basedowa to najczęstsza przyczyna nadczynności tarczycy. To choroba autoimmunologiczna, w przebiegu której dochodzi do ...

Choroby tarczycy – jakie są objawy chorej tarczycy?

Choroby tarczycy związane są z zaburzeniami jej hormonów (T3, T4, TSH). Wśród najczęstszych można wymienić ...

Objawy nadczynności tarczycy – psychiczne, skórne, oczne krążeniowe i metaboliczne

Objawy nadczynności tarczycy manifestują się pod postacią zmian w układzie nerwowym i układzie krążenia. Widoczne ...

Badania tarczycy

W przypadku podejrzenia chorób tarczycy wykonuje się badania stężenia hormonów, pozwalające ocenić stan czynnościowy gruczołu. ...

Niedoczynność tarczycy – przyczyny, objawy, badania, leczenie niedoczynności gruczołu tarczowego

Przyczyną niedoczynności tarczycy jest niedobór tyroksyny. Niskie TSH zaburza prawidłowe wydzielanie hormonów tarczycy – tyroksyny ...

Przełom tarczycowy (hipermetaboliczny) – przyczyny, objawy, leczenie, rokowanie

Przełom tarczycowy to stan zagrażający życiu. To najgroźniejsze powikłanie, jakie może rozwinąć się w wyniku ...

Nadczynność tarczycy

Nadczynność gruczołu tarczowego można określić jako nadmierne oddziaływanie hormonów tarczycy na komórki ludzkiego organizmu. Nadczynność ...

Przyczyny nadczynności tarczycy

Najczęstszą przyczyną nadczynności tarczycy jest choroba Gravesa-Basedowa. Inne przyczyny to wole guzkowe toksyczne, wole rozlane ...

Dieta w chorobach tarczycy

Choroby tarczycy, m.in. nadczynność i niedoczynność tarczycy, wymagają specjalistycznego leczenia. Obie choroby manifestują się zmianami ...

Zapalenie tarczycy

Zapalenia tarczycy to zespół schorzeń o różnej etiologii i różnym stopniu nasilenia objawów. Wśród przyczyn ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon