Menopauza a osteoporoza

Brak zdjęcia

30 października 2013

Wiek okołomenopauzalny predysponuje do rozwoju wielu chorób wieku dojrzałego i starczego. Przyczyną tego zjawiska jest występujący fizjologicznie niedobór hormonów płciowych, pełniących funkcję ochronną przed mechanizmami przyspieszającymi starzenie organizmu. W przypadku osteoporozy spadek ilości estrogenów sprzyja resorpcji kości i rozwojowi osteoporozy.

Osteoporoza a zmiany hormonalne

Wiek okołomenopauzalny predysponuje do rozwoju wielu chorób wieku dojrzałego i starczego. Przyczyną tego zjawiska jest występujący fizjologicznie niedobór hormonów płciowych, pełniących funkcję ochronną przed mechanizmami przyspieszającymi starzenie organizmu. W przypadku osteoporozy spadek ilości estrogenów sprzyja resorpcji kości i rozwojowi osteoporozy. Aby uchronić się przed konsekwencjami tej choroby, warto wykonywać systematycznie badania profilaktyczne.

Osteoporoza jest chorobą polegającą na postępującym ubytku masy kostnej, który spowodowany jest zachwianiem równowagi pomiędzy procesami mineralizacji i demineralizacji kości, na korzyść tego drugiego procesu. Zjawisko to podlega modyfikacji zarówno hormonalnej, jak też środowiskowej, a na jego kształt wpływa odpowiednia dieta (bogata w mikroelementy). Na skutek pozbawiania kości składników mineralnych traci ona strukturę beleczkowatą i staje się bardzo podatna na złamania. W okresie menopauzy zaburzenia hormonalne są jedną z przyczyn powstawania osteoporozy. W momencie wykrycia osteoporozy na ogół jest już za późno na leczenie i profilaktykę. Dochodzi do patologicznych złamań, które się bardzo długo goją. Najczęściej złamania dotyczą:

  • nasady dalszej kości promieniowej,
  • szyjki kości udowej (przyczyna trwałego kalectwa u 50% pacjentów, a u 5% śmierci w rok po złamaniu),
  • trzonów kręgów,
  • złamania kości ramiennej.

Osteoporoza w okresie menopauzy

W miarę starzenia organizmu dochodzi do utraty masy kostnej, zwłaszcza podczas okresu menopauzy, gdy spada poziom hormonów zapewniających równowagę pomiędzy procesami kościotwórczymi a resorpcją. Dużą rolę odgrywają tu też czynniki genetyczne, styl życia, leki i współobecne choroby przewlekłe:

Dieta uboga w wapń, a także niedobór witaminy D przyczyniają się w dużym stopniu do rozwoju choroby. Używki w postaci alkoholu czy papierosów prowadzą do zachwiania równowagi pomiędzy stężeniem czynników chroniących i niszczących strukturę kostną.

Brak aktywności fizycznej i długotrwałe unieruchomienie zwiększają ryzyko zachorowania na osteoporozę. Pod względem przyczyn rozwoju osteoporozy dzielimy ją na pierwotną i wtórną. Do pierwotnych postaci choroby zaliczamy osteoporozę pomenopauzalną, starczą i idiopatyczną (przypadkową). Osteoporoza wtórna jest najczęściej powikłaniem już istniejącej choroby przewlekłej.

Osteoporoza a okres okołomenopauzalny

Bardzo ważną rolę w etiopatogenezie osteoporozy odgrywają hormony. Oprócz tych najbardziej oczywistych – parathormonu i kalcytoniny, regulujących poziom wapnia we krwi i w kościach, ogromną rolę odgrywają żeńskie hormony płciowe. Miejscem syntezy hormonów – estrogenów są jajniki. Na skutek zaniku ich funkcji pod wpływem starzenia organizmu (co zachodzi podczas klimakterium) spada poziom produkowanych przez nie hormonów.

Główną rolą żeńskich hormonów płciowych – estrogenów w kontekście tkanki kostnej jest ochrona przed nadmierną resorpcją kości przez osteoklasty. Estrogeny wpływają również na gospodarkę wapniowo-fosforanową, co ma ogromne znacznie dla ilości składników budulcowych kości. Kość w znamiennej większości składa się z hydroksyapatytu, którego podstawowym budulcem jest wapń i fosfor.

W przypadku niedoboru obydwu pierwiastków dochodzi do patologicznych zmian w strukturze tkanki, co sprzyja jej łamliwości i podatności na urazy. Zmniejszenie stężenia wapnia w kości wynika m.in. z niedoboru hormonów produkowanych przez jajniki. Tak więc spadek ilości estrogenów przyczynia się do przewagi mechanizmów resorpcyjnych w utkaniu kostnym.

Profilaktyka i leczenie osteoporozy

Najważniejszym celem leczenia już zdiagnozowanej osteoporozy jest zapobieganie złamaniom. Stosuje się przede wszystkim bisfosfoniany, a także preparaty uzupełniające niedobór wapnia i witaminy D. Jeśli u podstaw osteoporozy leży menopauza, przydatna może się okazać hormonalna terapia zastępcza, uzupełniająca niedobór estrogenów chroniących przed rozpadem kości. Ważne znaczenie ma fizjoterapia – zarówno kinezyterapia, czyli wzmacnianie poszczególnych grup mięśni i poprawianie ruchomości stawów, jak też masaże, naświetlanie i ultradźwięki działające przeciwbólowo.

Osoby o podwyższonym stopniu ryzyka zachorowania na osteoporozę powinny dość wcześnie wprowadzić profilaktykę. Podstawowym jej elementem jest cykliczne badanie densytometryczne. Jego zadaniem jest określenie gęstości kości, prognozowanie zmian jej struktury w ciągu najbliższych 10 lat oraz określenie procentowej szansy na jej złamanie.

Pacjentki, u których w rodzinie pojawiła się już wcześniej osteoporoza, czy to pomenopauzalna, czy też starcza lub idiopatyczna, powinny zwrócić szczególną uwagę na możliwość dziedziczenia, którego mechanizmy niestety są jeszcze niepoznane. W ramach profilaktyki niezbędna okazuje się dieta bogata w pokarmy wysokobiałkowe, wapń i fosfor. Aktywność fizyczna w każdej postaci, byleby podejmowana regularnie i w odpowiedniej ilości, może uchronić przed zachorowaniem, a przynajmniej złagodzić i opóźnić przebieg choroby.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.6


Może cię

Izoflawony a menopauza

Izoflawony są szeroko stosowane w łagodzeniu objawów menopauzy. Izoflawony nazywane są fitoestrogenami. Są to związki ...

Osteoporoza u kobiet i u mężczyzn

W przebiegu osteoporozy dochodzi do zmniejszenia ilości składników mineralnych w kościach. Tkanka kostna staje się ...

Menopauza a bezsenność

Jednym z pierwszych objawów menopauzy mogą być problemy ze snem. Kobiety w tym okresie skarżą ...

Wideo – Jak łagodzić objawy menopauzy?

Menopauza jest naturalnym okresem w życiu kobiety i należy wiedzieć, że jej negatywne skutki mogą ...

Menopauza a tycie

Problem przyrostu masy ciała w okresie menopauzy dotyczy zdecydowanej większości kobiet wchodzących w wiek przekwitania. ...

Wideo – Osteoporoza w okresie menopauzy

Osteoporozę, ze względu na jej bezobjawowy, długi rozwój, często nazywa się cichym złodziejem kości. Choroba ...

Pierwsze objawy menopauzy – fizyczne i psychiczne

Uderzenia gorąca, to nie jedyny symptom, jaki daje menopauza. Wiek, w jakim się pojawia klimakterium ...

Menopauza a suchość pochwy – po menopauzie – jak sobie radzić?

W okresie menopauzy w wyniku zaprzestania produkcji przez jajniki hormonów (estrogenów i progesteronu) dochodzi do ...

Wideo – Objawy menopauzy

Stan menopauzy może dawać wiele różnych objawów, które to nie u wszystkich kobiet są objawami ...

Wideo – Uderzenia gorąca a menopauza

Uderzenie gorąca (tzw. hot flash), będące najbardziej dokuczliwym objawem menopauzy, to gwałtowne uczucie ciepła przepływającego ...

Jak łagodzić skutki menopauzy?

Łagodzenie skutków menopauzy pomaga ograniczyć jej niekorzystne objawy. Zachodzące zmiany hormonalne powodować mogą wzrost masy ...

Fitoestrogeny a menopauza

Fitoestrogeny łagodzą objawy menopauzy. Powstaje coraz więcej prac naukowych dokumentujących ich korzystny wpływ na organizm ...

Komentarze (0)