Melatoninopauza – przyczyny, objawy, leczenie niedoboru melatoniny w menopauzie

Brak zdjęcia

27 lipca 2018

Melatoninopauza to stan pogłębiającego się niedoboru melatoniny, czyli hormonu regulującego okołodobowy rytm snu i czuwania, charakterystyczny dla osób po 40. roku życia. Objawy melatoninopauzy to przede wszystkim problemy ze snem w postaci trudności z zasypianiem i utrzymaniem ciągłości snu, skutkujące postępującymi zaburzeniami funkcji poznawczych i motorycznych. Dolegliwości w melatoninopauzie u kobiet nierzadko towarzyszą wypadowym objawom przekwitania. W leczeniu zastosowanie znajduje melatonina w tabletkach.

Melatonina a bezsenność w okresie menopauzy

Trudności z zaśnięciem i bezsenność stanowią poważny problem kobiet w okresie przekwitania. O kłopotach ze snem w okresie okołomenopauzalnym najczęściej mówi się w kontekście zaburzeń hormonalnych (estrogenu i progesteronu), które odpowiadają także za inne, charakterystyczne objawy menopauzy, takie jak uderzenia gorąca, suchość pochwy czy obniżenie libido. Tymczasem, jak wykazują badania, ważną przyczyną zaburzeń tego typu jest także niski poziom melatoniny [1].

Melatonina to neurohormon produkowany przez szyszynkę – niewielki gruczoł znajdujący się w mózgu. Działanie melatoniny polega na koordynacji zegara biologicznego regulującego dobowy rytm snu i czuwania człowieka. Nie bez przyczyny nazywana jest hormonem snu – jej synteza następuje w godzinach nocnych, kiedy dostępność do światła jest ograniczona. Najwyższe stężenie osiąga pomiędzy północą a godziną 3:00 nad ranem.

Melatonina w organizmie człowieka w największej ilości wytwarzana jest pomiędzy 1. a 3. rokiem życia i jej poziom sukcesywnie spada wraz ze starzeniem. Około 40. roku życia stężenie hormonu zaczyna być na tyle niskie, że wywołuje niekorzystne objawy. Stan ten określany jest przez endokrynologów mianem melatoninopauzy. Szacuje się, że kłopoty ze snem spowodowane niedoborem melatoniny występują nawet u 30 proc. populacji.

Szczególnie dotkliwe jest to dla kobiet w okresie przekwitania, u których objawy niedoboru melatoniny nakładają się na oznaki menopauzy wywołane wygasaniem czynności jajników.

Jakie są objawy melatoninopauzy?

W melatoninopauzie objawy spadku melatoniny u kobiet często współwystępują z dolegliwościami związanymi z wahaniem poziomu estrogenów i progesteronu. Nagłe uderzenia ciepła, uczucie lęku i niepokoju czy przyspieszone bicie serca wywołane niedoborem hormonów płciowych dodatkowo utrudniają efektywny wypoczynek nocny.

Charakterystyczne dla melatoninopauzy trudności z zasypianiem, częste wybudzenia nocą i wczesnym rankiem w znacznym stopniu obniżają komfort życia i wpływają na zaburzenia szeregu funkcji poznawczych i motorycznych.

U kobiet z melatoninopauzą pogłębiają się problemy z pamięcią i koncentracją, dochodzi do nasilenia niepokoju i znacznego pogorszenia samopoczucia skutkującego nawet epizodami depresyjnymi. Senność i uczucie ciągłego zmęczenia w ciągu dnia skutkują osłabieniem koordynacji wzrokowo-ruchowej, co wiąże się z brakiem wydajności w pracy oraz większym ryzykiem urazowości. Wpływa także na obniżenie samooceny skutkujące brakiem chęci do podejmowania aktywności i uczestniczenia w życiu towarzyskim.

Nasilające się zaburzenia snu u osób po 4. dekadzie życia i wynikające z nich dysfunkcje należy odróżnić od skutków postępujących wraz z wiekiem zmian neurodegeneracyjnych.

Melatoninopauza – nie tylko problemy ze snem

Funkcje hormonu szyszynkowego nie ograniczają się jedynie do regulacji rytmu dobowego. Warunkuje on wiele procesów fizjologicznych zachodzących w organizmie, dlatego skutki braku melatoniny w menopauzie znacznie wykraczają poza problemy ze snem.

W przebiegu melatoninopauzy w kobiet można zatem zaobserwować także:

  • pogorszenie funkcji układu immunologicznego i spadek odporności,
  • zmniejszenie gęstości kości, większe ryzyko zmian osteoporotycznych,
  • nadmierne pobudzenie nerwowe,
  • większe ryzyko powstawania i nasilania zapalnych zmian reumatycznych.

Konsekwencją melatoninopauzy jest także zmniejszenie potencjału antyoksydacyjnego krwi (melatonina działa jak silny przeciwutleniacz), a więc większa aktywność wolnych rodników, które przyczyniają się do rozwoju licznych schorzeń, m.in. chorób serca. Naruszając strukturę włókien kolagenowych, przyspieszają one także powstawanie zmarszczek i zmniejszają elastyczność skóry. Cera staje się sucha i wykazuje większą skłonność do podrażnień.

Badania sugerują, że niedobór melatoniny po menopauzie może zwiększać prawdopodobieństwo rozwoju raka piersi oraz raka endometrium [2]. Melatonina wykazuje bowiem właściwości onkostatyczne (hamuje rozwój komórek nowotworowych).

Melatonina w tabletkach – lek na melatoninopauzę

Ze względu na pozytywny wpływ melatoniny na resynchronizację rytmu dobowego u osób dojrzałych, melatoninę można uznać za dobrą alternatywę dla leków nasennych, zwłaszcza że jej stosowanie wiąże się z niskim ryzykiem wystąpienia niepożądanych skutków ubocznych.

Zaletą zażywania tabletek z melatoniną jest brak porannego otępienia charakterystycznego dla standardowych leków na bezsenność. Związek jest szybko metabolizowany przez organizm i nie uzależnia. Bezpieczeństwo potwierdza szeroki zakres dawek, w jakich może być aplikowana, sięgający od 0,3 do nawet 80 mg [3].

Chociaż melatonina nie wpływa bezpośrednio na złagodzenie wypadowych objawów menopauzy, udowodniono, że stosowana już w okresie perimenopauzy, wpływa na polepszenie samopoczucia oraz stabilizuje funkcje psychiczne [4].

Wyniki badań nad wpływem melatoniny na objawy menopauzy, opublikowane na łamach „Iranian Journal of Public Health”, potwierdzają pozytywne oddziaływanie tego hormonu na ogólną poprawę nastroju, złagodzenie objawów depresyjnych i redukcję masy ciała, a także usprawnienie funkcji seksualnych [5].

Melatonina może pełnić rolę uzupełniającą w trakcie kuracji hormonalnej w menopauzie. Bez przeszkód można łączyć ją także z fitoestrogenami zawartymi w soi czy czerwonej koniczynie, powszechnie wykorzystywanymi w naturalnej terapii dolegliwości klimakteryjnych. Skuteczność stosowania hormonu szyszynkowego w menopauzalnych zaburzeniach sennych zwiększa prawidłowa higiena snu, a także urozmaicona, zdrowa dieta i codzienna dawka aktywności fizycznej.

1. Jehan S. i wsp., Sleep disorders in postmenopausal women. J. Sleep Disord. Ther., 2015, 4 (5): pii: 1000212.

2. Viswanathan A. N., Schernhammer E. S., Circulating melatonin and the risk of breast and endometrial cancer in women. Cancer Lett., 2009, 281, 1: 1–7.

3. Bohdanowicz-Pawlak A., Milewicz A., Endokrynologia okresu przekwitania i starzenia. Przewodnik Lekarza, 2002, 5: 88–92.

4. Lassila H. i wsp., Alternative options to manage menopausal symptoms with a focus on melatonin and osteoporosis. Clin. Pharmacol. Biopharm., 2014, 3, 1.

5. Parandavar R. i wsp., The effect of melatonin on climacteric symptoms in menopausal women. A double-blind, randomized controlled, clinical trial. Iran. J. Public Health, 2014, 43, 10: 1405–1416.

Opublikowano: ; aktualizacja: 01.08.2018

Oceń:
4.5


Może cię

Rak rdzeniasty tarczycy

Rak rdzeniasty tarczycy to rzadko występujące nowotwór gruczołu tarczowego. Częściej rozwija się u kobiet i ...

Choroby autoimmunologiczne

Choroba autoimmunologiczna występuje, wtedy, gdy układ odpornościowy przez pomyłkę atakuje i niszczy własne komórki i ...

Femitonina – skład, działanie, dawkowanie, opinie, cena

Kobieta w okresie menopauzy na co dzień zmaga się z wieloma uciążliwymi objawami, takimi jak: ...

Melatonina – działanie, występowanie, niedobór, badanie, leki, tabletki, przeciwwskazania

Melatonina to hormon snu wytwarzany przez ludzki organizm. Jej działanie jest ściśle związane z regulacją ...

Perimenopauza – jakie są pierwsze objawy zbliżającej się menopauzy?

Termin perimenopauza oznacza czas poprzedzający menopauzę. Badania potwierdzają, że pierwsze objawy menopauzy pojawiają się u ...

Rak pęcherzykowy tarczycy – przyczyny, objawy, leczenie guza tarczycy

Rak pęcherzykowy tarczycy przez długi czas może rozwijać się w utajeniu. Jednym z pierwszych objawów ...

Zespół stopy cukrzycowej

Zespół stopy cukrzycowej to jedno z powikłań długotrwałej lub źle leczonej cukrzycy. Nieleczony prowadzi do ...

Jakie są objawy niedoczynności tarczycy – jak rozpoznać, że tarczyca jest chora?

Niedoczynność tarczycy to stan w którym gruczoł tarczowy nie wytwarza odpowiedniej ilości hormonów. Cechą charakterystyczną ...

Menopauza a bezsenność

Jednym z pierwszych objawów menopauzy mogą być problemy ze snem. Kobiety w tym okresie skarżą ...

Niedoczynność tarczycy – przyczyny, objawy, badania, leczenie niedoczynności gruczołu tarczowego

Przyczyną niedoczynności tarczycy jest niedobór tyroksyny. Niskie TSH zaburza prawidłowe wydzielanie hormonów tarczycy – tyroksyny ...

Fitohormony

Okres menopauzy stanowi bardzo ważny moment w życiu każdej kobiety. Jest to naturalne następstwo przemian ...

Hipogonadyzm męski

Hipogonadyzm męski jest to nieprawidłowa lub niewystarczająca czynność jąder. Niedoczynność jąder dotyczy zaburzeń ilościowych i ...

Komentarze (0)