Kwasica metaboliczna – przyczyny, objawy, badanie, leczenie kwasicy metabolicznej

Kwasica metaboliczna to zaburzenie równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie i spadek pH krwi. Wyróżniamy m.in. kwasicę ketonową oraz kwasicę mleczanową. Jest to stan zagrożenia życia. W przebiegu kwasicy metabolicznej objawy to przede wszystkim: zaburzenia oddechowe (oddech Kussmaula), elektrolitowe, rytmu serca i zaburzenia świadomości. Do jej rozpoznania konieczne jest wykonanie gazometrii. Leczenie zależy od choroby podstawowej.

Co to jest kwasica?

Kwasica (łac. acidosis) to stan, w którym dochodzi do obniżenia wartości pH krwi poniżej 7,35. W wyniku zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej w organizmie zwiększa się ilość kwaśnych jonów (jonów wodorowych H+). Wyróżniamy kwasicę oddechową i nieoddechową, czyli metaboliczną.

  • Kwasica oddechowa rozwija się w wyniku upośledzonego wydalania dwutlenku węgla podczas oddychania. Konsekwencją retencji CO2 jest wzrost stężenia kwasu węglowego i spadek pH.
  • Kwasica metaboliczna wywołana jest wskutek nagromadzenia się w organizmie kwaśnych związków, jak kwas mlekowy, pirogronowy, hydroksymasłowy, ketokwasy. Inną przyczyną kwasicy metabolicznej jest zachwianie równowagi kwasowo-zasadowej poprzez nadmierne tracenie zasadowych związków (dwuwęglanów). Dzieje się tak np. wskutek biegunek.

Pierwotna kwasica metaboliczna – niskie pH krwi

W przebiegu kwasicy metabolicznej dochodzi do wzrostu stężenia kwaśnych jonów wodorowych. Kompensacja organizmu przy kwasicy metabolicznej polega na pobudzeniu ośrodków oddechowych i hiperwentylacji. Pogłębienie i przyspieszenie oddechów prowadzi do zwiększonego wydychania dwutlenku węgla i spadku jego ciśnienia parcjalnego. Konsekwencją tego jest spadek stężenia kwasu węglowego i wzrost pH krwi.

W przypadku, gdy kompensacja organizmu jest skuteczna i dzięki niej dojdzie do unormowania wartości pH krwi (norma: 7,35–7,45), mówimy o kwasicy metabolicznej skompensowanej. Jeżeli mechanizmy nie zadziałają skutecznie i pH krwi jest wciąż obniżone, stan ten nazywany jest niewyrównaną kwasicą metaboliczną.

Rodzaje i przyczyny kwasicy metabolicznej

Kwasica metaboliczna jest wynikiem nagromadzenia w organizmie jonów wodorowych lub utraty związków zasadowych. Zwykle jest poważnym następstwem wielu chorób. Rodzaje kwasicy metabolicznej to:

  • kwasica ketonowa – jest wynikiem nagromadzenia się związków ketonowych w organizmie; przyczynami kwasicy ketonowej są: długotrwałe głodzenie, zatrucie alkoholem etylenowym (tzw. kwasica metaboliczna alkoholowa), niedobór insuliny (wywołujący cukrzycową kwasicę ketonową);
  • kwasica mleczanowa – w jej przebiegu dochodzi do znacznego podwyższenia stężenia mleczanów w surowicy; wśród przyczyn kwasicy mleczanowej wymienia się: ciężkie niedotlenienie w astmie, zatrucie czadem;
  • kwasica będąca wynikiem zatrucia metanolem – alkohol metylowy w organizmie człowieka przekształca się do kwasu mrówkowego i aldehydu; nagromadzenie tych substancji stanowi przyczynę kwasicy metabolicznej;
  • kwasica po zatruciu glikolem etylenowym – substancja ta często spożywana jest przez osoby mające problem z alkoholem jako jego tańszy zamiennik; jest przyczyną zatrucia i rozwoju ciężkiej kwasicy metabolicznej;
  • kwasica metaboliczna w chorobach nerek – nieprawidłowa praca nerek jest przyczyną upośledzonego wydalania z organizmu wraz z moczem kwasów organicznych (fosforanów, siarczanów, mocznika); w wyniku ich zatrzymania dochodzi do wzrostu stężenia jonów H+ i obniżenia pH krwi;
  • zwiększona utrata związków zasadowych – utrata związków zasadowych następuje przez przewód pokarmowy, najczęściej w przebiegu biegunek.

Oddech Kussmaula i inne objawy kwasicy metabolicznej

Przy kwasicy metabolicznej objawy są różnorodne. Charakterystycznym symptomem ze strony układu oddechowego jest hiperwentylacja, czyli pogłębienie i przyspieszenie oddechu. W medycynie objaw ten określany jest oddechem Kussmaula lub oddechem gonionego psa. W przebiegu kwasicy mogą się również pojawić zaburzenia świadomości, uczucie zmęczenia, splątanie, senność, aż do śpiączki włącznie.

Ponadto inne objawy kwasicy to:

  • zaburzenia elektrolitowe (przede wszystkim hiperkalemia, czyli podwyższenie stężenia potasu we krwi),
  • zaburzenia rytmu serca,
  • bóle brzucha,
  • bóle klatki piersiowej,
  • obniżenie ciśnienia krwi.

Skutkiem kwasicy metabolicznej może być niewydolność układu krążenia, oddechowego, nerwowego. Inne objawy kwasicy metabolicznej zależą od jej typu i przyczyny. W kwasicy ketonowej jednym z charakterystycznych objawów jest zapach acetonu z ust chorego.

Badania i leczenie kwasicy metabolicznej

Podstawowym badaniem służącym do rozpoznania kwasicy metabolicznej jest gazometria krwi tętniczej. Dzięki niemu możliwe jest postawienie diagnozy, a także różnicowanie i monitorowanie innych zaburzeń wymiany gazowej i równowagi kwasowo-zasadowej (zasadowicy oddechowej, kwasicy oddechowej, zasadowicy metabolicznej).

Badanie to polega na pobraniu krwi tętniczej (rzadziej żylnej lub włośniczkowej) do specjalnej strzykawki. Najczęściej krew pobiera się z tętnicy udowej lub promieniowej. Strzykawka musi być szczelnie zamknięta, aby nie dostało się do niej powietrze i nie zaburzyło wyników. Wynik badania określa m.in. wartość pH krwi, ciśnienia parcjalnego tlenu i dwutlenku węgla, stężenie wodorowęglanów w osoczu, wysycenie tlenem hemoglobiny (saturacja).

Nieleczona kwasica metaboliczna to stan zagrożenia życia, który może doprowadzić do śmierci. Częstość jej występowania i rodzaj powikłań zależą od przyczyny kwasicy. Sposób leczenia powinien być ukierunkowany na przyczynę wystąpienia zespołu objawów.

Bibliografia:

  • Interna Szczeklika. Podręcznik chorób wewnętrznych. Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2013.
  • https://podyplomie.pl/wiedza/wielka-interna/1142,kwasica-metaboliczna
Opublikowano: ; aktualizacja: 17.04.2018

Oceń:
4.8


Może cię

Pseudohypoparatyroidyzm

Pseudohypoparatyroidyzm należy do rzadkich chorób genetycznych. W przypadku tej choroby komórki organizmu stają się oporne ...

Amoniak w moczu

Badanie amoniaku w moczu pozwala na określenie czy organizm utrzymuje równowagę kwasowo-zasadową. Norma amoniaku w ...

Kwasica ketonowa, mleczanowa, oddechowa

Kwasica organizmu jest efektem zachwiania gospodarki wodno-elektrolitowej. Pojawia się on wtedy, gdy pH krwi obniża ...

Mężczyzna po 40-tce – jakie zmiany zachodzą w organizmie?

Po 40-ym roku życia w organizmie mężczyzny dochodzi do szeregu zmian. Obniża się witalność i ...

Insulinoma (wyspiak trzustki) – objawy, badania, leczenie, rokowania

Guz insulinowy to twór, który zlokalizowany jest najczęściej w trzustce i miejscowo wydziela insulinę, która ...

Tachypnoe – przyspieszony i szybki oddech – przyczyny i objawy

Tachypnoe to inaczej przyspieszone oddychanie, oznacza podwyższoną częstość oddechów na minutę. Do potencjalnych przyczyn tachypnoe ...

Wideo – Hormonalna terapia zastępcza

Podawanie estrogenów w okresie menopauzy powoduje ustąpienie większość objawów pomenopauzalnych, zapobiega także osteoporozie i chorobom ...

Zespół policystycznych jajników a niedoczynność tarczycy

Badania naukowców wskazują, iż wśród kobiet chorujących na zespół policystycznych jajników (PCOS), częściej spotyka się ...

Hipertrichoza – przyczyny, objawy, leczenie

Hipertrichoza to nadmierne owłosienie na ciele. Nazywana jest chorobą wilka czy zespołem wilkołaka, ponieważ w ...

Prawidłowe dojrzewanie płciowe

Dojrzewanie dzieci dotyczy wszystkich układów w organizmie i u każdego przebiega w inny, charakterystyczny sposób. ...

Cholesterol a alkohol

Czy alkohol obniża cholesterol? W licznych badaniach stwierdzono, że bardzo niewielkie ilości przyjmowanego alkoholu mogą ...

Zespół paraneoplastyczny – co to jest, jakie są przyczyny, objawy, leczenie i zapobieganie?

Zespół paraneoplastyczny to grupa charakterystycznych objawów, które mogą świadczyć o toczącym się w organizmie procesie ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon