Kretynizm – przyczyny, objawy, badania, leczenie, zapobieganie

Brak zdjęcia

3 lipca 2018

Kretynizm (kretynizm tarczycowy, matołectwo) to choroba będąca konsekwencją wrodzony zespół niedoboru jodu, którego przyczyną jest z kolei brakiem lub niecałkowitym wykształceniem się tarczycy. Bardzo ważne jest zapobieganie niedoborom jodu w ciąży. Wśród objawów kretynizmu tarczycowego u dziecka wymienia się m.in.: zachrypnięty głos, upośledzenie umysłowe czy obrzęk twarzy. W celu rozpoznania wykonuje się badanie TSH (tyreotropina). Jak wygląda leczenie kretynizmu i jak zapobiegać matołectwu? 

Kretynizm – wrodzony zespół niedoboru jodu

Choć kretynizm większości z nas kojarzy się z pejoratywnym określeniem jest to nic innego jak, coraz rzadziej używana dziś, nazwa medyczna choroby będąca konsekwencją wrodzonego zespołu niedoboru jodu. Kiedyś ludzi dotkniętych tym schorzeniem można było spotkać na teranych ubogich w jod, dziś matołectwo występuje o wiele rzadziej i można w łatwy sposób zapobiegać jej wystąpieniu.

Matołectwo, bo tak również określa się wrodzony zespół niedoboru jodu, diagnozuje się z częstością 1 na 3500 żywo urodzonych dzieci. U dziewczynek zespół ten występuje dwa razy częściej niż u chłopców.

Do prawidłowego rozwoju mózgu płodu niezbędna jest dostateczna ilość trójjodotyroniny (T3) – głównego hormonu tarczycy. Jego brak lub niedostateczna ilość prowadzi do zaburzeń w prawidłowym kształtowaniu się ośrodkowego układu nerwowego u dziecka, zaburzeń wzrostu i powstawania innych nieprawidłowości.

Kretynizm tarczycowy – jakie są przyczyny?

Wrodzony zespół niedoboru jodu jest najczęściej spowodowany niecałkowitym wykształceniem tarczycy u dziecka lub jej brakiem, a rzadko defektami genetycznymi. Niestety nawet płód z prawidłowo rozwijającym się gruczołem tarczowym nie jest w stanie sam zaspokoić swojego zapotrzebowania na hormony tarczycowe i musi korzystać z substancji produkowanych przez organizm matki.

Niedoczynność tarczycy w ciąży, która nie została zdiagnozowana lub nie jest prawidłowo leczona uniemożliwi prawidłową mielinizację dróg nerwowych w mózgu dziecka.

Najczęstszą przyczyną niedoczynności tarczycy u kobiet jest choroba Hashimoto, w której na skutek nieprawidłowej pracy układu immunologicznego następuje uszkodzenie tarczycy i zmniejszenie ilości produkowanej przez nią hormonów.

Niedobór jodu w ciąży a niedoczynność tarczycy

Hormony tarczycy w swojej budowie zawierają jod, który jest składnikiem niezbędnym do ich powstania. Zbyt niska podaż jodu w wieku dorosłym może doprowadzić do objawów niedoczynności tarczycy, które ustępują po zastosowaniu odpowiedniego leczenia.

Warto pamiętać, że niedobór jodu w ciąży może nieść za sobą nieodwracalne konsekwencje dla dziecka. Zapotrzebowanie na ten pierwiastek dla kobiety ciężarnej jest wyższe i wynosi 250 µg na dobę.

W przeszłości niedobór jodu w ciąży zdarzał się częściej, szczególnie w obszarach górzystych, gdzie w glebie i w wodzie jest mało jodu. Obecnie jako profilaktykę w wielu krajach stosowana jest sól jodowana.

Matołectwo – objawy kretynizmu u dziecka

Objawy wrodzonej niedoczynności tarczycy u noworodka są często niezauważalne. Mogą się pojawiać symptomy, jak np.: przedłużająca się żółtaczka noworodków, ospałość, zaparcia, trudności w karmieniu, brak przyrostu wagi ciała.

Bardzo ważne jest wczesne postawienie rozpoznania, gdyż zastosowane odpowiednio wcześnie prawidłowe leczenie może zapobiec rozwojowi kretynizmu. W tym celu w 1995 roku zostały w Polsce wprowadzone badania przesiewowe w kierunku wrodzonej niedoczynności tarczycy.

Kretynizm u dziecka najczęściej manifestuje się poprzez:

  • spowolnienie ruchowe,
  • ochrypnięty głos,
  • obrzęk twarzy,
  • duży język,
  • opóźnione zarastanie ciemiączek,
  • bladą, zimną skórę,
  • upośledzenie umysłowe,
  • niedorozwój umysłowy, któremu może towarzyszyć głuchota,
  • nadmierne napięcie mięśni,
  • zahamowany bywa rozwój dziecka (fizyczny, psychiczny i płciowy),

Objawy kretynizmu tarczycowego u dziecka to również łatwa męczliwość oraz skłonność do tycia.

Kretynizm – badanie TSH na rozpoznanie

Nieprawidłowy wynik testu przesiewowego (norma TSH dla noworodka w trzeciej dobie życia wynosi < 15 mU/l) może być spowodowany: wcześniactwem, niedoczynnością tarczycy matki, stosowaniem przez nią leków tyreostatycznych, zastosowaniem jodowych środków kontrastowych czy niedoborem jodu w trakcie ciąży. Przyczyny te powodują przejściową niedoczynność tarczycy, ale także tu w celu uniknięcia zaburzeń rozwoju konieczne jest natychmiastowe wdrożenie leczenia.

W celu rozpoznania niedoczynności tarczycy u noworodka wprowadzono badanie przesiewowe wykonywane po ukończeniu przez dziecko drugiej doby życia. Badanie polega na pobraniu krwi z pięty na bibułkę i oznaczeniu w niej poziomu tyreotropiny. Wyniki testu wykonanego przed ukończeniem trzeciego dnia życia, mogą być nieprawidłowe ze względu na możliwość utrzymywania się w krwi dziecka hormonów matki.

Kretynizm tarczycowy – leczenie, zapobieganie

Jeśli dziecko urodzi się z niedoborem jodu należy włączyć prawidłowe leczenie hormonalne przed upływem pierwszych trzech tygodni życia, w przeciwnym wypadku dojdzie do upośledzenia rozwoju umysłowego dziecka lub pełnoobjawowego kretynizmu.

Stopień nasilenia objawów będzie tym większy im później rozpoczęta zostanie suplementacja hormonu – tyroksyny.

Kretynizm tarczycowy to choroba, której w wielu przypadkach można zapobiec. W trakcie ciąży zwiększa się zapotrzebowanie kobiet na jod. Jest to spowodowane koniecznością pokrycia potrzeb na hormony tarczycy nie tylko kobiety, ale i jej dziecka, a także zwiększoną utratą jodu z moczem. Podaż tego pierwiastka z pożywieniem może być niewystarczająca, więc od samego początku trwania ciąży zaleca się przyjmowanie jodu w dawce 150 µg dziennie w postaci tabletek.

Bardzo ważne jest także odpowiednio wcześnie wykryta niedoczynność gruczołu tarczowego matki. W tym celu bada się poziom hormonów, a w szczególności tyreotropiny (TSH), a także niezwiązane z białkami T3 i T4. W trakcie trwania ciąży często dochodzi do zaostrzenia przebiegu choroby aHshimoto, dlatego kobiety zdiagnozowane z tym schorzeniem powinny znajdować się pod kontrolą endokrynologa.

Bibliografia:

  • „Patofizjologia kliniczna”, pod redakcją Barbara Zahorska-Markiewicz, Ewa Małecka-Tendera, Elsevier Urban&Partner, Wrocław 2014, ISBN: 978-83-7609-140-2.
  • ,,Interna Szczeklika 2017”, Piotr Gajewski, Andrzej Szczeklik, MP, Kraków 2017, wyd. 8., ISBN: 978-83-7430-517-4.
  • „Czasem trzeba zażartować. Alfabet Księdza Bonieckiego”, Adam Boniecki, Karolina Morelowska, Zwierciadło, 2011, ISBN: 978-83-9315-993-2.
  • ,,Neonatologia”, pod redakcją Jerzy Szczapa, PZWL, Warszawa 2016, wyd. 2., ISBN: 978-83-200-4913-8.
  • ,,Choroby tarczycy i przytarczyc. Diagnostyka i leczenie”, Jacek Gawrychowski, Barbara Jarząb, Medipage, Warszawa 2014, wyd. 1., ISBN: 978-83-61104-89-6.
  • „Endokrynologia wieku rozwojowego”, Beata Pyrżak, Mieczysław Walczak, PZWL, Warszawa 2018, wyd. 1., ISBN: 978-83-200-5490-3.
Opublikowano: ; aktualizacja: 03.07.2018

Oceń:
4.5


Może cię

Leki na niedoczynność tarczycy – lewotyroksyna i jod

Niedoczynność tarczycy częściej pojawia się u kobiet niż u mężczyzn. W jej leczeniu stosuje się ...

Dieta w chorobach tarczycy

Choroby tarczycy, m.in. nadczynność i niedoczynność tarczycy, wymagają specjalistycznego leczenia. Obie choroby manifestują się zmianami ...

Nadczynność a niedoczynność tarczycy

Potocznie nadczynność i niedoczynność tarczycy traktuje się jako jednostki chorobowe gruczołu tarczowego, podczas gdy tak ...

Niedoczynność tarczycy – przyczyny, objawy, badania, leczenie niedoczynności gruczołu tarczowego

Przyczyną niedoczynności tarczycy jest niedobór tyroksyny. Niskie TSH zaburza prawidłowe wydzielanie hormonów tarczycy – tyroksyny ...

Tyroksyna – norma i wyniki – co oznacza nadmiar i niedobór?

Badanie tyroksyny (tetrajodotyroniny), jednego z najważniejszych hormonów tarczycy, służy do monitorowania schorzeń – nadczynności (nadmiar ...

Hipertyreoza – co to jest, jakie są przyczyny, objawy i leczenie?

Hipertyreoza to stan, kiedy mamy do czynienia z niedoborem tyroksyny (T4) oraz niedostatecznym działaniem trijodotyroniny ...

Zioła na tarczycę – czy są skuteczne i leczą?

Obecnie choroby tarczycy stanowią bardzo istotny problem. Na niedoczynność i nadczynność choruje coraz więcej młodszych ...

Choroby tarczycy – jakie są objawy chorej tarczycy?

Choroby tarczycy związane są z zaburzeniami jej hormonów (T3, T4, TSH). Wśród najczęstszych można wymienić ...

Badanie TSH (tyreotropina, hormon tyreotropowy) – normy, interpretacja wyniku

Badanie TSH (hormon tyreotropowy, tyreotropina, syntetyzowana przez część gruczołową przysadki) przeprowadzane jest przy podejrzeniu nadczynności ...

Subkliniczna niedoczynność tarczycy – przyczyny, objawy, leczenie

Subkliniczna niedoczynność tarczycy to inaczej niedoczynność utajona. Przyczynami choroby może być niedobór jodu lub stan ...

Leczenie jodem w chorobach tarczycy

Leczenie jodem promieniotwórczym stosuje się w chorobach tarczycy. Promieniowanie w sposób kontrolowany uszkadza komórki tarczycy, ...

Badanie hormonów tarczycy – poziom hormonów i normy

Badania hormonów tarczycy to podstawowy element diagnozowania chorób gruczołu tarczowego. Dla lekarzy ważne jest określenie ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon