Hiperaldosteronizm – co to jest, przyczyny, objawy, leczenie

Brak zdjęcia

10 października 2013

Podwyższone stężenie aldosteronu w surowicy krwi występuje w hiperaldosteronizmie pierwotnym (tzw. zespół Conna) oraz w hiperaldosteronizmie wtórnym. Hiperaldosteronizm w połączeniu z nadmiernym dostarczaniem sodu w diecie może doprowadzić do uszkodzenia tętnic oraz do rozwoju nefropatii.

Czym jest aldosteron?

Aldosteron jest to mineralokortykosteroid, wytwarzany przez warstwę kłębkową kory nadnerczy. Odpowiada za utrzymanie prawidłowego stężenia sodu i potasu we krwi oraz za utrzymanie prawidłowej objętości płynu pozakomórkowego. Aldosteron oddziałuje na receptory zlokalizowane w mózgu, sercu, jelicie grubym, naczyniach i śliniankach, ale przede wszystkim na receptory w nerkach. Jego wydzielanie w warunkach fizjologicznych jest regulowane przez układ renina-angiotensyna (RAA).

Do głównych zadań aldosteronu należy:

  • wzrost wchłaniania zwrotnego sodu w nerkach,
  • zwiększone wchłanianie sodu przez komórki gruczołów potowych, ślinowych i nabłonka jelitowego,
  • zwiększone wydzielania potasu i wodoru przez komórki kanalików nerkowych,
  • zwiększenie objętości płynu pozakomórkowego – wzrost objętości wyrzutowej serca i ciśnienia tętniczego.

Podwyższone stężenie aldosteronu w surowicy krwi występuje w:

  • hiperaldosteronizmie pierwotnym (tzw. zespół Conna),
  • hiperaldosteronizmie wtórnym – przy długotrwałym i nadmiernym pobudzeniu RAA wskutek utraty sodu, hipowolemii, nadciśnienia naczyniowo-nerkowego, w wyniku przyjmowania dużych ilości środków przeczyszczających lub moczopędnych, guza wydzielającego reninę, stosowania estrogenów w hormonalnej terapii zastępczej lub w doustnych środkach antykoncepcyjnych.

Hiperaldosteronizm pierwotny (zespół Conna)

Zaburzenie jest najczęściej spowodowane idiopatycznym (o niejasnej przyczynie) przerostem nadnerczy, gruczolakiem nadnerczy, rzadko występuje również rodzinna postać hiperaldosteronizmu typ I i II, rak nadnerczy czy ektopowe (poza nadnerczami) wydzielanie aldosteronu przez nowotwór.

Podwyższone stężenie aldosteronu w surowicy krwi w zespole Conna nie podlega regulacji układowi renina-angiotensyna ani jego poziom nie ulega obniżeniu po obciążeniu sodem.

Wpływ aldosteronu na nerki

Początkowo, w wyniku zwiększonego wydzielania, aldosteron prowadzi do wzrostu objętości płynu pozakomórkowego (hiperwolemii) wskutek gromadzenia się wody i sodu w organizmie. Stan taki trwa krótko. Stosunkowo szybko dochodzi do tzw. zjawiska „uniku” – wzrasta diureza (ilość oddawanego moczu), wskutek czego objętość płynu pozakomórkowego ulega unormowaniu. Za taką odpowiedź organizmu prawdopodobnie odpowiada ANP (przedsionkowy peptyd natriuretyczny; wytwarzany w sercu).

Hiperaldosteronizm w połączeniu z nadmiernym dostarczaniem sodu w diecie może doprowadzić do uszkodzenia tętnic małego i średniego kalibru oraz do rozwoju nefropatii.

Wpływ aldosteronu na układ krążenia

Podwyższone stężenie aldosteronu wywiera niekorzystny wpływ na układ krążenia. Pierwotny hiperaldosteronizm jest uważany za jedną z najczęstszych przyczyn wtórnego nadciśnienia tętniczego. Nadciśnienie może mieć różny stopień nasilenia, ale często jest oporne na leczenie hipotensyjne.

Nadciśnienie tętnicze, w przebiegu hiperaldosteronizmu pierwotnego, jest spowodowane zaburzeniem gospodarki wodno-elektrolitowej, a także zwiększeniem działania naczynioskurczowego angiotensyny II, pobudzeniem podziałów komórkowych i działania prozapalnego aldosteronu.

Aldosteron wydzielany w nadmiarze, działając synergistycznie z angiotensyną, jest również odpowiedzialny za włóknienie naczyń i upośledzenie czynności śródbłonka oraz za włóknienie i przerost mięśnia sercowego.

Inne objawy, takie jak osłabienie mięśniowe, skurcze mięśniowe, tężyczka, parestezje, a nawet czasowe porażenia mięśniowe oraz zaburzenia rytmu serca są w głównej mierze spowodowane znacznym niedoborem potasu.

Rozpoznanie hiperaldosteronizmu pierwotnego

Badania w kierunku diagnostyki hiperaldosteronizmu są wykonywane u osób z nadciśnieniem tętniczym niepoddającym się leczeniu z towarzyszącą hipokaliemią lub zwiększonym wydalaniem potasu w moczu. Należy zwrócić uwagę na coraz częściej podkreślany fakt, iż hiperaldosteronizm pierwotny może również występować z prawidłowym stężeniem potasu we krwi. Hipokaliemia, pojawiająca się w cięższych postaciach, może wystąpić zarówno samoistnie, jak i po zastosowaniu leków moczopędnych czy też w wyniku wymiotów, biegunek lub niedostatecznej podaży potasu w diecie.

Wskazania do diagnostyki hiperaldosteronizmu pierwotnego

Można podejrzewać hiperaldosteronizm pierwotny w przypadku, gdy stwierdzone jest:

  • nadciśnienie tętnicze umiarkowanego (> 160-179/100-109 mmHg) lub ciężkiego (> 180/110 mmHg) stopnia,
  • nadciśnienie tętnicze (> 140/90) oporne na leczenie pomimo stosowania 3 leków hipotensyjnych,
  • nadciśnienie tętnicze z hipokaliemią samoistną lub polekową,
  • obciążający wywiad rodzinny (hiperaldosteronizm pierwotny występujący u krewnych, incydenty naczyniowo-mózgowe poniżej 40. roku życia, występujące rodzinnie wczesne nadciśnienie tętnicze),
  • wykryty przypadkowo guz nadnercza.

Badania hiperaldosteronizmu pierwotnego

W przypadku podejrzenia hiperaldosteronizmu pierwotnego wykonuje się oznaczenie stężenia aldosteronu w surowicy krwi oraz ocenia się ARO (aktywność reninową osocza).

Aby uzyskać wiarygodne wyniki, pacjent powinien przyjmować w diecie prawidłową ilość sodu i potasu. W razie możliwości należy odstawić leki, które mogą przyczynić się do uzyskania fałszywych wyników. Zaliczane są do nich substancje mające wpływ na układ renina-angiotensyna, a także leki wpływające na gospodarkę sodowo-potasową: są to m.in. spironolakton, eplerenon, beta-blokery, ACEI, inhibitory reniny). Jedynymi lekami, które mogą być stosowane w trakcie badań w kierunku hiperaldosteronizmu pierwotnego, to werapamil i alfa-blokery.

W celu potwierdzenia rozpoznania hiperaldosteronizmu pierwotnego konieczne jest wykazanie braku lub niedostatecznego zahamowania wydzielania aldosteronu w odpowiedzi na bodźce fizjologiczne (dużą zawartość sodu w diecie, wlew i.v. 0,9% NaCl – tzw. test hamowania 0,9% NaCl), a także na leki (test z kaptoprylem, test z fluorokortyzonem). Do potwierdzenia ważne jest również stwierdzenie braku wzrostu ARO po pionizacji.

Wskaźnik ARR

Ważnym testem przesiewowym jest oznaczenie wskaźnika aldosteronowo-reninowego (ARR). Jest to stosunek stężenia aldosteronu (ng/ml) do aktywności reninowej osocza ARO (ng/ml/h).

Uzyskanie wartości ARR powyżej 20-40 jest wskazaniem do pogłębienia dalszej diagnostyki w kierunku hiperaldosteronizmu pierwotnego. Część badaczy uważa, że uzyskanie wartości ARR powyżej 30 przy stężeniu aldosteronu powyżej 20 ng/ml jest już wystarczające do rozpoznania hiperaldosternizmu pierwotnego.

Jak każdy wskaźnik, ARR nie jest idealny. W niektórych sytuacjach może dojść do uzyskania wyników fałszywie ujemnych lub fałszywie dodatnich. Podwyższone ARO wraz z podwyższonym stężeniem aldosteronu może być zaobserwowane w trakcie ciąży, po stosowaniu leków moczopędnych, przy zmniejszonym dostarczaniu sodu w diecie czy w fazie złośliwej nadciśnienia. Natomiast w podeszłym wieku lub przy upośledzonej funkcji nerek może występować obniżone stężenie aldosteronu oraz obniżone ARO.

Badania obrazowe

Tomografia komputerowa (TK) i rezonans magnetyczny (MR) wykazują podobną czułość i swoistość. Umożliwiają one uwidocznienie guza o średnicy od 8 do 10 mm.
W przypadku guzów o mniejszej średnicy, a także w celu odróżnienia przerostu nadnerczy od gruczolaka wykonuje się cewnikowanie żył nadnerczowych wraz z pomiarem stężenia aldosteronu.

Mniejszą rolę w diagnostyce posiada scyntygrafia nadnerczy z wykorzystaniem znakowanego jodem (131I ) analogu cholesterolu.

Leczenie hiperaldosteronizmu pierwotnego

Celem leczenia jest normalizacja ciśnienia tętniczego, unormowanie stężenia potasu i wydzielania aldosteronu.

Leczenie operacyjne (adrenalektomia) jest leczeniem z wyboru w przypadku gruczolaka lub raka kory nadnerczy.

Leczenie farmakologiczne obejmuje zastosowanie leków blokujących receptor mineralokortykoidowy (spironolakton, eplerenon), leków moczopędnych oszczędzających potas, ACEI i glikokortykosteroidów w hiperaldosteronizmie typu I.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Zespół Conna (hiperaldosteronizm pierwotny)

Zespół Conna to schorzenie endokrynologiczne, które polega na tym, że nadnercza produkują w nadmiarze hormon ...

Wideo – Nadmiar męskich hormonów (hiperandrogenizm)

Hiperandrogenizmem nazywa się nadmierne wydzielanie androgenów, czyli hormonów płciowych męskich, przez jądra, nadnercza, a także ...

Wideo – Guz chromochłonny

Rdzeń nadnerczy wydziela aminy katecholowe, adrenaliny, noradrenalinę oraz dopaminy. Wydzielanie katecholamin z rdzenia nadnerczy jest ...

Zespół policystycznych jajników a niedoczynność tarczycy

Badania naukowców wskazują, iż wśród kobiet chorujących na zespół policystycznych jajników (PCOS), częściej spotyka się ...

Trądzik hormonalny u kobiet – dlaczego dorosłe kobiety chorują na trądzik i jak mogą go leczyć?

Przyczyną trądziku u kobiet często są zaburzenia hormonalne. Winne są chore jajniki lub nadnercza. Nadmiar ...

Zlewne poty

Pocenie się może wynikać z wielu przyczyn. Pojawia się fizjologicznie w ciąży lub jako reakcja ...

Hipercholesterolemia – przyczyny, objawy, skutki i powikłania

Hipercholesterolemia charakteryzuje się zwiększonym stężeniem cholesterolu LDL. Stężenie trójglicerydów w tym wypadku jest prawidłowe. Leczenie ...

Gruczolak tarczycy – objawy i leczenie łagodnych guzków na tarczycy

Gruczolaki tarczycy (guzki na tarczycy) to zmiany łagodne. Objawy w tym przypadku to wyczuwalne guzki ...

Otyłość

Otyłość jest chorobą. Można ją prosto zdefiniować jako zwiększenie masy ciała ponad przyjętą normę. Otyłość ...

Aldosteron – badanie

Badanie aldosteronu – hormonu nadnerczy wykonuje się w stanach nadmiernego lub niedostatecznego wydzielania aldosteronu. Wysoki ...

Aktywność reninowa osocza – badanie ARO

Aktywność reninowa osocza, w skrócie ARO to badanie, które pozwala na określenie czy prawidłowo i ...

Zapalenie tarczycy

Zapalenia tarczycy to zespół schorzeń o różnej etiologii i różnym stopniu nasilenia objawów. Wśród przyczyn ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon