Cukrzyca a insulina

Insulina, obok glukagonu, to najważniejszy hormonalny regulator metabolizmu węglowodanów. Wydzielanie insuliny przez komórki beta trzustki jest pobudzane przez glukozę i część przywspółczulną autonomicznego układu nerwowego.

Co to jest insulina?

Insulina to hormon białkowy, który wydzielany jest w naszym organizmie przez komórki beta wysp trzustkowych. W 1923 roku za jej odkrycie przyznano Nagrodę Nobla kanadyjskim badaczom – Johnowi Macleodowi oraz Frederickowi Bantenga. Jest też powszechnie stosowana w terapii chorych na cukrzycę. Insulina to pierwszy lek, który został wytworzony za pomocą inżynierii genetycznej. Aktualnie na skalę przemysłową powstaje przy użyciu bakterii Escherichia coli, którym wszczepiany jest gen ludzkiej insuliny. Fizjologiczne skutki jej działania są złożone. Insulina oddziałuje bowiem na większość komórek naszego ciała, ale szczególnie jej silny wpływ dotyczy komórek wątrobowych, mięśniowych i tkanki tłuszczowej. Najlepiej poznany jest efekt hipoglikemiczny (czyli obniżający poziom glukozy we krwi), ale insulina wpływa także na aminokwasy, transport elektrolitów, wiele enzymów i wzrost. Końcowym efektem jej działania jest magazynowanie węglowodanów, białek i tłuszczów. Z tego powodu często zwana jest „hormonem obfitości”.

Z punktu widzenia chemicznego insulina to hormon białkowy składający się z 2 łańcuchów polipeptydowych, zawierających 51 aminokwasów połączonych ze sobą mostkami dwusiarczkowymi. Powstaje z przemiany proinsuliny, która rozpada się w stosunku 1:1 na cząsteczkę insuliny oraz cząsteczkę peptydu C. Zatem pomiar stężenia peptydu C pełni ważną rolę w diagnostyce czynności wydzielniczej komórek beta wysp trzustkowych. Ma więc znaczenie kliniczne w diagnozowaniu cukrzycy. Okres połowicznego rozpadu insuliny we krwi wynosi ok. 5 minut. Insulina przepływa przez wątrobę we krwi żyły wrotnej, gdzie jej znaczna część ulega rozkładowi.

Jak działa insulina?

Insulina, obok glukagonu, to najważniejszy hormonalny regulator metabolizmu węglowodanów. Wydzielanie insuliny przez komórki beta trzustki jest pobudzane przez glukozę i część przywspółczulną autonomicznego układu nerwowego. W istocie insulina sygnalizuje stan nasycenia organizmu substratami energetycznymi i stymuluje ich magazynowanie oraz syntezę białek różnymi drogami.

WĄTROBA
  • zmniejszenie uwalniania i zwiększenie wchłaniania glukozy;
  • zmniejszenie wytwarzania mocznika;
  • zwiększenie wychwytywania fosforanów i potasu z krwi;
  • wzrost wytwarzania enzymów związanych z syntezą glikogenu wątrobowego;
  • spadek syntezy enzymów glikogenolitycznych (czyli odpowiedzialnych za rozpad glikogenu).
KOMÓRKI MIĘŚNI SZKIELETOWYCH, MIĘŚNI GŁADKICH I MIĘŚNIA SERCOWEGO
  • zwiększenie aktywnego transportu przez błonę komórkową do wewnątrz: glukozy, aminokwasów, jonów potasowych i fosforanowych;
  • przyśpieszenie wewnątrzkomórkowego metabolizmu węglowodanów, syntezy białek i syntezy kwasów tłuszczowych.
TKANKA TŁUSZCZOWA
  • zwiększenie syntezy kwasów tłuszczowych i triacylogliceroli;
  • zahamowanie uwalniania z tkanki tłuszczowej wolnych kwasów tłuszczowych.

Skutki niedoboru insuliny

Niedobór insuliny to częsty i poważny stan patologiczny. Ze względu na rolę insuliny w regulacji prawidłowego poziomu glukozy we krwi skutki jej braku są bardzo negatywne. Skutkuje to hiperglikemią – zwiększeniem poziomu glukozy we krwi ponad normę wraz z towarzyszącymi biochemicznymi zaburzeniami. Niedobór insuliny prowadzi do rozwoju cukrzycy typu 1 (w przeciwieństwie do cukrzycy typu 2, gdzie wydzielanie insuliny jest prawie zachowane, lecz komórki wykazują oporność na jej działanie). W efekcie braku insuliny maleje przenikanie glukozy do wnętrza komórek, a jednocześnie wzrasta uwalnianie glukozy z wątroby do krwi. Zmniejsza się również przenikanie aminokwasów do mięśni oraz wzrasta rozpad tłuszczów. Utrzymująca się hiperglikemia prowadzi do pojawienia się glukozy w moczu (cukromoczu) i odwodnienia. Wzrasta metabolizm białek i tłuszczów, czego następstwem jest utrata masy ciała i pogłębiające się wyniszczenie organizmu. Przy braku odpowiedniego leczenia może wystąpić śpiączka, a nawet śmierć.

Skutki nadmiaru insuliny

Nadmiar insuliny to także niezwykle niekorzystne zjawisko, prowadzące do spadku poziomu glukozy we krwi poniżej normy, czyli hipoglikemii wraz z towarzyszącymi objawami klinicznymi, wywołanymi jej niedoborem w ośrodkowym układzie nerwowym oraz aktywacją układu współczulnego. Stan ten nie jest jednostką chorobową, lecz objawem odzwierciedlającym zaburzenie utrzymania prawidłowego poziomu glukozy. Postępująca hipoglikemia wpływa na prawidłowe funkcjonowanie organizmu i może prowadzić do śpiączki, a nawet do śmierci.

Kiedy stosuje się insulinę?

Insulina jako lek podawana jest w terapii:

  • cukrzycy typu 1 (gdzie występuje jej całkowity niedobór),
  • cukrzycy typu 2, jeśli wcześniejsza terapia doustnymi lekami przeciwcukrzycowymi jest nieskuteczna,
  • cukrzycy ciężarnych, gdy dieta nie przynosi oczekiwanego zmniejszenia poziomu glukozy we krwi,
  • stanów zapalnych o ostrym przebiegu (np. zapaleniu płuc) u pacjentów z cukrzycą typu 2, przyjmujących doustne leki przeciwcukrzycowe jako lek stosowany do czasu poprawy stanu ogólnego.
Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.5


Może cię

Leki na cukrzycę a insulina

We leczeniu cukrzycy stosowane są dwie podstawowe metody leczenia: przy pomocy insuliny (podawanej we wstrzyknięciach) ...

Badanie tylnego odcinka oka

Badanie tylnego odcinka oka (dna oka) umożliwia nam ocenę siatkówki, tarczy nerwu wzrokowego, plamki oraz ...

Peny insulinowe

Peny, czyli wstrzykiwacze wielokrotnego użytku zostały opracowane w połowie lat 80. XX w. Pozwalają one ...

Cukrzyca a seks

Mężczyźni chorujący na cukrzycę mogą cierpieć na zaburzenia erekcji, czyli problemy z osiągnięciem lub utrzymaniem ...

Retinopatia cukrzycowa

Czynnikami ryzyka rozwoju retinopatii cukrzycowej, oprócz czasu trwania i skuteczności kontroli cukrzycy, są także wiek ...

Insulina – co to jest?

Insulina jest hormonem produkowanym przez trzustkę każdego zdrowego człowieka. Zaburzenia jej ilości i funkcji stanowią ...

Doustne leki przeciwcukrzycowe

Doustne leki przeciwcukrzycowe są alternatywą dla insuliny – niegdyś jedynej formy radzenia sobie z niekontrolowanym ...

Glukagon – badanie

Glukagon jest hormonem wydzielanym przez wyspy trzustkowe. Jest obok insuliny jednym z najważniejszych elementów, który ...

Leczenie insuliną – możliwe objawy

Insulina jest substancją, która pozwala na skuteczne leczenie milionów cukrzyków na całym świecie, a jednocześnie ...

Dlaczego cukier jest szkodliwy?

Najczęściej słowo „cukier” kojarzymy jednoznacznie z cukrem spożywczym, czyli sacharozą, wytwarzaną z buraków cukrowych lub ...

Choroby matki a ciąża

Wiele chorób, na które cierpi bądź cierpiała przyszła mama może negatywnie wpływać na sam przebieg ...

Wrażliwość na insulinę

Wrażliwość na insulinę, tzw. insulinooporność jest jednym z podstawowych mechanizmów rozwoju cukrzycy. To stan, w ...

Komentarze (0)