Badania tarczycy

W przypadku podejrzenia chorób tarczycy wykonuje się badania stężenia hormonów, pozwalające ocenić stan czynnościowy gruczołu. Z kolei badania obrazowe pozwalają ocenić umiejscowienie tarczycy i jej strukturę.

Tarczyca – badania diagnostyczne

Diagnostyka gruczołu tarczowego może obejmować stan czynnościowy gruczołu – czy tarczyca produkuje odpowiednie ilości hormonów i czy reaguje na hormony produkowane przez przysadkę i pośrednio przez podwzgórze. Badania mogą być ukierunkowane także na położenie samego gruczołu i jego strukturę – gdzie dokładnie położona jest tarczyca lub czy w jej obrębie widoczne są np. guzki. Prawidłowa czynność gruczołu tarczowego nazywana jest eutyreozą, nadczynność – hipertyreozą, a niedoczynność – hipotyreozą.

Badanie hormonów w chorobach tarczycy

Lekarz badający czynność gruczołu tarczowego w pierwszej kolejności ocenia obraz kliniczny pacjenta. Posługując się możliwością przeprowadzenia badania podmiotowego (wywiad z pacjentem), a także przedmiotowego (oglądanie, dotykanie, opukiwanie, uciskanie) przygotowuje się do postawienia diagnozy.

W przypadku oceny czynnościowej gruczołu tarczowego nieodzownym elementem jest przeprowadzenie badań laboratoryjnych. Szczególnie ważne jest określenie stężenia hormonu o nazwie tyreotropina (oznaczany jest jako TSH). Określa się ponadto stężenia tzw. wolnych hormonów tarczycy – tyroksyny (skrót FT4) oraz trójjodotyroniny (skrót FT3).

U podłoża części schorzeń gruczołu tarczowego leżą procesy autoimmunologiczne (proces, w którym komórki organizmu wzajemnie się niszczą). Dla potwierdzenia występowania procesów autoimmunologicznych w gruczole tarczowym istotne znacznie ma określenie ilości przeciwciał przeciwtarczycowych.

Istnieją pewne stany, w których ocena stężenia hormonu TSH, nawet w zestawieniu z hormonami tarczycy, dawać może nieprawdziwe wnioski diagnostyczne. Wyniki badania stężenia hormonów nie zawsze będą odbiciem stanu pacjenta. Ostre, przewlekłe, ciężko objawiające się choroby mogą wpływać na upośledzenie oddziaływania hormonów tarczycy na komórki organizmu, przy czym ich stężenie określane w badaniach laboratoryjnych pozostanie w normie. Stężenie hormonów tarczycy określa się, badając surowicę.

Rodzaj badania

Norma wyrażana
w jednostkach konwencjonalnych

Tyreotropina (TSH) z wykorzystaniem metody ultraczułej MEIA

0,47-5,01 ulU/ml

Wolna trójjodotyronina (FT3), metoda MEIA

2,05-3,65 pg/ml

Wolna tyroksyna (FT4), metoda MEIA

0,71-1,85 ng/dl

Ocena wielkości tarczycy – wole tarczycowe

Powiększenie tarczycy nazywa się wolem. Tarczycę lekarz bada wzrokiem i dotykiem podczas normalnego położenia szyi i w pozycji pełnego wyprostu. Potwierdzenie obecności wola tarczycowego u pacjenta nie nastręcza lekarzowi trudności, choć potwierdzenie jego występowania może być mylone np. z występowaniem zwiększonej ilości tkanki tłuszczowej czy powiększonymi węzłami chłonnymi, guzami, torbielami. Takie wole nazywa się wolem rzekomym. Wole tarczycowe towarzyszy bardzo często np. chorobie Gravesa-Basedowa, która manifestuje się objawami nadczynności gruczołu tarczowego.

USG tarczycy

Jednym z najpopularniejszych, najlepiej dostępnych i całkowicie nieinwazyjnych dla pacjenta badań jest badanie ultrasonograficzne (USG). Badanie to pozwala ocenić gruczoł tarczowy – długość, szerokość i grubość płatów. Daje możliwość dokonania pomiaru objętości tarczycy. Przede wszystkim daje jednak możliwość oceny struktury miąższu tarczycy (może być jednorodna lub niejednorodna) oraz strukturę zmian ogniskowych (może być lita, torbielowata lub mieszana).

Badanie USG tarczycy sprawdza się przede wszystkim jako metoda obrazowania, pozwalająca na wykrycie obecności struktur patologicznych. Nie daje jednak jednoznacznej odpowiedzi na to, z jakim rodzajem zmian mamy do czynienia – zarówno zmiany nowotworowe, jak i nienowotworowe mogą dawać podobny obraz w trakcie badania. Nie ma możliwości określenia stanu czynnościowego tarczycy jedynie na podstawie badania USG. Badanie ultrasonograficzne jest także wykorzystywane w trakcie zabiegów wymagających nakłucia gruczołu, np. w trakcie opróżniania torbieli i ma na celu dokładne określenie położenia igły.

Badanie USG tarczycy służy do:

  • określenia wielkości wola,
  • ujawnienia struktury guzów,
  • określenia położenia igły, np. w czasie biopsji.

Scyntygrafia tarczycy

To badanie wykorzystuje się w diagnostyce zmian guzkowych gruczołu tarczowego. Ważną rolę pełni w diagnostyce i leczeniu raka tarczycy, zwłaszcza po całkowitym usunięciu gruczołu. Służy do wykrywania przerzutów. Scyntygrafia wykorzystuje zasadę jodochwytności, pozwalając na ocenę guzków.

RTG w chorobach tarczycy

Kolejnym badaniem wykorzystywanym w diagnozowaniu chorób gruczołu tarczowego jest badanie radiologiczne. Umożliwia stwierdzenie obecności tzw. wola zamostkowego, a także stopnia, w jakim tchawica mogła ulec przemieszczeniu wskutek ucisku na nią gruczołu tarczycowego. Z kolei tomografia komputerowa nie znajduje szerokiego zastosowania w diagnostyce chorób tarczycy, pomocna jest w ocenie śródpiersia i tzw. wola śródpiersiowego.

Biopsja tarczycy

W diagnozowaniu miąższu tarczycy stosuje się biopsję tarczycy, której pełna nazwa to biopsja aspiracyjna cienkoigłowa (w skrócie BAC). Badanie wykonuje się przy użyciu igły o średnicy 0,7 mm. Badanie przeprowadza się w warunkach laboratoryjnych. Sam zabieg trwa krótko, a wyniki badań mogą być znane już po 24 godzinach od wykonania nakłucia. Ryzyko wystąpienia powikłań jest bardzo niewielkie, podobnie jak bolesność. Monitorowanie końca igły i jej położenie zazwyczaj przeprowadzane jest przy wykorzystaniu badania ultrasonograficznego.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.4


Może cię

Niedoczynność tarczycy – przyczyny, objawy, badania, leczenie niedoczynności gruczołu tarczowego

Przyczyną niedoczynności tarczycy jest niedobór tyroksyny. Niskie TSH zaburza prawidłowe wydzielanie hormonów tarczycy – tyroksyny ...

Tarczyca i hormony tarczycy

Hormony tarczycy warunkują wiele ważnych czynności ludzkiego organizmu we wszystkich okresach życia człowieka, choć szczególnie ...

Przyczyny nadczynności tarczycy

Najczęstszą przyczyną nadczynności tarczycy jest choroba Gravesa-Basedowa. Inne przyczyny to wole guzkowe toksyczne, wole rozlane ...

Choroba Gravesa-Basedowa – przyczyny, objawy, badania, leczenie, dieta

Choroba Gravesa-Basedowa to najczęstsza przyczyna nadczynności tarczycy. To choroba autoimmunologiczna, w przebiegu której dochodzi do ...

Zapalenie tarczycy

Zapalenia tarczycy to zespół schorzeń o różnej etiologii i różnym stopniu nasilenia objawów. Wśród przyczyn ...

Nadczynność tarczycy

Nadczynność gruczołu tarczowego można określić jako nadmierne oddziaływanie hormonów tarczycy na komórki ludzkiego organizmu. Nadczynność ...

Objawy nadczynności tarczycy

Objawy nadczynności tarczycy manifestują się pod postacią zmian w układzie nerwowym i układzie krążenia. Widoczne ...

Nadczynność a niedoczynność tarczycy

Potocznie nadczynność i niedoczynność tarczycy traktuje się jako jednostki chorobowe gruczołu tarczowego, podczas gdy tak ...

Tyreoglobulina – badanie stężenia

Oznaczenie stężenia tyreoglobuliny służy do monitorowania leczenia i wykrywania nawrotów raka tarczycy – brodawkowatego i ...

Przełom tarczycowy (hipermetaboliczny) – przyczyny, objawy, leczenie, rokowanie

Przełom tarczycowy to stan zagrażający życiu. To najgroźniejsze powikłanie, jakie może rozwinąć się w wyniku ...

Dieta przy nadczynności i niedoczynności przytarczyc

Przytarczyce to bardzo małe gruczoły położone za tarczycą. W przypadku chorób tych struktur stosuje się ...

Tarczyca – kiedy operować?

Choroby tarczycy są istotnym zagadnieniem endokrynologicznym, a ich diagnostyka i leczenie wymagają współpracy lekarzy kilku ...

Komentarze (0)