Zespół hiperstymulacji jajników – przyczyny, objawy, badania, leczenie, zapobieganie, powikłania

Zespół hiperstymulacji jajników jest powikłaniem leczenia niepłodności. Działania niepożądane są skutkiem ubocznym każdej formy terapii. Również w przypadku leczenia niepłodności może dojść do objawów hiperstymulacji jajników zagrażających życiu kobiety. Zależą one również od postaci zespołu (łagodna, umiarkowana, ciężka). Jak wygląda leczenie i zapobieganie zespołowi hiperstymulacji jajników? Jakie powikłania mogą wystąpić?

Zespół hiperstymulacji jajników – przyczyny

Problem niepłodności dotyka co siódmą parę starającą się o potomstwo. Sposób leczenia zależy od przyczyny. Aż w 40 proc. przypadków trudności pojawiają się ze strony obojga rodziców. W przypadku kobiet problemy z zajściem w ciążę mogą być spowodowane zaburzeniami hormonalnymi, obejmującymi układ podwzgórze–przysadka–jajnik lub ściśle związanymi z narządami rozrodczymi. Wszelkie procesy zapalne jajowodów, defekty budowy macicy, mięśniaki czy nieprawidłowy skład śluzu szyjkowego mogą znacząco wpływać na zdolność do prokreacji.

Jedną z metod leczenia bezpłodności jest farmakologiczne pobudzenie jajników przez stosowanie preparatów gonadotropiny, analogów GnRH (gonadoliberyny) lub cytrynianu klomifenu.

Ich podanie następuje w odpowiednim momencie cyklu miesięcznego kobiety, w zależności od wybranego protokołu, na który decyduje się pacjentka (w konsultacji z lekarzem prowadzącym). Jest to kontrolowana hiperstymulacja jajników (COH), w efekcie której dochodzi do pobrania komórek jajowych, które następnie biorą udział w procesie zapłodnienia pozaustrojowego.

Niestety, COH jest obarczona powikłaniem w postaci zespołu hiperstymulacji jajników (OHSS, ovarian hyperstimulation syndrome). Występuje ono niezwykle rzadko, jednak stanowi poważne zagrożenie dla życia kobiety. Do hiperstymulacji jajników dochodzi np. po transferze zarodka i jest krótkotrwałym powikłaniem po in vitro.

Hiperstymulacja jajników – czynniki ryzyka

Istnieje grupa pacjentek, które w większym stopniu podatne są na rozwój zespołu hiperstymulacji jajników po leczeniu opartym na stymulacji owulacji. Zalicza się do nich kobiety:

  • przed ukończeniem 30. roku życia,
  • z niskim BMI,
  • w ciąży,
  • ze zdiagnozowanym zespołem policystycznych jajników,
  • z innymi zaburzeniami cyklu miesięcznego,
  • z towarzyszącą alergią,
  • z cukrzycą,
  • poddane po raz kolejny farmakologicznemu pobudzeniu owulacji.

Na wystąpienie OHSS narażone są również panie, u których w trakcie stymulacji jajników podano preparaty zwiększające produkcję gonadotropin (np. Clostilbegyt; stąd w wynikach wyszukiwania pojawia się często zapytanie: hiperstymulacja jajników po Clo).

OHSS – objawy hiperstymulacji

Wyróżnia się trzy postacie OHSS. W łagodnej postaci występują nudności, wymioty, biegunka i uczucie napięcia podbrzusza. Umiarkowana postać dodatkowo manifestuje się obecnym płynem w jamie brzusznej.

W postaci ciężkiej, oprócz powiększonych powyżej 12 cm jajników, stwierdza się zaburzenia oddychania, krzepnięcia oraz dysfunkcje nerek, co może w istotny sposób zagrażać życiu kobiety.

Narastająca duszność i szybko powiększający się obwód brzucha nawet u kobiety ciężarnej nie jest normą, tylko sygnałem alarmującym, którego nie można lekceważyć.

Badania i leczenie – jak zapobiec hiperstymulacji jajników?

Postępowanie terapeutyczne w zespole hiperstymulacji jajników zależy od postaci, w jakiej występuje. W przypadku łagodnego przebiegu hospitalizacja nie jest konieczna. Objawy ustępują samoistnie aż do chwili krwawienia miesięcznego, gdy wszystko wraca do normy.

Pacjentki, u których rozwinęła się postać ciężka, wymagają opieki szpitalnej. Zarówno u kobiety w stanie błogosławionym, jak i nieciężarnej konieczne jest wykonanie odpowiednich badań, punkcji płynu zlokalizowanego w jamach ciałach i szybkie wdrożenie odpowiedniej terapii. Aby postawić rozpoznanie, przeprowadza się również USG, w którym ocenia się obecność płynu w otrzewnej, a także rozmiar jajników. Ponadto lekarz zleca badania laboratoryjne i prześwietlenie (RTG) klatki piersiowej.

Leczenie niepłodności jest niezwykle trudne. Zawsze warto porozmawiać z lekarzem ginekologiem, aby dobrał możliwie najlepszą formę kuracji. Zastosowanie agonistów gonadoliberyn kosztem zmniejszenia dawek gonadotropin spowoduje redukcję ryzyka wystąpienia zespołu hiperstymulacji jajników.

Zespół hiperstymulacji jajników – powikłania

Celem leczenia niepłodności jest możliwość zajścia w ciążę i urodzenie dziecka. Zespół hiperstymulacji jajników może wystąpić u kobiety starającej się o potomka bądź pojawić się już w czasie ciąży. Z przeprowadzanych badań wynika, że ciąża powikłana OHSS obarczona jest większym ryzykiem poronienia, porodu przedwczesnego lub obecności łożyska przodującego.

Częściej występuje cukrzyca ciężarnych, cholestaza ciążowa i zakażenie wewnątrzmaciczne, w związku z czym odsetek ciąż rozwiązanych siłami natury jest mniejszy. Aczkolwiek urodzone dzieci są zdrowe – zarówno z ciąż pojedynczych, jak i mnogich.

Dzięki unowocześnionej diagnostyce i prowadzonym badaniom pojawiła się szansa na leczenie niepłodności. W trakcie terapii należy ściśle przestrzegać jej zasad i o wszystkich pojawiających się niepożądanych objawach informować lekarza prowadzącego. Wczesna profilaktyka i zastosowane leczenie umożliwią zmniejszenie zagrożenia życia matki i dziecka.

Opublikowano: ; aktualizacja: 30.08.2018

Oceń:
4.6


Może cię

Histerosalpingografia (HSG)

Histerosalpingografia jest jednym z badań w diagnostyce ginekologicznej. Badanie HSG to klasyczna metoda radiologiczna z ...

Histeroskopia diagnostyczna i operacyjna – jak się przygotować, jak wygląda?

Histeroskopia diagnostyczna odgrywa bardzo ważną rolę w profilaktyce i diagnostyce nieprawidłowości błony śluzowej jamy macicy, ...

Niepłodność małżeńska

Niepłodność małżeńska, a ogólniej niepłodność pary, jest zjawiskiem dość powszechnym. Obecnie wiadomo, że problemy z ...

Przyczyny niepłodności

Niepłodność nie jest zjawiskiem rzadkim, szacuje się, że w Polsce około miliona par w wieku ...

Niepłodność – czynnik szyjkowy

Problem niepłodności dotyka coraz większą liczbę par, a szczególnie dotyczy to krajów rozwiniętych. Jednym z ...

Czy niepłodność ma wpływ na związek?

Pary leczące się na niepłodność często skarżą się, że starania o dziecko zdominowały ich życie. ...

Niepłodność czynnościowa

Niepłodność podejrzewa się jeżeli po okresie dwunastu miesięcy współżycia z częstotliwości około czterech razy w ...

Histerosalpingosonografia (HyCoSy)

Histerosalpingosonografia (w skrócie HyCoSy) jest metodą badania narządu rodnego kobiety. Jest to badanie, które za ...

Badanie poziomu hormonu luteinizującego (LH)

Badanie poziomu hormonu luteinizującego (LH) wykonywane jest najczęściej w diagnostyce: niepłodności i problemów z zajściem ...

Niepłodność pierwotna i wtórna

Niepłodność dzieli się na pierwotną i wtórną. Podział ten opiera się na uzyskaniu przynajmniej jednej ...

Badanie USG przezpochwowe

Przezpochwowe ultrasonograficzne badanie układu rozrodczego (USG transwaginalne) jest nową metodą badania, która zdobyła trwałe miejsce ...

Niepłodność kobiet

Niepłodność kobieca, na równi z niepłodnością męską, jest odpowiedzialna za niepowodzenie w staraniach się o ...

Komentarze (0)