Torbiel jajnika

Torbiel jajnika to częsta dolegliwość diagnozowana u kobiet w okresie rozrodczym, jak i menopauzalnym. Objawy torbieli na jajniku zwykle odczuwalne są dopiero wtedy, gdy przybierze ona znaczne rozmiary. Aby stwierdzić, czy cysta na jajniku to rak, należy wykonać odpowiednie badania, w tym ocenę poziomu markera CA125. Leczenie guza na jajniku tego typu uzależnione jest od jego rodzaju, zwykle potrzebna jest operacja.

Czym jest torbiel jajnika?

Torbiele jajników (cysty jajników) to różnego pochodzenia i różnej złośliwości twory, o pewnej charakterystycznej budowie. To rodzaj guza zbudowanego z torebki i otaczającej ją wolnej przestrzeni, którą najczęściej wypełnia płynna lub śluzowata zawartość.

Opis ten może odpowiadać zmianom o przeróżnej patogenezie, pochodzeniu i budowie histopatologicznej – bardziej lub mniej złośliwej.

Wśród najczęściej występujących torbieli na jajniku można wyróżnić poniższe.

  • Torbiel skórzasta jajnika (dermoidalna) – to postać potworniaka dojrzałego, łagodnego nowotworu jajnika pochodzenia zarodkowego. W jej wnętrzu znajdują się tkanki, które normalnie występują w innych częściach ciała. Torbiel skórzasta zawiera gęstą łojową substancję i włosy, czasami znajdują się tam zęby, chrząstki, kości lub fragmenty tarczycy.
  • Torbielakogruczolaki – są to guzy pochodzenia nabłonkowego o charakterze surowiczym lub śluzowym, tworzy je jedna lub para komór wypełnionych płynem. Ściany tego typu cysty na jajniku zazwyczaj są cienkie, czasami z obecnością brodawkowatych narośli. W większości przypadków są to zmiany łagodne, jednak u części pacjentek w nabłonku ściany torbieli pojawiają się komórki rakowe (wtedy mówi się już o torbielogruczolakoraku).
  • Torbiel pęcherzyka jajnikowego – powstaje ona, gdy pęcherzyk nie pęka podczas procesu nieprawidłowego jajeczkowania. Tak powstała przestrzeń magazynuje płyn i powiększa się do różnych rozmiarów (do średnicy maksymalnie kilkunastu centymetrów). Większość torbieli tego typu samoistnie zanika lub pęka.
  • Torbiel jajnika może rozwijać się w przebiegu zespołu policystycznych jajników. Są to wówczas małe (średnica to około 1 cm) przestrzenie płynowe, które układają się na obwodzie jajnika.
  • U pacjentek diagnozowana jest także torbiel ciałka żółtego (znika samoistnie, nie stanowiąc większego zagrożenia) czy torbiel zastoinowa.
  • Luteinowa torbiel jajnika to z kolei twór powstały z niepękniętego, zanikowego pęcherzyka jajnikowego. Może towarzyszyć patologiom z nadmierną produkcją gonadotropiny kosmówkowej (np. zaśniad groniasty lub rak kosmówki).

Torbiel na jajniku – objawy guza na jajniku

Nie można wskazać jednoznacznych objawów cysty na jajniku. Tak naprawdę wszystko zależy od typu histologicznego zmiany, jej rozmiarów i pochodzenia.

Guzy jajnika często pozostają niezdiagnozowane. Nie dają objawów, aż do momentu, gdy osiągają znaczne rozmiary. Dopiero wtedy pacjentka jest w stanie zauważyć powiększający się obwód brzucha lub dolegliwości związane z naciskiem patologicznej masy na pęcherz i odbytnicę (zaburzenia oddawania stolca lub moczu, wzdęcia).

Ucisk torbieli na moczowód może wywołać zaburzenia pracy nerki, łącznie z wodonerczem. Pacjentki zgłaszają często drętwienie nogi po stronie występującej zmiany.

Typowym objawem torbieli jajnika jest ból. W przypadku występowania endometriozy i powstających w jej przebiegu torbieli czekoladowych (torbieli endometrialnych) pojawia się najczęściej ból podbrzusza po okresie, ewentualnie w okolicy części krzyżowej kręgosłupa. Charakterystyczny jest także ból podczas stosunku.

Kolejną grupą objawów, które mogą pojawić się w przebiegu rozwoju torbieli jajnika, są krwawienia (obfite miesiączki, krwawienia międzymiesiączkowe itp.). Mogą być to zaburzenia funkcji hormonalnej jajników lub nawet objawy naciekania zaawansowanego nowotworu na struktury narządu rodnego.

Skręt cysty jajnika – czy to groźne?

Torbiel, która powstaje w wyniku akumulacji treści w jej wnętrzu, może urosnąć na tyle, że w końcu pęknie. Treść wylewająca się do jam ciała wskutek pęknięcia torbieli na jajniku drażni wówczas otrzewną i wywołuje dolegliwości bólowe.

Duże torbiele jajnika pod wpływem grawitacji rozciągają swą torebkę, która tworzy w rezultacie przewężenie w miejscu szypuły. Kiedy pacjentka jest aktywna ruchowo, torbiel może przemieszczać się w jamie miednicy. W tym przypadku istnieje ryzyko skrętu jajnika w obrębie szypuły (często wraz z jajowodem) i zadzierzgnięcia, co wywołuje objawy niedokrwienne. Jest to powodem wystąpienia nagłego bólu, któremu mogą towarzyszyć nudności lub wymioty.

Początkowo zamknięte jest światło głównie naczyń żylnych, później tętnic. Tym samym dochodzi do stanu miejscowej martwicy. Rozwija się stan zapalny, który podrażnia otrzewną i może rozprzestrzenić się na całą jamę brzuszną.

Pacjentka w takim stanie może wykazywać objawy wstrząsu: obecność zimnego potu, bladość, nudności, przyspieszone tętno ze spadkiem ciśnienia tętniczego.

Martwica w obrębie torbieli może stać się początkiem dla wystąpienia procesów ropienia i gnicia, które dają burzliwe objawy ogólne.

Badania w chorobach jajników – jak rozpoznać cystę na jajniku?

Podstawą diagnostyki torbieli jajnika jest dokładny wywiad i badanie kliniczne. Każda pacjentka z podejrzeniem torbieli powinna być szczegółowo zbadana przez ginekologa.

Dodatkowym i bardzo przydatnym badaniem jest ultrasonografia, która pozwala ocenić cechy morfologiczne guza. Na jej podstawie można domniemywać, czy torbiel jajnika to nowotwór złośliwy, czy też zmiana jest łagodna. Obecność torbielowatych przestrzeni z brodawkami i elementami litymi przemawia za podejrzeniem raka jajnika.

Podobnie, nieregularne zgrubienia ścian torbieli lub obecność przepływu krwi w ich obrębie, a także symetryczność zmian (obustronność) sugerują istnienie nowotworu złośliwego. Dodatkowymi, rzadziej stosowanymi metodami obrazowania są tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny.

Ginekolog znajdujący cystę, guz, polip na jajniku czy jakąkolwiek inną patologię powinien zlecić wykonanie oceny poziomu markera CA125 u pacjentki. Jego wysokie stężenie sugeruje obecność zmiany złośliwej, ale nie jest wystarczająco specyficzne. Marker ten występuje również w innych patologiach ginekologicznych, np. w endometriozie.

Jak leczyć torbiel jajników?

Istnieje szereg metod leczenia torbieli w jajnikach w zależności od typu zmian. W przypadku zmian czynnościowych, zastoinowych lekarz zastosuje leczenie zachowawcze. Pacjentka zostanie poproszona o ponowne zgłoszenie się na badanie ginekologiczne za parę tygodni.

Gdy cysta jajnika rośnie lub pozostaje taka sama mimo upływu czasu, wtedy lekarz kieruje chorą do szpitala celem weryfikacji zmiany na drodze operacyjnej.

Operacja jajników to podstawowa metoda leczenia zmian położonych w obrębie tych struktur. Istnieją dwie możliwości dostępu do torbieli. Chirurg może zastosować laparoskopię lub metodę otwartą. Wybór zależy od wielkości zmiany, jej pochodzenia i podejrzeń tyczących się jej potencjalnej złośliwości.

Kiedy ginekolog spodziewa się, że istniejąca cysta jajnika jest zmianą łagodną, wtedy zazwyczaj wybierze laparoskopię torbieli jajnika. Usunie zmianę za pomocą narzędzi wprowadzonych przez małe nacięcia powłok, dzięki obrazowi z wprowadzonej do brzucha kamery.

Gdy torbiel nosi znamiona nowotworu złośliwego, operacja najczęściej jest przeprowadzona z szerokim przecięciem powłok brzucha.

Zasadą jest wykonywanie operacji z tzw. badaniem doraźnym. Histopatolog otrzymuje wycinki pobrane ze zmian i jeszcze w trakcie operacji określa, czy cysta na jajniku to rak.

Potwierdzenie złośliwości zmian zmusza chirurga do wykonania poważniejszej operacji. Oprócz wycięcia torbieli usuwa się wtedy macicę, przydatki, wyrostek robaczkowy, sieć większą i węzły chłonne. Pacjentka z rakiem następnie jest kierowana na chemioterapię.

Opublikowano: ; aktualizacja: 22.12.2016

Oceń:
4.7


Może cię

Zespół jelita drażliwego – objawy i leczenie

Zespół jelita drażliwego (ang. Irritable Bowel Syndrome – IBS) jest zaburzeniem czynnościowym przewodu pokarmowego. Objawem ...

Ból brzucha u dziecka – co oznacza?

Ból brzucha u dziecka ma bardzo wiele przyczyn. Ból może obejmować cały brzuch, być ostry, ...

Cysta na jajniku – co oznacza torbiel na jajniku?

Torbiel na jajniku to diagnoza stawiana bardzo często. Ma ona postać pęcherzyka wypełnionego płynem. Jej ...

Leczenie raka jajnika

Rak jajnika jest poważnym zagadnieniem współczesnej ginekologii onkologicznej. Ze względu na późne i skąpe objawy ...

Rak jajnika – przyczyny, objawy, leczenie raka złośliwego jajnika

Rak jajnika to nowotwór złośliwy występujący u kobiet w okresie menopauzy lub po menopauzie. Przyczyn ...

Wideo – Rak jajnika

Rak jajnika to nowotwór złośliwy, który rozwija się u kobiet w okresie menopauzy i po ...

Silny, ostry, częsty i przewlekły ból brzucha – jakie przyczyny są najczęstsze?

Stwierdzenie przyczyny bólu brzucha bywa trudne diagnostycznie. Ból w okolicy brzucha często promieniuje i może ...

Niestrawność – jak się jej pozbyć?

Niestrawność (określana także mianem dyspepsji czy, potocznie przez pacjentów, niestrawnością żołądka) to zespół objawów po ...

Ból w ginekologii

Ból należy do częstych objawów , które skłaniają kobiety do wizyty u lekarza. Jest subiektywny. ...

Usunięcie jajników

Usunięcie jajników to zabieg polegający na usunięciu żeńskich gonad, czyli jajników z lub bez jajowodów. ...

USG doppler układu rozrodczego

Badanie dopplerowskie układu rozrodczego polega na ocenie przepływów krwi w żeńskich, jak i męskich narządach ...

Guz jajnika – rodzaje, objawy, rokowania, leczenie

Rak jajnika stanowi obecnie najczęstszą grupę ginekologicznych nowotworów złośliwych. Powstaje, kiedy torbiel na jajniku zostanie ...

Komentarze (0)