Rak szyjki macicy a wirus brodawczaka (HPV)

Rak szyjki macicy to nowotwór dróg rodnych kobiety, który jest związany z długotrwałą infekcją wirusem HPV. Znane są czynniki ryzyka rozwoju tego nowotworu. Dostępne są badania przesiewowe do jego wykrywania. Jednak pomimo tego, rak szyjki macicy znajduje się w grupie najczęstszych nowotworów złośliwych pośród kobiet.

Wirus HPV

Infekcja wirusem HPV jest czynnikiem inicjującym rozwój raka szyjki macicy. Nowotwór szyjki macicy może rozwinąć się u kobiet w każdym wieku. Najczęściej rozpoznaje się go u 40-latek. Jest to spowodowane niezbędnym odstępem czasu, jaki musi upłynąć od zakażenia do rozwoju patologicznych zmian w obrębie szyjki. Pomiędzy infekcją wirusem HPV a rozwojem raka szyjki macicy upływa zwykle 10-15 lat. Nie u wszystkich kobiet zainfekowanych wirusem, dojdzie do powstania nowotworu. Większość wczesnych zmian cofa się samoistnie. Jednak nie jest możliwe stwierdzenie, u kogo rozwinie się nowotwór ze 100 % pewnością, a u kogo nie. Z tego powodu konieczna jest regularna kontrola ginekologiczna, wczesne wykrywanie i leczenie zmian szyjki macicy.

Jak wskazują badania, infekcja HPV najczęściej jest przenoszona w wieku 20-24 lat, a więc w okresie dużej aktywności seksualnej. U kobiet niewspółżyjących seksualnie nie wykryto infekcji wirusem HPV. Także w grupie kobiet, które miały jednego partnera, znacząco mniejszy odsetek był zakażony wirusem HPV.

Typy wirusa HPV

Istnieje bardzo dużo typów wirusa HPV (brodawczaka ludzkiego). Jednak pośród nich możemy wyróżnić takie o dużej możliwości wywołania nowotworu, jak również takie o mniejszym ryzyku. Do pierwszej zaliczamy typ 16, 18, a także 31, 33, 35. Druga odpowiedzialna za łagodne zmiany w okolicy płciowo- odbytniczej- kłykciny kończyste - typ HPV 6, 11. Wirus brodawczaka ludzkiego atakuje komórki skóry i błon śluzowych. Infekcja tym patogenem doprowadza do powstania charakterystycznych wypustkowatych, brodawkowatych zmian, które początkowo są niezauważalne, ale z upływem czasu mogą uzyskać duże rozmiary.

Przyczyny raka szyjki macicy

Czynniki ryzyka rozwoju raka szyjki macicy:

  • wczesne rozpoczęcie współżycia seksualnego,
  • liczni partnerzy seksualni bądź kontakty seksualne z mężczyzną, który miał liczne partnerki,
  • przewlekłe stany zapalne szyjki macicy - chlamydioza, rzeżączka, opryszczka narządów płciowych,
  • długoletnie palenie papierosów,
  • długoletnie stosowanie antykoncepcji hormonalnej,
  • liczne ciąże i porody,
  • choroby osłabiające funkcję układu odpornościowego - np. AIDS,
  • leki immunosupresyjne - np. glikokortykosteroidy.

Mechanizm rozwoju raka szyjki macicy

Po infekcji wirusem HPV typu 16, 18, dochodzi do intensywnego namnażania się wirusa w komórkach szyjki macicy. Powstają charakterystyczne zmiany dla zainfekowanych komórek, które można wykryć w badaniu cytologicznym. Zwykle ten etap - replikacji wirusa - trwa 6-18 miesięcy. Najczęściej (u 80 % pacjentek) zmiany te cofają się samoistnie. Część dotkniętych komórek ulega dalszej przemianie prowadząc do zmian typu dysplazji (nieprawidłowe komórki w obrębie szyjki macicy). Wyróżniamy dysplazję małego i dużego stopnia. Te o mniejszym ryzyku złośliwienia mogą cofać się bez jakichkolwiek następstw. W przypadku 3-5 % wszystkich zainfekowanych kobiet dochodzi do postępu dysplazji do postaci raka szyjki macicy.

Badania na obecność infekcji HPV

W ostatnim czasie zyskały na popularności badania wykrywające materiał genetyczny wirusa HPV w organizmie kobiety. Umożliwiają one precyzyjne wykrycie określonych typów wirusa, ze szczególnym naciskiem na obecność tych, o możliwej złośliwości.

Dostępne są 2 typy badań:

  • jedno wskazuje na obecność infekcji na każdym etapie bez różnicowania zaawansowania choroby,
  • z kolei drugie - potwierdza długotrwałą obecność wirusa i duże ryzyko rozwoju raka.

Według Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego zaleca się rozpoczęcie wykonywania badań cytologicznych u każdej kobiety 3 lata od rozpoczęcia współżycia seksualnego, ale nie później niż w 30 roku życia.

Badanie cytologiczne polega na pobraniu komórek z szyjki macicy i sprawdzeniu ich pod kątem charakterystycznych zmian dla infekcji wirusem HPV. W przypadku stwierdzenia patologii i w zależności od nasilenia zmian, wykonuje się badanie potwierdzające. Przy małym zaawansowaniu preferuje się wykonanie kolposkopii. Można także wykonać cytologię w odstępie 6 miesięcy bądź badanie genetyczne na obecność wirusa HPV. Z kolei zmiany wskazujące na długotrwałą infekcję wskazują na konieczność diagnostyki histopatologicznej wycinka zmiany.

W przypadku braku nieprawidłowości w obecnym badaniu cytologicznym, jak również wykluczenie czynników ryzyka raka szyjki macicy, zaleca się regularne kontrole cytologiczne co 3 lata. Jeżeli stwierdza się czynniki ryzyka takie jak leczenie immunosupresyjne, zakażenie wirusem HPV wysokiego ryzyka, stan po wyleczeniu zmian przedrakowych w obrębie szyjki macicy, stanowi to wskazanie bo badań cytologicznych co rok.

Szczepienia przeciwko infekcji HPV

Obecnie dostępne są 2 preparaty do szczepienia przeciwko infekcji wirusem HPV. Są one stosowane wyłącznie profilaktycznie, co oznacza, że nie można ich użyć w przypadku stwierdzenia infekcji u kobiety.

  1. Jedna szczepionka zawiera składniki skierowane przeciwko 4 typom wirusa brodawczaka - 6, 11 i 16, 18. Oznacza to, że ma chronić zarówno przed rozwojem zmian złośliwych -raka szyjki macicy, jak łagodnych -kłykcin kończystych w różnych obszarach ciała. Przeznaczona jest dla nastolatek w wieku 12 lat. Wykonuje się ją w cyklu 3 szczepień.
  2. Drugi preparat skierowany jest przeciwko 2 typom wirusa - 16, 18, a więc z założenia ma chronić przed rozwojem infekcji złośliwej.

Warto dodać, że szczepienie to, nie zmienia wskazań do wykonywania badań cytologicznych.

Wirus HPV jest czynnikiem o znaczącej roli w rozwoju raka szyjki macicy. Liczne badania nad mechanizmami rozwoju infekcji wirusem brodawczaka ludzkiego, umożliwiły powstanie kolejnych metod jej wykrywania. Połączenie kilku typów badań, począwszy od przesiewowych cytologii, poprzez kolposkopię i testy genetyczne na obecność w organizmie kobiety wirusa HPV, umożliwiają skuteczne wykrywanie infekcji, stanów przedrakowych i wczesnych postaci raka. Z punktu widzenia możliwości leczenia, najważniejsze w tym momencie staje się objęcie badaniami cytologicznymi jak największej liczby pacjentek. Wart podkreślenia jest fakt, że wczesne wykrycie pozwala zastosować mniej obciążające leczenie i pełne wyzdrowienie.

Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.0


Może cię

Kłykciny kończyste – przyczyny, objawy, leczenie

Kłykciny kończyste to wynik infekcji wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV). Niektóre typy tego wirusa są przyczyną ...

Czy wirusy mogą powodować raka? Które wirusy powodują raka?

Zakażenie niektórymi wirusami wiąże się z podwyższonym ryzykiem wystąpienia nowotworu złośliwego. Powszechnie znana jest korelacja: ...

Kolposkopia – wskazania, przygotowanie i przebieg kolposkopii szyjki macicy

Kolposkopia to wziernikowanie szyjki macicy za pomocą kolposkopu. Takie badanie ginekologiczne w prosty sposób umożliwia ...

Brodawczak krtani (brodawczak w gardle)

Brodawczaki krtani to rzadka choroba spowodowana wirusem brodawczaka ludzkiego. W jej przebiegu powstają kalafiorowate narośla ...

Profilaktyka w ginekologii

Priorytetem w profilaktyce ginekologicznej jest zapobieganie nowotworom złośliwym oraz wczesne wykrycie zmian onkologicznych. Konieczne jest ...

Brodawczak ludzki – wirus brodawczaka (HPV)

Czym jest wirus brodawczaka ludzkiego? Czy wirus HPV może powodować raka? Zakażenie wirusem brodawczaka ludzkiego ...

Brodawki

Brodawki to zmiany skórne, które mogą się pojawić u każdej osoby. Ich rozwój wiąże się ...

Cytologia

Celem badania cytologicznego jest wykrywanie i diagnozowanie zmian przedrakowych i rakowych, jakie mogą rozwijać się ...

Dysplazja szyjki macicy

Dysplazja to inaczej stan przedrakowy. Dysplazja to inaczej wewnątrznabłonkowa neoplazja szyjki macicy i oznacza zmiany ...

Krwawienie podczas ciąży

Krwawienie z pochwy w trakcie ciąży może mieć wiele przyczyn. Pojawia się choćby w wyniku ...

Szczepienie a rak szyjki macicy

Szczepienie przeciwko brodawczakowi ludzkiemu zaleca się wszystkim dziewczynkom od 12. roku życia, a także kobietom ...

Szczepionka na brodawczaka

Jedną z przyczyn występowania raka szyjki jest proces onkogenezy zależny od działania wirusów brodawczaka ludzkiego ...

Komentarze (0)