Rak piersi

Rak piersi należy do nowotworów hormonozależnych. Na jego występowanie wpływają stężenia hormonów kobiecych i okres ich działania na organizm pacjentki. Każdego roku w Polsce z powodu raka sutka umiera około 5000 pacjentek. Wśród przyczyn raka piersi wyróżnia się czynniki genetyczne. Późna menopauza, nadwaga, palenie tytoniu, antykoncepcja to czynniki zwiększające ryzyko raka sutka.

Ryzyko raka piersi

Zmiany nowotworowe w obrębie gruczołu piersiowego są najczęściej nowotworami łagodnymi. Jednakże znalezienie patologii w piersiach zawsze wywołuje obawy związane z występowaniem zmian złośliwych. Rak piersi jest bowiem najczęstszym nowotworem występującym w organizmie kobiety. Rozwój metod diagnostycznych i terapeutycznych w Polsce spowodował, iż współczynnik umieralności na raka piersi w populacji kobiet polskich zajmuje drugie miejsce, tuż po raku płuca (mimo większej ilości stwierdzanych przypadków raka płuca).

Niepokojące są dane wskazujące na ciągły wzrost częstości występowania raka piersi na przestrzeni ostatnich lat. Każdego roku, z powodu tej choroby, umiera w Polsce około 5000 pacjentek. Rak piersi występuje zazwyczaj u kobiet, jednakże jest on stwierdzany również u mężczyzn, w tym przypadku jego rokowanie jest znacznie gorsze, co związane jest z późną diagnozą i znacznym zaawansowaniem klinicznym. Rokowanie w raku piersi w przypadku kobiet nie jest złe, wg polskich danych z lat 2000-2002 przeżycia 5-letnie wynoszą około 74%.

Rak piersi – rodzaje

Wyróżnia się kilka rodzajów histopatologicznych rodzajów raka piersi (wywodzące się z dwóch tkanek – zrazikowej lub przewodowej):

  • rak sutka in situ (CIS), który charakteryzuje się mniejszą złośliwością, nie przekracza warstwy podstawnej. Wykazuje zatem nieinwazyjne tendencje. Istnieją dwa rodzaje tej patologii: postać zrazikowa LCIS oraz przewodowa DCIS. Operowane są tylko przypadki zmiany położonej w przewodach mlecznych piersi, będącej patologią o bardzo dużym ryzyku transformacji w raka inwazyjnego. Natomiast LCIS obecnie jest traktowany, jako zmiana zwiększająca ryzyko rozwoju raka, jednakże wymagająca jedynie częstej kontroli i obserwacji.
  • rak inwazyjny przewodowy (częstszy) i zrazikowy, przekraczające warstwę podstawną. Stanowią one największe zagrożenie dla kobiety, charakteryzują się zdolnością do przerzutowania.
  • raki o innym charakterze: rdzeniasty, śluzowy, brodawkowaty, apokrynalny, cewkowaty, z metaplazją. Są to nowotwory złośliwe o pośrednim ryzyku, których przebieg kliniczny wykazuje mniejszą agresywność.

Rak piersi – przyczyny

Powszechnie przyjęto, że rak sutka należy do nowotworów hormonozależnych. W dużym przybliżeniu można stwierdzić, iż na jego występowanie wpływają stężenia hormonów kobiecych i okres ich działania na organizm pacjentki. Zauważono jeszcze jedną zależność związaną ze zwiększeniem częstości występowania raka piersi. Mianowicie, nowotwór ten jest częściej spotykany w krajach ekonomicznie lepiej rozwiniętych, co łączone jest z niekorzystnymi zmianami stylu życia. Wśród czynników predysponujących do zwiększenia ryzyka występowania raka piersi wymienia się:

  • nierodność (brak posiadania dzieci),
  • późny wiek menopauzy,
  • wczesny wiek pierwszej miesiączki,
  • regularny cykl owulacyjny,
  • nadwagę,
  • palenie tytoniu,
  • inne choroby sutka, np. atypowy rozrost przewodowy lub zrazikowy.

Jednymi ze znaczących czynników predysponujących do zachorowania na raka piersi są: wcześniejsza radioterapia okolic klatki piersiowej oraz uprzednie stwierdzenie nowotworu złośliwego drugiej piersi u danej pacjentki.

Rak piersi a terapia hormonalna

Przez ostatnie lata istniały wątpliwości dotyczące wpływu doustnej antykoncepcji i hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) na rozwój raka piersi. Badania naukowe wskazują na to, iż przyjmowanie antykoncepcji może nieznacznie wpływać na zwiększenie występowania raka piersi lub może nie wywierać żadnego wpływu. Wyniki prowadzonych analiz klinicznych są niejednoznaczne i nie można w chwili obecnej wskazać ostatecznych wniosków w tej materii.

Jednakże w przypadku stosowania hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) składającej się z progestagenów i estrogenów u kobiet po menopauzie ryzyko to się nieznacznie zwiększa. W razie stosowania terapii samymi estrogenami wśród pacjentek po usunięciu macicy, istnieje brak zwiększonego ryzyka raka piersi, pod warunkiem rozpoczęcia leczenia hormonalnego 5 lat po wystąpieniu objawów menopauzy.

Rak piersi – przyczyny genetyczne

Przyczyny raka piersi w dużej mierze zależą od genów. Ostatnimi czasy szeroko komentuje się przyczyny genetyczne wystąpienia raka. W przypadku mutacji genów supresorowych typu BRCA1 i/lub BRCA2 istnieje ponad 50% ryzyko zachorowania na raka sutka. W rodzinach, w których zdiagnozowano występowanie raka piersi wśród 3 lub więcej kobiet w I i II stopniu pokrewieństwa oraz jedno zachorowanie przed 50 rokiem życia ryzyko to jest również bardzo wysokie. Podobna sytuacja występuje w razie stwierdzenia choroby nowotworowej sutka u krewnej przed 40 rokiem życia. Mutacje genów p53, zespół Li-Fraumeni, zespół Cowdena, zespół Peutz-Jeghersa, również predysponują do występowania raka piersi. Kobietom dotkniętym tego rodzaju zaburzeniami dziedzicznymi proponuje się wczesne postępowanie diagnostyczne:

  • samodzielne badanie piersi od 18 roku życia,
  • badanie kliniczne sutków od 25 roku życia,
  • badania mammograficzne lub rezonansu magnetycznego co pół roku od 25 roku życia (minimum wiekowe – 10 lat przed najmłodszym zachorowaniem w danej rodzinie),
  • kontrole jajników co pół roku od 30. roku życia (w celu wykluczenie raka jajnika).

Ponadto, proponuje się kobietom obarczonym zwiększonym ryzykiem zachorowania na raka piersi zabiegi profilaktyczne usunięcia piersi i/lub jajników w wieku od 30 do 40 lat.

Rak piersi – profilaktyka wtórna

Profilaktyka raka piersi stosowana u kobiet bez obciążającego wywiadu jest diametralnie inna. Zaleca się comiesięczne regularne badanie piersi. Kobieta powinna nauczyć się struktury własnych gruczołów sutkowych, aby w razie potrzeby wykryć zmianę w ich budowie i zgłosić się do lekarza. Jednak mimo szczytnych założeń tego badania, nie wpływa ono na zmniejszenie umieralności z powodu raka piersi.

Kolejną zalecaną procedurą jest badanie kliniczne piersi przez lekarza specjalistę. Amerykańskie zalecenia mówią o powtarzaniu tego badania co 3 lata u kobiet w wieku 20-39 lat. Mammografia stała się bardzo popularną metodą przesiewowego poszukiwania zmian nowotworowych w gruczołach piersiowych. Zalecana jest coroczna kontrola radiologiczna kobiet powyżej 40 roku życia. Jednakże ocena struktury piersi między 40 a 49 rokiem życia nie należy do prostych. Pierś w tym okresie wykazuje jeszcze budowę gruczołową, charakterystyczną dla wieku reprodukcyjnego.

Mammografia a rak piersi

Z tego powodu w Polsce (tzw. „Populacyjny program wczesnego wykrywania raka piersi”) oficjalnie zalecono wykonywanie mammografii raz na dwa lata w wieku od 50 do 69 roku życia, czyli w okresie, w którym pacjentki czerpią z niej największe korzyści. Mammografia niekiedy prowadzi do otrzymywania wyników fałszywie dodatnich, co skutkuje niepotrzebnymi zabiegami inwazyjnymi i cierpieniem kobiety. Natomiast w przypadku wyników fałszywie ujemnych czujność lekarza i pacjentki spada, prowadząc nieraz do dramatycznych skutków.

Badanie USG piersi stanowi uzupełnienie oceny mammograficznej, służące częściowemu zniwelowaniu wyżej wymienionych problemów diagnostycznych. Stosowane jest w przypadku posiadania przez kobietę piersi tzw. „gęstych”, zawierających duże ilości tkanki gruczołowej (stan ten występuje u młodszych pacjentek). Ocena w USG zazwyczaj pozwala na rozróżnienie zmian ogniskowych o charakterze łagodnym od nowotworów złośliwych (choć nie zawsze jest to możliwe do stwierdzenia z absolutną pewnością). Należy pamiętać, że tylko badanie histopatologiczne pozwala na stuprocentowe rozpoznanie zmiany złośliwej. Badania przesiewowe i diagnostyczne są tylko jednym z elementów lekarskiej oceny patologii piersi.

Opublikowano: ; aktualizacja: 22.08.2017

Oceń:
4.4


Może cię

Nowotwór sutka – rodzaje, objawy, przyczyny, badania i leczenie

Nowotwory sutka dzielą się na łagodne i złośliwe. Najczęściej diagnozowany jest rak przewodowy sutka. Pierwszym ...

Rak piersi a mastektomia

Rak piersi to najczęstszy nowotwór złośliwy u kobiet. Mimo wysokiej wykrywalności wciąż stanowi najczęstszą nowotworową ...

Rak sutka a badania genetyczne

Mutacje poszczególnych onkogenów wiążą się z rozwojem nowotworów w ściśle określonych typach komórek, w tym ...

Rak piersi – objawy i diagnostyka

Wczesna postać raka piersi nie daje objawów. W późniejszych stadiach wyczuwalny jest guz w piersi. ...

Rak piersi – leczenie

Dla kobiety jej pierś jest szczególną częścią ciała, związaną z atrybutami kobiecości. Jest to jedna ...

Dieta dla osób leczonych onkologicznie

Wśród wielu czynników, które inicjują powstawania nowotworów żywienie odgrywa bardzo ważną rolę. Prawidłowe odżywianie może ...

Badanie piersi

Badanie gruczołów piersiowych jest podstawowym i kluczowym elementem w diagnostyce wszystkich rodzajów chorób sutka u ...

Mammografia

Mammografia to radiologiczne badanie piersi. Jest nieinwazyjną metodą diagnostyczna obrazująca zmiany w obrębie gruczołu piersiowego ...

Antygen nowotworowy CA 15.3 – badanie

Oznaczenie antygenu nowotworowego CA 15.3 stosuje się w celu monitorowania leczenia (ocena skuteczności) oraz określenia ...

Wskazania do mastektomii

Mastektomia jest to zabieg chirurgiczny polegający na usunięciu całej piersi lub jej części. Wykonywany jest ...

Zespół żyły głównej górnej – przyczyny, objawy, badania i leczenie

Zespół żyły głównej górnej (inaczej SVCS, ZŻGG) sam w sobie nie jest chorobą. Stanowi natomiast ...

Samobadanie piersi

Samobadanie piersi jest podstawowym, łatwo dostępnym sposobem wykrywania wszelkiego rodzaju zmian w piersiach. Regularna samokontrola ...

Komentarze (0)