Nowotwory u kobiet

Brak zdjęcia

18 lipca 2013

Spośród wszystkich nowotworów, na które zapadają kobiety, należy wymienić: raka sutka, raka płuc, raka jelita grubego, raka endometrium, szyjki macicy i jajnika. Badania przesiewowe, samokontrola i unikanie używek pozwalają zmniejszyć ryzyko wystąpienia choroby. Jej wczesne wykrycie zwiększa szanse na wyleczenie. Rokowanie w nowotworach zależy w dużym stopniu od czasu wykrycia groźnych zmian.

Najczęstsze nowotwory złośliwe u kobiet

Nowotwory, zaraz po chorobach układu krążenia, są drugą co do częstości przyczyną śmierci Polaków. Wzrost częstości występowania chorób nowotworowych jest zjawiskiem niezwykle niepokojącym i trudno się dziwić, że zainteresowanie tym tematem rośnie. Skutkuje to zwiększeniem społecznej świadomości na temat nowotworów i możliwością wczesnego wykrycia chorób, ale z drugiej strony sprzyja też często bezzasadnym obawom o zdrowie swoje i najbliższych.

Najczęściej występujące nowotwory złośliwe u kobiet w Polsce to:

  • rak sutka,
  • rak płuc,
  • rak jelita grubego,
  • rak endometrium (rak trzonu macicy),
  • rak szyjki macicy,
  • rak jajnika.

Nowotwory u kobiet – statystyki

Należy zaznaczyć różnicę między zachorowaniami na dany typ nowotworu a śmiertelnością wywołaną przez typ zmian nowotworowych. W ciągu kilku ostatnich lat najwięcej kobiet zachorowało na raka piersi. Na drugim miejscu znalazł się rak jelita grubego, następnie płuc, trzonu macicy, skóry, jajnika, szyjki macicy, żołądka. Jednakże kolejność ta zmienia się, jeśli rozpatrzymy te nowotwory jako przyczyny zgonu.

Najwięcej kobiet zmarło z powodu raka piersi, drugą przyczyną był jednak rak płuc, dalej jelita grubego, jajnika, żołądka, rak szyjki macicy, a rak trzonu macicy znalazł się na 10. miejscu. Oznacza to, że rokowanie w nowotworach u kobiet różni się w zależności od rodzaju nowotworu, możliwości wczesnego wykrycia i od wielu innych czynników – w niektórych szanse powodzenia są naprawdę spore, inne są niezwykle niebezpieczne.

Rak piersi (rak sutka)

Rak sutka wiedzie niechlubny prym zarówno w zachorowalności, jak i umieralności wśród Polek. Jego przyczyny nie są dokładnie znane, wiadomo jednak, jakie czynniki sprzyjają jego rozwojowi. Jednym z nich jest wystąpienie tego nowotworu w rodzinie – zwłaszcza u matki, siostry lub córki konkretnej kobiety. Wpływ mają też czynniki dziedziczne, takie jak występowanie u kobiety specyficznych zmian w DNA, które są predyspozycją do wystąpienia raka (tzw. mutacje BRCA1 i BRCA2).

Ważny jest także wiek, w którym rozwija się rak piersi – po 50. roku życia ryzyko wystąpienia raka istotnie wzrasta. Innym czynnikiem jest wczesne wystąpienie pierwszej miesiączki i późne nadejście menopauzy, otyłość, nadciśnienie, cukrzyca. Warto zaznaczyć, że nie istnieją żadne dowody na to, aby wystąpieniu raka sprzyjał uraz mechaniczny piersi. Natomiast karmienie piersią zmniejsza ryzyko wystąpienia raka tego gruczołu.

Początek raka piersi, tak jak w wielu nowotworach, może być bezobjawowy, dlatego tak ważne są regularne wizyty u ginekologa, a u kobiet po 50. roku życia badania mammograficzne. Czasem jednak zauważalne mogą być takie objawy jak:

  • twardy guzek w piersi, którego wcześniej nie było,
  • wyciek płynu z brodawki,
  • zmiany skórne w obrębie gruczołu, m.in. „pomarańczowa skórka”,
  • owrzodzenie,
  • wciągnięcie brodawki sutkowej, czyli jakby „zapadnięcie się” brodawki do wnętrza piersi.

Niepokojącym objawem są też powiększone węzły chłonne pachowe i nadobojczykowe. Jeżeli kobieta zauważy któryś z wymienionych symptomów, powinna koniecznie powiedzieć o tym lekarzowi. Ważne jest zatem również samobadanie piersi i węzłów chłonnych, które panie powinny wykonywać co miesiąc w tej samej fazie cyklu miesiączkowego, najlepiej już po zakończeniu menstruacji, kiedy gruczoły piersiowe nie są tkliwe czy obrzęknięte.

W toku diagnostyki lekarz może zlecić badanie USG piersi, wspomnianą już mammografię, badanie cytologiczne i histopatologiczne czy galaktografię. Leczenie raka sutka w zależności od przypadku może polegać na mastektomii, czyli amputacji piersi oraz wycięciu węzłów chłonnych, ale u niektórych kobiet możliwe jest leczenie oszczędzające pierś, kiedy wystarcza jedynie częściowa resekcja, co często daje dobry efekt kosmetyczny. W leczeniu stosuje się chemioterapię, radioterapię i hormonoterapię. Kobiety po mastektomii mają również szansę na rekonstrukcję piersi po zakończeniu leczenia.

Rak płuc u kobiet

Rak płuc u kobiet obecnie jest drugą przyczyną ich śmierci z powodu chorób nowotworowych, a ta tendencja niestety ciągle wzrasta. Jest to rak wykrywany późno, który szybko postępuje. Najważniejszym czynnikiem mogącym wywoływać raka płuc jest palenie papierosów, także bierne.

Początkowo objawów może nie być wcale lub mogą być niespecyficzne. Symptomem może być jednak kaszel lub zmiana jego charakteru, krwioplucie czy nawracające infekcje płuc. W późniejszych stadiach chory może odczuwać ból i duszność, trudności z połykaniem czy chrypkę. Prawie u co trzeciego chorego objawy pojawiają się już wtedy, kiedy rak daje przerzuty do innych narządów, m.in. kości, mózgu, wątroby.

W diagnostyce wykonuje się RTG płuc, bronchoskopię, biopsję – czyli pobranie fragmentu zmienionej tkanki i poddaje się je badaniu pod mikroskopem. Czasem pomocniczo zlecane jest badanie plwociny. W zależności od rodzaju raka leczenie może obejmować operacyjne wycięcie guza i przedoperacyjną chemioterapię lub wyłącznie chemio- i radioterapię.

Rak jelita grubego u kobiet

Rak jelita grubego u kobiet zajmuje 3. miejsce wśród przyczyn zgonów wśród kobiet. Większość raków jelita grubego lokalizuje się w odbytnicy lub w esicy, ale tendencje umiejscowienia guza wciąż się zmieniają. Czynnikami ryzyka rozwoju tej choroby jest wysokokaloryczna i bogata w tłuszcze dieta, niskie spożycie błonnika, palenie tytoniu. Większe prawdopodobieństwo dotyczy także chorych na wrzodziejące zapalenie jelita grubego i z nieleczonymi gruczolakami.

Objawy różnią się w zależności od umiejscowienia raka – mogą to być bóle brzucha, kolki, wzdęcia. Może pojawić się krwawienie i objawy anemii. Niepokojąca może być też zmiana rytmu wypróżnień.

U pacjentów zaleca się profilaktyczne wykonywanie badania kału na krew utajoną oraz u niektórych zrobienie kolonoskopii. Lekarz, podejrzewając raka jelita, zbada pacjenta per rectum, może zlecić badanie endoskopowe czy radiologiczne z kontrastem albo USG przezodbytnicze, zmienione tkanki poddawane są badaniu histopatologicznemu. W terapii raka jelita grubego wycina się chory fragment jelita wraz z węzłami chłonnymi i częścią otaczających tkanek, do których rak może dawać przerzuty. Stosuje się też radio- i chemioterapię.

Rak trzonu macicy – rak endometrium

Endometrium to błona śluzowa trzonu macicy. Rak endometrium u kobiet zajmuje 4. miejsce pod względem zachorowalności, lecz znacznie rzadziej jest przyczyną śmierci. Narażone na tego raka są kobiety zazwyczaj po menopauzie, zwłaszcza między 55. a 77. rokiem życia. Często ten nowotwór rozwija się na podłożu nieprawidłowego, nietypowego rozrostu endometrium.

Czynnikami ryzyka raka endometrium są:

  • niepłodność,
  • otyłość,
  • cukrzyca,
  • nadciśnienie,
  • wczesne pojawienie się pierwszej menstruacji,
  • późne przekwitanie.

Jeżeli kobieta zauważy u siebie nieprawidłowe krwawienia czy krwawienia w ogóle, jeśli jest już menopauzie, również plamienia czy upławy, powinna zgłosić się do ginekologa, który wykona niezbędne badania. Może zlecić m.in. biopsję endometrium. Raka trzonu macicy leczy się operacyjnie, a także cytostatykami, naświetlaniami, hormonami.

Rak szyjki macicy

Rak szyjki macicy zajmuje szczególne miejsce, dominując w mediach. Swą popularność zyskał w dużej mierze dzięki odkryciu, które wskazuje, że przyczyną raka szyjki macicy może być wirus brodawczaka ludzkiego – wirus HPV.

Rak szyjki macicy jest bardzo niebezpiecznym nowotworem, lecz dzięki przesiewowym badaniom cytologicznym możliwe jest wykrycie zmian przedrakowych lub raka we wczesnym etapie rozwoju. Największym czynnikiem ryzyka raka szyjki macicy jest zakażenie onkogennymi typami wirusa brodawczaka ludzkiego (HPV), najczęściej typami 16 i 18. Częstość zachorowań wzrasta wraz z wiekiem, najwięcej zachorowań pojawia się u kobiet przed 50. do około 55. roku życia. Po 60. roku życia ryzyko raka stopniowo maleje.

Temu nowotworowi sprzyjają też takie czynniki, jak wczesne rozpoczęcie współżycia, częsta zmiana partnerów seksualnych, palenie tytoniu, liczne ciąże i porody. We wczesnej fazie rozwoju raka praktycznie nie występują żadne objawy. Później mogą się pojawić nieregularne krwawienia między miesiączkami czy upławy. Badanie ginekologiczne, zwłaszcza z pobraniem materiału do cytologii lub histopatologii czy kolposkopia, znacznie zwiększają wykrywalność raka i szanse na skuteczną terapię.

Ostatnio wiele mówi się także o szczepionce przeciwko wirusowi brodawczaka (najczęstszym typom wirusa HPV), która ma zabezpieczyć przed zakażeniem, a zatem i zmniejszyć ryzyko rozwoju raka szyjki macicy.

Rak jajnika

Pojawia się najczęściej w okresie okołomenopauzalnym i po menopauzie. Może występować rodzinnie. Zwiększone ryzyko raka jajnika dotyczy kobiet, które w swoim życiu nie rodziły. Każda kolejna ciąża zmniejsza ryzyko tego raka, podobnie jak laktacja i doustna antykoncepcja przez minimum pół roku.

Jak większość wspomnianych raków, początkowo często nie daje objawów. 4/5 raków jajnika wykrywanych jest w bardzo zaawansowanym stadium. Symptomami mogą być bóle lub dyskomfort w jamie brzusznej i okolicy pachwin, także trudności z wypróżnianiem, parcie na mocz czy objawy niestrawności. Ważne są regularne wizyty kontrolne u ginekologa, który ma szansę wyczuć guz podczas badania przezpochwowego czy przezodbytniczego. Zmieniona struktura jajnika poddawana jest diagnostyce mikroskopowej.

Leczenie raka jajnika jest operacyjne czasem konieczne jest wycięcie obu jajników, niekiedy są szanse na oszczędzenie jednego z nich, zwłaszcza u młodych kobiet, u których nowotwór stosunkowo nie najgorzej rokuje. Włączana jest także chemioterapia.

To, co możemy zrobić, by uchronić się przed nowotworami złośliwymi lub umożliwić ich wczesne wykrycie i leczenie, to przede wszystkim: zaprzestać palenia tytoniu, pamiętać o samobadaniu piersi i wykonywaniu badań mammograficznych i cytologicznych, regularnych wizytach u ginekologa i badaniu kału na krew utajoną. Ważne jest poinformowanie lekarza o niepokojących nas objawach i czujność w przypadku występowania nowotworów w rodzinie.

Opublikowano: ; aktualizacja: 28.03.2017

Oceń:
4.5


Może cię

Alfa-1-antytrypsyna – badanie

Wskazaniem do oznaczenia alfa-1-antytrypsyny jest pojawienie się niepokojących objawów u dzieci i dorosłych takich jak ...

Dieta dla osób leczonych onkologicznie

Wśród wielu czynników, które inicjują powstawania nowotworów żywienie odgrywa bardzo ważną rolę. Prawidłowe odżywianie może ...

Antykoncepcja a nowotwory – czy tabletki powodują raka, czy zmniejszają jego ryzyko?

Czy tabletki antykoncepcyjne mogą powodować raka? To pytanie zadają sobie kobiety przyjmujące regularnie antykoncepcję hormonalną. ...

Rak endometrium – czynniki ryzyka, objawy, jak długo się rozwija, przerzuty, leczenie, rokowanie

Według danych światowych rak endometrium to jeden z najczęstszych nowotworów u kobiet. Rak trzonu macicy ...

Profilaktyka w ginekologii

Priorytetem w profilaktyce ginekologicznej jest zapobieganie nowotworom złośliwym oraz wczesne wykrycie zmian onkologicznych. Konieczne jest ...

Czynniki ryzyka raka płuc

Najważniejszym oraz najczęstszym czynnikiem ryzyka nowotworu płuc jest palenie tytoniu. Zarówno czynne, jak i bierne ...

Cytologia

Celem badania cytologicznego jest wykrywanie i diagnozowanie zmian przedrakowych i rakowych, jakie mogą rozwijać się ...

Objawy raka płuc

Skuteczność leczenia raka płuc zależy od wczesnego wykrycia choroby i zastosowania odpowiedniej terapii. Pierwsze objawy ...

Zespół żyły głównej górnej – przyczyny, objawy, badania i leczenie

Zespół żyły głównej górnej (inaczej SVCS, ZŻGG) sam w sobie nie jest chorobą. Stanowi natomiast ...

Krwawienie podczas ciąży

Krwawienie z pochwy w trakcie ciąży może mieć wiele przyczyn. Pojawia się choćby w wyniku ...

AFP (alfa fetoproteina) – badanie

Alfa fetoproteina to białko płodowe, wytwarzane przez pęcherzyk żółtkowy. Wskazaniem do oznaczenia AFP jest monitorowanie ...

Szczepionka na brodawczaka

Jedną z przyczyn występowania raka szyjki jest proces onkogenezy zależny od działania wirusów brodawczaka ludzkiego ...

Komentarze (0)