Wymienniki białkowo-tłuszczowe

Węglowodany są składnikiem pokarmowym, który w zdecydowanej większości wpływa na poziom cukru we krwi. Jednak inne elementy diety – białka oraz tłuszcze – również ulegają w organizmie przemianom, które mogą prowadzić do wzrostu glikemii. Z tego powodu wprowadzono pojęcie wymiennika białkowo-tłuszczowego.

Wpływ białek i tłuszczy na poziom cukru we krwi

Glukoza jest podstawowym „paliwem“ ludzkiego organizmu, wykorzystywanym przez komórki do produkcji energii. Z tego powodu jej stężenie we krwi jest bardzo precyzyjnie regulowane.

Chociaż większość glukozy w organizmie pochodzi z węglowodanów przyjmowanych w pokarmach, część jej zasobów może być produkowana z innych składników – białek oraz tłuszczy. Te procesy metaboliczne odbywają się przede wszystkim w wątrobie i zabezpieczają przed niedoborem glukozy, a także prowadzą do „spożytkowania“ nadmiaru innych związków.

Powyższy fakt tłumaczy dlaczego czasami poziom glukozy we krwi wzrasta nieproporcjonalnie do ilości węglowodanów znajdujących się w posiłku – samo określenie ilości cukrów nie wystarcza dla oceny pełnej wartości energetycznej diety.

Czym są wymienniki białkowo-tłuszczowe?

W terapii cukrzycy od dawna stosuje się pojęcie wymiennika węglowodanowego (WW), który oznacza ilość produktu spożywczego zawierającą 10 gramów węglowodanów przyswajalnych. Na podstawie ilości WW dostosowuje się dawkowanie insuliny dla osób chorujących na cukrzycę.

Aby jednak uwzględnić udział innych składników pokarmowych w regulacji poziomu cukru we krwi, wprowadzono wymiennik białkowo-tłuszczowy (WBT). Według definicji, 1 WBT to 100 kilokalorii (kcal) posiłku pochodzących z białek oraz tłuszczy. Przykładowo, 100 gramów gotowanych jajek zawiera nieco ponad 1 WBT (107,6 kcal pochodzących z białek oraz tłuszczy).

WBT nie są stosowane samodzielnie, a raczej jako uzupełnienie wymienników węglowodanowych. Ich obliczenie pozwala oszacować udział dodatkowych składników pokarmowych i podjęcie decyzji, czy konieczne jest zastosowanie dodatkowej dawki insuliny.

WBT w terapii metodą wielokrotnych wstrzyknięć

Ponieważ białka i tłuszcze są trawione długo, a procesy przekształcania w glukozę także wymagają czasu – wzrost poziomu cukru we krwi wynikający z tych składników pokarmowych jest opóźniony względem szybkiej reakcji na spożyte węglowodany. Dlatego zbyt agresywne podniesienie dawki insuliny ze względu na WBT może skutkować hipoglikemią niedługo po posiłku i hiperglikemią po kilku godzinach. Organizm zwyczajnie nie zdąży przekształcić pokarmu w cukry tak szybko, jak działa insulina.

W korekcji dawki na białka i tłuszcze stosuje się różne strategie – np. można stosować delikatne podniesienie dawki, jeśli planowany posiłek zawiera dużo WBT.

Właściwe jest także wykonanie badania jakiś czas po posiłku i podanie wtedy dodatkowej dawki insuliny, która z opóźnieniem zwalczy wzrost poziomu cukru we krwi.

Czasami stosuje się też różne rodzaje insulin (mieszanki, insuliny krótko działające), które bardziej przydają się do posiłków z dużą zawartością WBT, gdyż działają wolniej niż szybko działające analogii.

Niestety dla pacjentów stosujących terapię wstrzyknięciami przy pomocy penów, precyzyjne korygowanie dawek ze względu na białka i tłuszcze jest znacznym wyzwaniem.

Wymienniki białkowo-tłuszczowe a terapia pompą insulinową

Zupełnie inaczej wygląda sprawa dla użytkowników osobistych pomp insulinowych, które są zaprojektowane tak, aby umożliwić podawanie dawek rozłożonych w czasie – czyli idealnie pasujących do reakcji organizmu na posiłki wysokobiałkowe lub wysokotłuszczowe.

Pompa insulinowa może:

  • podawać dawkę posiłkową w pojedynczej „porcji“ (jest to tzw. bolus prosty);
  • wstrzyknąć zaplanowaną ilość insuliny w określonym zakresie czasu (bolus przedłużony);
  • połączyć obie powyższe metody, dzieląc dawkę na część „prostą“ i „przedłużoną“ (bolus złożony).

Taki mechanizm działania sprawia, że można dokładnie określić, jaka ilość podawanej dawki zostanie przeznaczona na wymienniki węglowodanowe, a jaka na WBT – dlatego w terapii pompą insulinową obliczanie WBT staje się w pewien sposób warunkiem skutecznej terapii.

Jak obliczyć ilość wymienników białkowo-tłuszczowych?

Kalkulacja ilości wymienników białkowo-tłuszczowych w posiłku jest nieco bardziej skomplikowana niż obliczanie wymienników węglowodanowych, ale także nie powinna sprawiać większych problemów przy odrobinie wprawy.

Określanie ilości WBTopiera się na dwóch założeniach:

  • 1 g tłuszczu zawiera 9 kcal,
  • 1 g białka zawiera 4,1 kcal (w zaokrągleniu przyjmuje się z reguły 4 kcal).

Dlatego, aby obliczyć ilość WBT, konieczna jest znajomość zawartości białek i tłuszczy w spożywanym posiłku. Na przykładzie surowego mięsa łososia, zawierającego w 100 gramach 19,9 grama białka i 13,6 grama tłuszczu, kalkulacja wygląda następująco:

  • BIAŁKO: 19,9 x 4 kcal = 79,6 kcal
  • TŁUSZCZ: 13,6 x 9 kcal = 122,4 kcal
  • W SUMIE: 79,6 kcal + 122,4 kcal = 202 kcal
  • ILOŚĆ WBT: 202 kcal / 100 kcal = 2,02 WBT

Z powyższych obliczeń wynika, że 100 gramów surowego łososia zawiera w przybliżeniu 2 WBT. Podobne zasady można zastosować do każdej ilości i każdego produktu, jeśli tylko znana jest jego zawartość pod względem białek oraz tłuszczy.

W Internecie dostępne są także liczne kalkulatory oraz aplikacje (także na telefony komórkowe), które upraszczają dokonywanie obliczeń i pozwalają uniknąć ręcznego wyznaczania ilości WBT w każdym posiłku.

Opublikowano: ; aktualizacja: 28.03.2017

Oceń:
4.5


Może cię

Glukoza w dobowej zbiórce moczu

W warunkach prawidłowych, glukoza nie powinna znajdować się w moczu, choć dopuszcza się minimalne stężenie ...

Dieta dla cukrzyków – leczenie dietetyczne w cukrzycy

Dieta przy cukrzycy ma kluczowe znaczenie w leczeniu tej choroby. Stosowanie prawidłowej diety jest podstawową ...

Jak nie przytyć w okresie menopauzy?

W trakcie menopauzy dochodzi do spadku poziomu estrogenów i progesteronu, które odpowiadają za procesy produkcji ...

Wymienniki węglowodanowe

Podstawą leczenia cukrzycy jest dieta i dostosowywanie dawek leków do ilości przyjmowanych pokarmów. Dlatego ważne ...

Wahania poziomu cukru we krwi

Poziom cukru we krwi jest regulowany przez insulinę wytwarzaną przez komórki beta w trzustce. Ułatwia ...

Odchudzanie a cukier we krwi

Liczenie kalorii i sprawdzanie zwartości tłuszczu w produktach, ilości zjadanych węglowodanów i białka jest koniecznością ...

Badanie glukozy we krwi

Badanie glukozy we krwi wykonuje się w przypadku wystąpienia podejrzenia i kontroli cukrzycy. Kontrola poziomu ...

Glikemia

Glikemia, czyli poziom glukozy we krwi, należy do najczęściej badanych i najważniejszych parametrów funkcjonowania organizmu. ...

Dziurawiec – właściwości

Dziurawiec to roślina występująca powszechnie na łąkach, polach czy w lasach. Jest byliną o wielokierunkowym ...

Cukier w moczu (glukozuria) – co oznacza podwyższony poziom cukru w moczu?

Badanie moczu jest jednym z  najczęściej zlecanych badań diagnostycznych. Obecność glukozy w moczu określana jest ...

Dieta przy problemach z wątrobą – co jeść, a czego unikać?

Błędy żywieniowe, stosowanie używek oraz przyjmowanie nadmiernej ilości leków może prowadzić do uszkodzenia wątroby – ...

Badanie glukozy w moczu

Badanie glukozy w moczu wykonywane jest głównie w celu kontroli przebiegu cukrzycy i jej diagnozowania. ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon