Witamina A

Witamina A odpowiada za prawidłowe widzenie, szczególnie o zmierzchu. Kolejną poznaną funkcją witaminy A jest jej udział w odporności przeciwinfekcyjnej. Aby wzmocnić odporność organizmu należy zatem zwiększyć podaż tej witaminy. Z drugiej strony przedawkowanie witaminy A może rodzić groźne konsekwencje dla organizmu.

Właściwości witaminy A

Do związków tworzących grupę witamin A należą: retinol, retinal, kwas retinowy, estry retinylu oraz ich pochodne i sole. Do grupy tej należą również karotenoidy, które stanowią nieaktywną formę witaminy A i wymagają konwersji do stania się jej aktywnymi metabolitami. Wszystkie powyżej wymienione związki posiadają podobne właściwości biochemiczne.

Witamina A magazynowana jest głównie w wątrobie, niewielkie jej ilości można też znaleźć w tkance tłuszczowej, nadnerczach, nerkach, płucach, osoczu i jelicie cienkim, jednak nie są one znaczące dla podtrzymywania zapasów w organizmie. Przy prawidłowo zróżnicowanej diecie zmagazynowane ilości witaminy A, powinny być wystarczające na okres 6 miesięcy niedostarczania jej z pożywieniem. Z racji sporej ilości zmagazynowanych zapasów, objawy niedoboru witaminy A sprawiają trudności diagnostyczne i często zdarza się, że hipowitaminoza zostaje rozpoznana dopiero po kilku latach. Witamina A należy do jednej z najwcześniej odkrytych witamin, jednak rola jaką odgrywa w organizmie, nadal pozostaje tematem licznych badań. Do najlepiej dotychczas poznanych funkcji należy prawidłowe widzenie, zwłaszcza przy słabym oświetleniu. Witamina A wchodzi w skład barwników, odgrywających kluczową rolę w tym procesie. Zaburzenie widzenia o zmierzchu często potocznie nazywane jest kurzą ślepotą. Kolejną funkcję stanowi zapewnienie prawidłowego procesu różnicowania się nabłonka, w szczególności zawierającego gruczoły wytwarzające śluz.

Niedostateczna podaż witaminy A powoduje jego metaplazję. Oznacza to, że pierwotnie występujący nabłonek wielorzędowy zamienia się w nabłonek płaski, który dodatkowo rogowacieje. W wyniku powyższej przemiany może dojść do rozpoczęcia procesu kancerogenezy. W nawiązaniu do tej zależności przeprowadzono sporo badań, mających na celu zweryfikowanie zależności między suplementacją dużych dawek witaminy A a profilaktyką choroby nowotworowej, jednak żadne z tych badań nie potwierdziło powyższej hipotezy. Kolejną poznaną funkcją witaminy A jest jej udział w odporności przeciwinfekcyjnej. Jeden z jej aktywnych metabolitów stymuluje układ odpornościowy do walki z infekcjami. W czasie zakażenia, ilość białek odpowiedzialnych za transport witaminy A obniża się. Przyczynia się do spadku jej biodostępności, z związku z czym jej suplementacja w trakcie trwania infekcji wydaje się być uzasadniona. Dotyczy to takich schorzeń jak odra, biegunka zakaźna czy zapalenie płuc. Do pozostałych funkcji witaminy A zaliczamy: stabilizację osłon komórek nerwowych, wydzielanie hormonów tarczycy, syntezę hormonów kory nadnerczy oraz budowę erytrocytów.

Skutki niedoboru witaminy A

W wyniku niedożywienia izaburzeń wchłaniania tłuszczów następuje niedobór witaminy A. Najwcześniej występującym objawem awitaminozy są objawy związane z zaburzeniem widzenia, zwłaszcza przy gorszym oświetleniu lub o zmierzchu. Ponieważ witamina A odpowiedzialna jest za prawidłowe różnicowanie się nabłonka, jej niedobory skutkują zmianami nabłonka oka, górnych dróg oddechowych oraz nabłonka dróg moczowych. Zmiany zachodzące w oku noszą nazwę kseroftalmii, czyli zespołu suchego oka. Początkowo prawidłowy nabłonek zostaje zastąpiony nabłonkiem rogowaciejącym, co skutkuje suchością spojówek. Następnie złuszczający się nabłonek tworzy białe plamki, zwane przez lekarzy plamkami Biota. W końcowej fazie na powierzchni oka tworzą się nadżerki i możliwa jest całkowita utrata wzroku. W drogach oddechowych zmieniony nabłonek sprzyja powstawaniu infekcji dolnych dróg oddechowych. Z kolei w drogach moczowych masy złuszczającego się zmienionego nabłonka przyczyniają się do powstawania kamicy pęcherzowej i nerkowej. Niedobór witaminy A powoduje również okołomieszkowe i grudkowe zapalenie skóry, zwłaszcza twarzy. Jednym z najgroźniejszych skutków awitaminozy A są niedobory odpornościowe, które mogą przyczynić się do wzrostu śmiertelności w trakcie przebiegu powszechnie występujących infekcji. Dotyczy to głównie dzieci chorujących na choroby zakaźne w biednych regionach świata, gdzie suplementacja witaminą A w tej grupie osób może zmniejszyć śmiertelność o 20-30 %.

Skutki nadmiaru witaminy A

Z powodu powszechnie dostępnych na rynku preparatów zawierających witaminę A, problem związany z jej nadmierną podażą nie jest rzadko spotykany. Do objawów klinicznych hiperwitaminozy A należą:

  • bóle głowy,
  • wymioty,
  • osłabienie mięśni,
  • zaburzenia świadomości,
  • obrzęk tarczy nerwu wzrokowego.

Są to objawy związane z nadmierną lecz krótkotrwałą podażą witaminy A. Długotrwałe dodatkowe przyjmowanie tej witaminy skutkuje utratą masy ciała, nudnościami i wymiotami. Należy również wspomnieć o szkodliwym działaniu retinoidów na proces embriogenezy. Wiele badań udowodniło ich związek z występowaniem wrodzonych wad u płodów i noworodków. Syntetyczne retinoidy znalazły zastosowanie w leczeniu trądziku, aczkolwiek używanie ich jest stanowczo przeciwwskazane u kobiet będących lub planujących zajść w ciąże. Kobiety aktywne seksualnie w wieku reprodukcyjnym, zobowiązane są do stosowania jednocześnie dwóch metod antykoncepcji w trakcie i po zakończeniu kuracji systemowej retinoidami.

Naturalne źródła witaminy A

Witamina A znajduje się w wielu produktach spożywczych. Produkty roślinne bogate są w karotenoidy, które zaliczane są do prowitamin A. Największa ich ilość znajduje się w czerwonych, żółtych, pomarańczowych warzywach i owocach, takich jak marchewka, pomidor czy brzoskwinia. Równie bogatym źródłem witaminy A są zielone warzywa liściaste. Z produktów pochodzenia roślinnego należy również wymienić czerwony olej palmowy, który stanowi najbogatsze źródło karotenoidów. Produkty świata zwierzęcego obfitują w prowitaminy A oraz retinol i jego pochodne. Duże ilości witaminy A można znaleźć w mleku, maśle, tłustym twarogu, jajach, mięsie oraz rybach, zwłaszcza tuńczyku sardynkach i śledziach. Wszelkiego rodzaju oleje rybne, tak zwane trany, są bardzo dobrym źródłem tej witaminy. W trakcie przygotowania potraw straty witaminy A sięgają 10-15 % jej wyjściowej ilości w surowych produktach.

Nieprawidłowe przechowywanie produktów żywnościowych, z powodu dużej wrażliwość na działanie światła i tlenu, może przyczynić się do jej jeszcze większych strat. Bardzo istotnym elementem prawidłowego wchłaniania witaminy A jest odpowiednia ilość i jakość białka w pożywieniu. Uważa się, że 10-procentowa zawartość białka gwarantuje najwyższą aktywność wchłaniania z jelit, jak również konwersję karotenoidów do formy aktywnej biologicznie. Duże ilości błonnika w diecie mogą przyczynić się do spadku konwersji i dostępności retinylu, jak również azotany, alkohol oraz wolne rodniki zmniejszają biodostępność karotenoidów i retinolu.

Opublikowano: ; aktualizacja: 28.03.2017

Oceń:
4.0


Może cię

Dieta przeciwgrzybicza (Candida dieta) – produkty wskazane i przeciwwskazane, efekty

Współczesny styl życia – czyli ogrom stresu, dieta obfitująca w wysokoprzetworzoną żywność, bogatą w cukry ...

Tran – sposób na wzmocnienie odporności

Tran jest bogaty w witaminy A i D oraz kwas tłuszczowy omega-3. Dzięki temu wspomaga ...

Wideo – Tłuszcze nasycone i kwasy tłuszczowe trans

Tłuszcz jest jednym z niezbędnych składników odżywczych w naszej diecie. Wiadomo jednak, że są tłuszcze ...

Odkwaszanie organizmu

Odkwaszanie organizmu jest możliwe przy pomocy odpowiednio dobranej diety. Dieta na zakwaszenie organizmu zakłada przyjmowanie ...

Witaminy na odporność – które ją wzmacniają?

Witaminy są to związki organiczne niezbędne w przebiegu wielu procesów życiowych. Wpływają na stan zdrowia ...

Witaminy a rozwój dziecka – których witamin potrzebują dzieci?

Witaminy to grupa związków organicznych, które mimo, że nie stanowią źródła energii dla organizmu, są ...

Dieta South Beach – co to jest, zasady, efekty, przeciwwskazania

Dieta South Beach, zwana dietą plaż południowych, to plan żywieniowy, który zapewnia nie tylko szybkie ...

Dieta ujemnych kalorii – zasady, jadłospis, efekty

Dieta ujemnych kalorii polega na wytworzeniu deficytu kalorycznego poprzez włączenie do jadłospisu produktów o ujemnym ...

Dieta anti-aging

Dieta anti-aging to sposób żywienia, który ma na celu hamowanie procesów starzenia, głównie skóry. Dieta ...

Beta karoten – w tabletkach i naturalny – właściwości, działanie, efekty i skutki uboczne przedawkowania

Beta karoten to związek należący do karotenoidów. Naturalnie występuje w roślinach o żółtym i pomarańczowym ...

Rola witaminy A w kosmetyce

Witamina A jest jedną z najwcześniej odkrytych witamin, znana jest również jako retinol, a powszechnie ...

Dieta sirtfood – zasady, jadłospis, efekty diety sirt

Dieta sirtfood to sposób odżywiania, który ma zapewnić długie życie i szczupłą sylwetkę. W jadłospisie ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon