Sterole i stanole roślinne

Brak zdjęcia

17 czerwca 2013

Sterole to podstawowy element budulcowy błon komórkowych organizmów zwierzęcych i roślinnych. Są to związki organiczne, swoją budową przypominające cholesterol i jak sama nazwa wskazuje – należące do steroidów. Nie należy jednak przyjmować ich w nadmiarze, zwłaszcza jeśli nie borykamy się z problemem hipercholesterolemii.

Często słyszymy w mediach, czy też czytamy w prasie o sterolach i stanolach roślinnych oraz ich dobroczynnym wpływie na nasz organizm. Powszechnie wiadomo, że obniżają one poziom cholesterolu w naszym organizmie. Mało kto wie jednak, czym te substancje dokładnie są, w jakim pożywieniu występują oraz jakie skutki może powodować ich nadmierne spożywanie.

Sterole i stanole – czym są i gdzie występują?

Sterole to podstawowy element budulcowy błon komórkowych organizmów zwierzęcych i roślinnych. Są to związki organiczne, swoją budową przypominające cholesterol i jak sama nazwa wskazuje – należące do steroidów. Sterole dzielimy na grupy w zależności od ich występowania: zoosterole występujące w komórkach zwierzęcych (do nich należy cholesterol), mikosterole wyodrębnione z grzybów, sterole syntetyczne produkowane sztucznie i wreszcie fitosterole pochodzenia roślinnego. Dotychczas poznano około 40 form fitosteroli, spośród których najpowszechniej występujące to β-sitosterol, kampesterol oraz sigmasterol. Stanole to nasycona forma steroli roślinnych powstająca w wyniku ich uwodornienia. Występują w śladowych ilościach w pożywieniu, w którym obecne są sterole, jednak przede wszystkim są one wytwarzane w sposób sztuczny.

Fitosterole zawarte są we wszystkich komórkach roślinnych, jednak ich najbogatszym źródłem są oleje roślinne, szczególnie kukurydziany, rzepakowy, sezamowy i słonecznikowy. Dużą ilość steroli zawierają także:

  • migdały,
  • orzechy (włoskie, ziemne, laskowe),
  • kiełki pszenicy,
  • nasiona strączkowe,
  • nasiona sezamu,
  • żytnie, pszenne, jęczmienne i owsiane przetwory zbożowe.

Sterole i stanole roślinne – wpływ na organizm

Wiemy już w jakie produkty powinniśmy wzbogacić naszą dietę, aby dostarczać naszemu organizmowi omawianych związków. Jednak jakie zalety może przynieść nam ich spożywanie?

Jak wcześniej wspomniano, fitosterole mają budowę podobną do cholesterolu, który (spożywany w nadmiarze) ma szkodliwy wpływ na nasz organizm. Wchłanianie cholesterolu zachodzi w jelitach poprzez włączenie go do struktur zwanych micelami. Dzięki strukturalnemu podobieństwu fitosterole konkurują z cholesterolem o przyłączenie do wolnych receptorów w strukturze miceli zajmując jego miejsce. Ponieważ ilość receptorów dla wiązania i wchłaniania cholesterolu jest ograniczona, fitosterole mogą fizycznie zapobiegać jego wchłanianiu. Wskutek tego ilość cholesterolu transportowanego do krwi spada i jego niewchłonięta część zostaje wydalona. Obserwuje się spadek tak zwanego „złego cholesterolu”, czyli frakcji LDL przy niezmienionym poziomie HDL, zwanego „dobrym cholesterolem”.

Zły cholesterol

Podwyższony poziom złego cholesterolu we krwi prowadzi do poważnych konsekwencji zdrowotnych takich jak miażdżyca, spowodowana odkładaniem się frakcji LDL na ścianach naczyń krwionośnych. Światło naczyń jest zwężone, co znacznie utrudnia przepływ krwi i skutkuje nadciśnieniem. Jeśli problem narasta i proces zwężania tętnic postępuje, istnieje ryzyko całkowitego zatoru tętnicy, a w konsekwencji zawału mięśnia sercowego. Blaszki miażdżycowe mogą odkładać się także na ścianach naczyń wieńcowych, co grozi wystąpieniem choroby wieńcowej.

Sterole i stanole roślinne a dieta

W przeciętnej diecie człowiek spożywa około 20-50 mg stanoli i 100-350 mg steroli. Ta ilość jest jednak niewystarczająca do skutecznego obniżenia poziomu cholesterolu we krwi. Aby efekt hipocholesterolemiczny został uzyskany, należy dostarczać swojemu organizmowi minimum 1000 mg fitosteroli dziennie. Możemy osiągnąć tę ilość zamieniając spożywane przez nas dotychczas produkty na ich odpowiedniki bogate w fitosterole, na przykład masło na oleje, słodycze na orzechy, białe pieczywo na wypieki z mąki gruboziarnistej. Obecnie dostępne są także produkty (głównie margaryny, ale także jogurty, majonezy, sery, produkty mięsne, czekolada) wzbogacane w sterole roślinne.

Fitosterole – nadmierne spożycie

Chociaż sterole roślinne mają niezaprzeczalnie zbawienny wpływ w przypadku wysokiego poziomu złego cholesterolu we krwi, nie należy przyjmować ich w nadmiarze, zwłaszcza jeśli nie borykamy się z problemem hipercholesterolemii. Nasza dieta powinna być przede wszystkim zbilansowana i nie można przesadzić z suplementacją jakichkolwiek substancji czynnych, bo każda z nich, stosowana w nadmiarze, jest szkodliwa. Sugeruje się, że fitosterole spożywane w ilości powyżej 3g na dobę mogą ingerować w funkcjonowanie naszego organizmu. Nie zaleca się podawania produktów wzbogacanych fitosterolami (np. margaryny) szczególnie dzieciom poniżej piątego roku życia o prawidłowym stężeniu cholesterolu we krwi, ponieważ w tym wieku pewna jego ilość jest niezbędna do prawidłowego rozwoju organizmu. Ponadto zbyt wysoka dawka fitosteroli obniża stężenie β-karotenu oraz witaminy E we krwi. 1,5 g fitosteroli na dobę to optymalna dawka, pozwalająca na obniżenie poziomu frakcji LDL bez równoczesnej ingerencji w stężenie innych, potrzebnych nam związków.

Sterole i stanole roślinne są prostym i naturalnym sposobem na walkę z hipercholersterolemią. Stosowane mądrze zwiększą szansę zapobiegnięcia niebezpiecznym konsekwencjom tej dolegliwości. Pamiętajmy, że odpowiednio zbilansowana dieta jest podstawą funkcjonowania naszego organizmu. To od naszego sposobu odżywiania w głównej mierze zależy, czy problemy z podwyższonym poziomem cholesterolu będą nas dotyczyć. Zatem to właśnie zmiana diety jest pierwszym i najprostszym krokiem, aby zmniejszyć ich nasilenie.

Opublikowano: ; aktualizacja: 12.02.2018

Oceń:
4.8


Może cię

Hipercholesterolemia rodzinna

Hipercholesterolemia rodzinna to choroba dziedziczna. Wysokie stężenie cholesterolu prowadzi do rozwoju miażdżycy i chorób naczyń ...

Cholesterol i hiperlipidemie

W organizmie stale zachodzą procesy wchłaniania, syntezy, rozpadu, wydzielania i ponownego wchłaniania lipidów. Jeżeli pozostają ...

Jak obniżyć poziom złego cholesterolu?

Zmniejszenie stężenia cholesterolu jest niezbędne by zmniejszyć ryzyko wstąpienia miażdżycy, chorób serca, ryzyka wystąpienia udaru. ...

Cholesterol LDL

Frakcja liporoteiny LDL zawiera najwięcej cholesterolu w swojej cząsteczce i transportuje go do komórek. Jego ...

Hipercholesterolemia – przyczyny, objawy, skutki i powikłania

Hipercholesterolemia charakteryzuje się zwiększonym stężeniem cholesterolu LDL. Stężenie trójglicerydów w tym wypadku jest prawidłowe. Leczenie ...

HDL – cholesterol – jak działa i jakim chorobom zapobiega dobry cholesterol?

Cholesterol HDL, zwany przez pacjentów „dobrym cholesterolem”, jest produkowany w wątrobie i działa przeciwmiażdżycowo. Usuwa ...

Hiperlipidemia

Hiperlipidemia to zaburzenie gospodarki lipidowej organizmu. Charakteryzuje się ona nadmiarem: cholesterolu LDL – hipercholesterolemia, trójglicerydów ...

Zespół metaboliczny – przyczyny, objawy, leczenie, zapobieganie, skutki

Zespół metaboliczny rozpoznawany jest u coraz młodszych ludzi. Przyczyną zespołu X jest m.in. wysokoenergetyczna dieta ...

Test na cholesterol

Domowy test na cholesterol pozwala określi czy poziom cholesterolu jest prawidłowy. Zaletą takiego testu jest ...

Normy cholesterolu

Wiele ważnych funkcji w organizmie pełni związek tłuszczowy jakim jest cholesterol. Normy cholesterolu zależą od ...

Cholesterol a alkohol

Czy alkohol obniża cholesterol? W licznych badaniach stwierdzono, że bardzo niewielkie ilości przyjmowanego alkoholu mogą ...

Wideo – Sterole i stanole

Sterole i stanole roślinne są to substancje, które zmniejszają wchłanianie w jelicie cienkim cholesterolu z ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon