Niedobór cynku – objawy, właściwości, suplementacja, źródła w diecie

Objawy niedoboru cynku kojarzone są przede wszystkim z pogorszeniem stanu skóry włosów i paznokci. Tymczasem niski poziom cynku w organizmie wiąże się z obniżeniem odporności, brakiem apetytu czy problemami z koncentracją. Zapotrzebowanie na cynk można pokryć odpowiednią dietą, jednak konieczna bywa suplementacja. Przyjmowanie cynku w tabletkach powinno być skonsultowane z lekarzem, by zapobiec groźnemu w skutkach nadmiarowi.

Cynk – właściwości i rola w organizmie

Cynk w organizmie człowieka występuje w ilości 2–4 g, a jego zdecydowana większość, bo aż 75 proc. znajduje się w czerwonych krwinkach. Jest obecny w mięśniach, kościach, skórze i włosach. Funkcje cynku w organizmie jest bardzo rozległa. Pierwiastek ten wchodzi w skład 60 enzymów metabolizujących białka, węglowodany i kwasy nukleinowe. Jest niezbędny do syntezy kwasów nukleinowych, czyli materiału genetycznego. Kontroluje przemiany energetyczne. Odpowiada za prawidłowe podziały komórkowe, przez co jest szczególnie ważny w ciąży.

Prawidłowy poziom cynku u mężczyzn podnosi poziom testosteronu, libido i poprawia jakość spermy. Rolą cynku jest zwiększenie odporności organizmu; pierwiastek wpływa na stan włosów, skóry i paznokci. Pozwala prawidłowo odczuwać smaki i zapachy. Jest silnym przeciwutleniaczem, który chroni m.in. przed miażdżycą i nowotworami. Za sprawą swoich właściwości cynk uczestniczy w procesie wzrostu i dojrzewania płciowego dzieci i młodzieży. Jest konieczny do działania niektórych hormonów, układu nerwowego i mózgu. Cynk i selen są bardzo ważne w leczeniu chorób autoimmunologicznych. Zarówno nadmiar, jak i niedobór cynku stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia.

Zapotrzebowanie organizmu na cynk – dawkowanie suplementów

Cynk wchłania się z pożywienia w 20–40 proc. w końcowym odcinku jelita cienkiego. Jego absorpcja i transport są powiązane z obecnością białka zwierzęcego. Pierwiastek ten jest niezbędny człowiekowi do życia już od pierwszych chwil. Noworodki wykorzystują zapasy cynku zgromadzone w organizmie w życiu płodowym, a wynoszą one około 60 mg. Dzienne zapotrzebowanie na cynk zmienia się w zależności od płci, wieku i stanu fizjologicznego. Jest zależne głównie od tempa wzrostu i ilości wydatkowanej codziennie energii. Osoby aktywne potrzebują więcej cynku w diecie niż prowadzące siedzący tryb życia.

Ile cynku należy dostarczać do organizmu?

  • dzieci do 1 roku życia: 5 mg/dobę,
  • dzieci w wieku 29 lat: 10 mg/dobę,
  • dziewczęta i kobiety: 10–13 mg/dobę,
  • kobiety w ciąży: 12–16 mg/dobę,
  • kobiety karmiące piersią: 16–21 mg/dobę,
  • chłopcy i mężczyźni: 14–16 mg/dobę.

Niedobór cynku – objawy barku cynku

Zupełny brak cynku w organizmie to sytuacja, do której w zasadzie nie może dojść, natomiast niedobór cynku pojawia się dosyć często przy stosowaniu mało urozmaiconej diety. Na niski poziom cynku w organizmie narażone są głównie dzieci w okresie intensywnego wzrostu, kobiety karmiące piersią, osoby w podeszłym wieku, weganie, sportowcy, osoby z zespołem złego wchłaniania, żywione parenteralnie oraz nadużywające alkoholu.

Objawy niedoboru cynku najczęściej kojarzą się z wypadaniem włosów i białymi plamkami na paznokciach. Z reguły sięga się wtedy po suplement cynku na włosy. Niski poziom cynku manifestuje się jednak również w inny sposób. Objawy to także:

  • spadek odporności i związana z nim skłonność do infekcji,
  • zaburzenia koncentracji,
  • apatia i stany depresyjne,
  • zaburzenia psychiczne,
  • zahamowanie wzrostu i rozwoju dzieci oraz płodów,
  • zaburzenia smaku i węchu,
  • zwiększona podatność na działanie wolnych rodników,
  • brak apetytu,
  • utrata masy ciała.

Zbyt mała ilość cynku w organizmie wiąże się w większym ryzykiem wystąpienia choroby nowotworowej. Skutkiem niedoboru cynku są zaburzenia gospodarki węglowodanowej, utrudnione gojenie ran, zwiększona podatność na łuszczycę łuszczycę, łysienie, zaburzenia widzenia po zmroku oraz wtórną niedoczynność tarczycy spowodowaną nieprawidłową syntezą tyroksyny i trójjodotyroniny.

Nadmiar cynku – skutki

Cynk w diecie nie stanowi zagrożenia do jego przedawkowania. Nadmiar tego pierwiastka w organizmie może wynikać z przyjmowania cynku w tabletkach. W przypadku długotrwałego przyjmowania zbyt dużych dawek cynku dochodzi do pogorszenia funkcji układu odpornościowego, zmniejszenia stężenia cholesterolu HDL i wzrostu poziomu choletsreolu LDL, niedoboru miedzi oraz niedokrwistości. Przy znacznym nadmiarze cynku objawy to także nudności, wymioty, podrażnienia żołądka i jelit.

Cynk na włosy, skórę i paznokcie – jak działa?

W prawidłowych warunkach stężenie cynku we włosach jest niemal stukrotnie wyższe niż we krwi, dlatego pierwiastkowa analiza włosa może być pomocna w określeniu stopnia niedoboru oraz w diagnostyce chorób związanych z jego deficytem. Cynk wzmacnia strukturę włosów, zapobiega rozdwajaniu końcówek, łamliwości, nadmiernemu ich wypadaniu. Jak wykazały badania, znacznie obniżony poziom cynku występuje u pacjentów z łysieniem plackowatym, w których leczeniu wykorzystuje się preparaty zawierające ten pierwiastek.

Niedobór cynku wywołuje także kruchość paznokci. Jego obniżony poziom negatywnie wpływa na proces syntezy białek, co skutkuje łamliwością płytki i spowolnieniem wzrostu. Na rynku dostępnych jest wiele odżywek z cynkiem, których rolą jest wzmocnienie paznokci i uodpornienie ich na działanie niekorzystnych czynników zewnętrznych.

Skórne objawy niedoboru cynku to m.in. rozstępy, rumienie, pęknięcia naskórka, skłonność do przetłuszczania. Tabletki i maści z cynkiem wykorzystywane są w likwidowaniu dolegliwości występujących w przebiegu trądziku, łupieżu czy stanów zapalnych skóry. Cynk pomaga na owrzodzenia błon śluzowych jamy ustnej w postaci nadżerek, pleśniawek i aft. Z uwagi na właściwości przeciwbakteryjne cynk stanowi składnik aktywny preparatów zwalczających nieświeży oddech.

Cynk w jedzeniu – produkty bogate w cynk

W przypadku braku problemów z wchłanianiem i w stanach normalnego zapotrzebowania urozmaicona dieta jest w stanie pokryć zapotrzebowanie organizmu na cynk. Czasami jednak produkty z cynkiem to za mało i trzeba wspomóc się suplementacją, np. cynkiem organicznym. Zawsze jednak w pierwszej kolejności warto skupić się na tym, co zawiera cynk naturalnie. Źródła cynku w diecie to wątroba, mięso, ostrygi, małże, produkty pełnoziarniste oraz pestki. Duża ilość błonnika obecna np. w pełnoziarnistych produktach zbożowych, zaburza wchłanianie tego pierwiastka.

W czym jest cynk?

  • Ostrygi – 78,6 mg/100g = 524 proc. dziennego zapotrzebowania,
  • wołowina – 12,3 mg/100g = 82 proc. dziennego zapotrzebowania,
  • pestki dyni – 10,3 mg/100g = 69 proc. dziennego zapotrzebowania,
  • wątroba – 8,4 mg/100g = 56 proc. dziennego zapotrzebowania,
  • kraby – 7,62 mg/100g = 51 proc. dziennego zapotrzebowania,
  • otręby pszenne – 7,27 mg/100g = 48 proc. dziennego zapotrzebowania,
  • kakao – 6,56 mg/100g = 43 proc. dziennego zapotrzebowania,
  • orzechy nerkowca – 5,6 mg/100g = 37 proc. dziennego zapotrzebowania,
  • kasza gryczana – 3,5 mg/100g = 23 proc. dziennego zapotrzebowania,
  • pistacje – 2,3 mg/100g = 15 proc. dziennego zapotrzebowania,
  • kurczak – 1,99 mg/100g = 13 proc. dziennego zapotrzebowania,
  • fasola – 0,9 mg/100g = 6 proc. dziennego zapotrzebowania,
  • pieczarki – 0,87 mg/100g = 6 proc. dziennego zapotrzebowania.
Opublikowano: ; aktualizacja: 22.03.2018

Oceń:
4.5


Może cię

Wideo – Dieta bogata w żelazo

Niedobór żelaza jest najczęstszym niedoborem pokarmowym, szczególnie wśród kobiet w wieku rozrodczym, a jego efektem ...

Wosk carnauba E903 – właściwości, zastosowanie, szkodliwość

Wosk carnauba jest naturalnym woskiem roślinnym pozyskiwanym z liści palm rosnących w Brazylii. Ma szerokie ...

Produkty bogate w cynk – w jakim jedzeniu jest cynk?

Prawidłowy poziom cynku w organizmie jest niezbędny dla właściwego funkcjonowania całego ustroju. Pierwsze objawy niedoboru ...

Niedobory witamin jesienią i zimą – których najbardziej brakuje i jak je uzupełniać?

Jesień i zima to pory roku, w których jesteśmy najbardziej narażeni na niedobory witamin i ...

Chrom – właściwości, rola w organizmie, dieta, niedobór

Chrom jest pierwiastkiem, którego odpowiednia ilość zapewnia organizmowi homeostazę, czyli stan równowagi. Jego funkcje i ...

Wideo – Dieta w stłuszczeniu wątroby

Przyczyn stłuszczenia wątroby jest wiele. Prosty podział przyczyn schorzenia to czynniki związane z nadmiernym spożyciem ...

Produkty tłuste i ciężkostrawne – kto i dlaczego powinien ich unikać?

Pokarmy tłuste i smażone uchodzą powszechnie za niezdrowe i ciężkostrawne. Ich regularne spożywanie w nadmiernej ...

Które rodzaje słodyczy są najbardziej niezdrowe?

Czy wszystkie słodycze tak samo przyczyniają się do przybierania na wadze i są równie szkodliwe? ...

Dieta w chorobie Parkinsona – optymalne zasady żywienia przy parkinsonie

W chorobie neurodegeneracyjnej, jaką jest choroba Parkinsona, dieta odgrywa ważną rolę. Odpowiednio skonstruowany jadłospis wpływa ...

Dieta niskokaloryczna

Dieta redukcyjna lub odchudzająca skierowana jest do osób z nadwaga i otyłością, które powinny zredukować ...

Jakich produktów należy bezwzględnie unikać w diecie?

Od każdej zdrowej diety zdarzają się odstępstwa. W codziennym jadłospisie występują jednak produkty spożywcze, których ...

Dziurawiec – właściwości

Dziurawiec to roślina występująca powszechnie na łąkach, polach czy w lasach. Jest byliną o wielokierunkowym ...

Komentarze i opinie (1)


UWAGA!!! DIETA WEGAŃSKA TO DIETA NIEDOBOROWA. Wiele pierwiastków jest bardzo ciężko wchłanialnych przy diecie wegańskiej. Dieta wegańska jest kapitalna do oczyszczenia organizmu, ale nie na długi okres. BAAARDZO trudno zbilansować idealną dietę wegańską.
Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon