Co to jest niacyna?

Niacyna jest to witamina rozpuszczalna w wodzie, która pełni ważną rolę w funkcjonowaniu układu nerwowego oraz w syntezie istotnych dla organizmu człowieka związków. Zwana jest również witaminą PP oraz witaminą B3. Dzięki swym właściwościom znalazła ona zastosowanie m.in. w terapii zaburzeń lipidowych.

Czym jest niacyna?

Z chemicznego punktu widzenia niacyna to termin określający dwie substancje: kwas nikotynowyi amid kwasu nikotynowego. Amid kwasu nikotynowego stanowi składnik dwóch ważnych koenzymów NAD, czyli dinukleotydu nikotynamidoadeninowego oraz NADP, czyli fosforanu dinukleotydu nikotynamidoadeninowego. Witamina PP jest rozmieszczona we wszystkich tkankach organizmu. Najwięcej magazynuje jej wątroba, mięśnie szkieletowe i nerki. Dostarczana jest do organizmu z pożywieniem. Może być również syntetyzowana endogennie, czyli wewnątrz ustroju przez bakterie jelitowe z tryptofanu. Jest to aminokwas, czyli elementarna cząstka, która buduje białka. Niacyna w formie koenzymów NAD i NADP w połączeniu z białkiem tworzy enzymy zaliczane do oksydoreduktaz.

Oznacza to, że jedna z jej ról polega na uczestnictwie w procesach utleniania komórkowego. Jest niezbędna do syntezy wielu ważnych hormonów m.in. hormonów płciowych, kortyzolu, insuliny czy hormony tarczycy tyroksyny. Uczestniczy w przemianach białek, tłuszczów i węglowodanów. Warunkuje prawidłowe funkcjonowanie układu nerwowego. Odgrywa ważną rolę w pracy mózgu. Wpływa również na kondycje nabłonka skóry. Kwas nikotynowy ma także wpływ na gospodarkę lipidową ustroju. Obniża poziom złego cholesterolu LDL i trójglicerydów podnosząc jednocześnie stężenie dobrego cholesterolu HDL w ustroju.

Niacyna w pożywieniu

Obie formy niacyny, czyli kwas nikotynowy i amid kwasy nikotynowego występują w żywności w stosunkowo małych ilościach. Są jednak obecne w wielu spożywanych, na co dzień produktach. Pierwszą z wymienionych substancji znajdziemy głównie w produktach pochodzenia roślinnego. Nikotynamid przeważa w produktach pochodzenia zwierzęcego w formie koenzymów NAD i NADP. Większe ilości niacyny można znaleźć w: podrobach (szczególnie wątróbka), mięsie (np. udziec indyczy), drożdżach, otrębach pszennych, nasionach roślin strączkowych, rybach morskich. Mniejsze ilości witaminy PP zawierają także zielone warzywa liściaste np. szpinak, sałata oraz natka pietruszki, brokuły, ziemniaki czy mleko i jaja. Te dwa ostatnie produkty, mimo iż zawierają stosunkowo niewiele niacyny są źródłem tryptofanu, z którego może zostać zsyntetyzowana witamina B3.

Witamina PP to jedna z najbardziej trwałych witamin. Nie jest wrażliwa na działanie promieniowania UV, działanie temperatury, tlenu, kwasów i zasad. Jest jednak rozpuszczalna w wodzie, co sprawia, że podczas gotowania tradycyjnego notujemy straty tej witaminy rzędu 7-25 %.

Zapotrzebowanie na niacynę

Zapotrzebowanie na niacynę jest zależne od wielu czynników, do których należą min. wiek, płeć, stan fizjologiczny. Zalecane spożycie witaminy PP zgodnie z normami opracowanymi przez Instytut Żywności i Żywienia w 2008 r. wynosi:

  • dla dzieci pomiędzy 1 a 3 r.ż. 6 mg/dobę,
  • dla dzieci pomiędzy 4 a 6 r.ż. 8 mg /dobę,
  • dla dzieci pomiędzy 7 a 9 r.ż. 12mg/dobę,
  • dla chłopców 10-12 r.ż. 12 mg/dobę, 13-18 r.ż. 16 mg/dobę,
  • dla dziewczynek 10-12 r.ż. 12 mg/dobę, 13-18 r.ż. 14 mg/dobę,
  • dla mężczyzn 16mg/dobę,
  • dla kobiet 14mg/dobę,
  • dla kobiet w ciąży 18mg/dobę,
  • dla kobiet karmiących 17mg/dobę.

Nadmiar i niedobór niacyny

Niedobór witaminy PP powoduje chorobę zwana pelagrą. Objawia się ona stanami zapalnymi skóry, biegunką, nudnościami, zaburzeniami psychicznymi. Może wiązać się z wystąpieniem zapalenia języka i jamy ustnej. W skrajnych przypadkach prowadzi do porażenia kończyn, demencji. U pacjentów chorych na pelagrę obserwuje się zmiany skórne w obrębie szyi, twarzy i rąk w postaci suchości, łatwo pękającego naskórka, szorstkości. Innymi objawami towarzyszącymi mogą być zaburzenia snu, drżenie rąk, zaburzenia trawienia, stany lękowe, depresja, bóle głowy. Przypadki pelagry obserwuje się jeszcze w rejonach świata, w których podstawowym produktem w codziennym jadłospisie jest kukurydza. Hipowitaminoza czy awitaminoza niacyny może być także związana z niedoborem tryptofanu. Osoby zagrożone niedoborem witaminy PP to osoby z niedoborami białkowymi, osoby niedożywione, chorzy cierpiący na nowotwór, kobiety w ciąży i karmiące, osoby nadużywające alkoholu, pacjenci stosujący niektóre leki np. przeciwgruźlicze, osoby chore na schizofrenie, depresję, hipercholesterolemię. Przy prawidłowo prowadzonej diecie niedobory niacyny obserwuje się bardzo rzadko.

Przypadki dostarczenia zbyt dużej dawki niacyny z pożywieniem nie są znane. Żywność zawiera stosunkowo małe ilości tej witaminy. Dodatkowo jest to substancja rozpuszczalna w wodzie, więc ustrój w miarę szybko może wydalić ewentualny nadmiar tej witaminy z organizmu. O skutkach nadmiaru mówimy, więc w przypadkach przyjmowania witaminy B3 wraz z preparatami farmaceutycznymi. Do objawów nadmiaru witaminy PP zaliczamy:

  • zmiany skórne (suchość, zaczerwienienie, wysypki),
  • świąd,
  • nudności, wymioty,
  • bóle głowy,
  • zaburzenia pracy serca,
  • niewydolność wątroby.

Z dwóch związków wchodzących w skład grupy określanej mianem witaminy PP to amid kwasu nikotynowego jest substancją bardziej toksyczną w przypadku hiperwitaminozy. Badania wykazały, że podawany w dawkach większych niż 2 g na dobę może zwiększać oporność receptorów komórek na insulinę u osób z wysokim ryzykiem wystąpienia cukrzycy insulinozależnej.

Niacyna a medycyna

Dzięki swym właściwościom niacyna stała się skutecznym lekiem w terapii pacjentów z zaburzeniami metabolizmu lipidów. Wpływa na podniesienie stężenia dobrego cholesterolu HDL i obniżenie stężenia złego cholesterolu LDL oraz trójglicerydów w ustroju. Dodatkowo pobudza wydzielanie adiponektyny. Jest to hormon, który działa przeciwmiażdżycowo. Przeprowadzone badania wykazały również korzystny wpływ niacyny na leczenie migreny. Zastosowanie niacyny bada się także w przypadkach hiperfosfatemiispowodowanej np. niewydolnością nerek. Witamina PP podnosi poziom tryptofanu u pacjentów zarażonych wirusem HIV, zwiększa wrażliwość tarczycy na promieniowanie czy też hamuje inwazyjne działanie komórek nowotworowych wątroby.

Opublikowano: ; aktualizacja: 31.07.2017

Oceń:
4.7


Może cię

Czym zastąpić chleb? Co jeść zamiast chleba?

Pieczywo w wielu domach stanowi nieodzowny składnik śniadań i kolacji. Decydując się na rezygnację z ...

Dieta płynna – wskazania, zasady, działanie, przepisy, jadłospis, co jeść?

Niektóre jednostki chorobowe uniemożliwiają pacjentom przyjmowanie pokarmów w tradycyjnej postaci. Dochodzi wtedy do konieczności mniejszego ...

Jaka dieta poprawia potencję? Co jeść w zaburzeniach erekcji?

Na potencję wpływa wiele czynników, wśród których wymienić można styl życia. Większość osób nie zdaje ...

Jak przytyć?

W dobie panującej epidemii nadwagi i otyłości większość osób poszukuje odpowiedzi na pytanie jak skutecznie ...

Dieta na nadmiar wody w organizmie

Nadmiar wody w organizmie to dość powszechny problem, z którym najczęściej zmagają się kobiety. Zatrzymywaniu ...

MUFA i PUFA – nienasycone kwasy tluszczowe – źródła i rola w organizmie

Tłuszcz pokarmowy stanowi ważny składnik zdrowej diety. Spożywany w odpowiednich frakcjach i proporcjach przyczynia się ...

Niedobór jodu – jak uzupełnić brak jodu dietą?

Jod to bardzo ważny pierwiastek, warunkujący prawidłową pracę tarczycy. Odpowiada za wydzielanie przez nią hormonów ...

Dieta po udarze – jaką dietę po udarze mózgu stosować?

Udar mózgu jest trzecią co do częstości przyczyną zgonów oraz trwałego kalectwa. U pacjentów często ...

Dieta doktor Budwig – olej lniany i twaróg w diecie antyrakowej – zasady, produkty, jadłospis

Dieta dr Budwig to model żywienia dedykowany głównie osobom cierpiącym na nowotwory. Dieta budwigowa wykorzystuje ...

Oczyszczanie wątroby – jak oczyścić wątrobę?

Oczyszczanie wątroby zalecane jest przede wszystkim osobom, które prowadzą niezdrowy tryb życia, ale może przeprowadzić ...

Dieta pomidorowa – zasady, efekty i jadłospis w diecie pomidorowej

Dieta pomidorowa, stosowana w racjonalny sposób, umożliwia nie tylko szybkie odchudzanie, ale także wsparcie pracy ...

Dieta przy chorym woreczku

Dieta przy chorym woreczku opiera się na podobnych zasadach jak dieta wątrobowa. Chory woreczek wymaga ...

Komentarze i opinie (3)


Pani dietetyczka zaniżyła normy przyjmowania wit. B3 setki razy. Mówiąc inaczej, podaje mainstreamowe brednie..kobieto, zacznij czytać, bo robisz dużo złego..

#Tomek To są normy zgodne z wytycznymi Instytutu Żywności i Żywienia. Ale jasne, szukajmy niemainstreamowych danych, najlepiej na forach dla antyszczepionkowców i na kanale Zięby na yt...

#Karolina_U Czy ktokolwiek już dzisiaj wierzy jakimkolwiek instytucjom? W instytucie pisują wytyczne...a ludzie chorują na potęgę..ot nałukofcy i ałtoritety
Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon