MUFA i PUFA – nienasycone kwasy tluszczowe – źródła i rola w organizmie

Tłuszcz pokarmowy stanowi ważny składnik zdrowej diety. Spożywany w odpowiednich frakcjach i proporcjach przyczynia się do utrzymania prawidłowej masy ciała, właściwej pracy układu hormonalnego oraz korzystnie wpływa na cerę. Może także zmniejszać ryzyko rozwoju poważnych chorób. Szczególnie istotne dla zachowana zdrowia są kwasy tłuszczowe zaliczane do grupy MUFA i PUFA. Jakie mają właściwości?

Czym są kwasy tłuszczowe MUFA i PUFA?

Tłuszcze występujące w produktach spożywczych to, z chemicznego punktu widzenia, głównie trójglicerydy, czyli cząsteczki alkoholu – glicerolu, połączone specjalnymi wiązaniami z kwasami tłuszczowymi nasyconymi i nienasyconymi. Te różnią się od siebie rodzajem obecnych w nich wiązań pomiędzy atomami węgla. Kwasy nienasycone muszą posiadać przynajmniej jedno podwójne połączenie w łańcuchu węglowodorowym. W nasyconych natomiast takie wiązania nie występują. Oba rodzaje tłuszczu pełnią ważną rolę w ludzkim organizmie. To jednak związki z podwójnymi wiązaniami mają szczególne znaczenie dla zdrowia człowieka. Do nich właśnie zaliczamy substancje oznaczane skrótami MUFA oraz PUFA.Pierwsza z grup obejmuje tłuszcze jednonienasycone, takie jak m.in.: kwas oleinowy, kwas krotonowy, kwas palmitynooleinowy, kwas erukowy.

Związki określane jako PUFA są to kwasy wielonienasycone, co oznacza, że mają one więcej niż jedno podwójne połączenie pomiędzy atomami węgla. Do zbioru tego zaliczamy min:

  • kwas linolowy,
  • kwas alfa-linolenowy,
  • kwas gamma linolenowy,
  • kwas EPA,
  • kwas DHA.

Warto wiedzieć, że ustrój człowieka ma możliwość samodzielnego wytwarzania tłuszczów nasyconych i jednonienasyocnych. Nie potrafi natomiast zsyntetyzować substancji z grupy PUFA, dlatego nazywa się je niezbędnymi nienasyconymi kwasami tłuszczowymi (NNKT). Należy do nich rodzina związków omega 3 i 6. Z tego też powodu nie istnieje możliwość zbudowania racjonalnej diety bez udziały pokarmowych źródeł tych makroskładników.

Nienasycone kwasy tłuszczowe – rola w organizmie

Zarówno jedno-, jak i wielonienasycone kwasy tłuszczowe odgrywają istotną rolę w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu człowieka. Pełnia one funkcję energetyczną, dostarczając ustrojowi kalorii. Pozwalają również magazynować nadmiar energii w komórkach tłuszczowych zwanych adipocytami. Co ważne stanowią także budulec dla wielu ważnych struktur ludzkiego ciała, takich jak błony komórkowe czy mózg.

Obecne w pokarmie są nośnikiem smaków i umożliwiają wchłanianie witamin rozpuszczalnych w tłuszczach. Dodatkowo powstają z nich ważne dla pracy organizmu substancje, np. hormony tkankowe. Mają również wpływ na stan włosów i skóry. Warto także wiedzieć, że bez nich niemożliwa byłaby prawidłowa praca układu krążenia. Wielonienasycone kwasy tłuszczowe zapobiegają agregacji płytek krwi oraz obniżają ciśnienie tętnicze. Dostarczane w odpowiednich proporcjach wraz z jadłospisem pozwalają zmniejszać ryzyko wielu poważnych niezakaźnych chorób przewlekłych.

MUFA i PUFA w diecie – w czym są zdrowe tłuszcze?

Prawidłowo skomponowana dieta w odpowiednich proporcjach dostarcza wszystkich składników pokarmowych. Warto wiedzieć, że spożycie tłuszczu ogółem nie powinno przekraczać w niej 35 proc. dziennej porcji energii. Ważne dla zdrowia kwasy PUFA muszą stanowić od 6 do 11 proc. dobowej porcji kalorii. Dlatego planując zdrowy jadłospis, należy szczególnie pamiętać o źródłach pokarmowych kwasów nienasyconych.

Tłuszcze MUFA znajdziemy w produktach takich jak: oliwa z oliwek, awokado, orzechy laskowe, ziemne, pistacje, migdały, oliwki, żółtko jaj.

Dbając z kolei o prawidłową podaż kwasów wielonienansyconych (PUFA) w diecie warto konsumować:

  • olej rzepakowy, lniany, z orzechów włoskich,
  • oleje słonecznikowe, sojowe, z wiesiołka i pozostałe roślinne,
  • wszystkie rodzaje orzechów i pestek,
  • tłuste ryby morskie.

Wymienione produkty należy spożywać z umiarem. Charakteryzują się one, bowiem wysoką wartością energetyczną. Warto równocześnie podkreślić, że całkowite unikanie wszystkich źródeł tłuszczy w jadłospisie, a w szczególności tych nienasyconych, prowadzi do występowania wielu poważnych konsekwencji zdrowotnych.

NKT w profilaktyce i leczeniu chorób

Kwasy MUFA oraz PUFA odgrywają ważną rolę w profilaktyce chorób układu sercowo-naczyniowego. Tłuszcze jednonienasycone, jak sugerują niektóre badania, mogą pomagać obniżać stężenie cholesterolu całkowitego oraz jego frakcji LDL. Dodatkowo prawdopodobnie wpływają na podniesienie ilości frakcji HDL zwanej dobrym cholesterolem. Niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, czyli związku z grupy PUFA, zmniejszają również poziom trójglicerydów we krwi. Obniżają także ciśnienie tętnicze oraz przeciwdziałają powstawaniu zakrzepów. Wpływają korzystnie na stan skóry, włosów i paznokci. Odpowiadają min. za jędrność, gładkość i nawilżenie cery.

W związku z ich silnym działaniem przeciwzapalnym podejrzewa się je o właściwości antynowotworowe. Ich odpowiedni poziom w diecie obniża ryzyko wystąpienia zwyrodnienia planki żółtej oka, co jest szczególnie ważne dla seniorów. Kwasy PUFA są również czynnikiem stabilizującym nastrój. Obecne w jadłospisie zmniejszają prawdopodobieństwo rozwoju depresji oraz okresowych wahań samopoczucia. Substancje te są, bowiem niezbędne dla prawidłowej pracy ośrodkowego układu nerwowego.

Stanowią one także ważny składnik pokarmowy dla kobiet ciężarnych oraz matek karmiących. NNKT umożliwiają prawidłowy rozwój płodu, obniżają ryzyko przedwczesnego porodu, wystąpienia niskiej masy urodzeniowej dziecka, także poprawiają jego pamięć i koncentrację. Należy przyjąć, że zarówno jedno-, jak wielonienasycone tłuszcze powinny być traktowane,jako konieczny element każdej zdrowej diety.

Opublikowano: ; aktualizacja: 19.10.2017

Oceń:
4.2


Może cię

Które ryby wybierać? Które są najzdrowsze?

Ryby powinny znaleźć się w diecie przynajmniej dwa razy w tygodniu. W wielu domach jednak ...

GMO – co to jest?

GMO, czyli Genetically Modified Organisms to organizmy zmodyfikowane genetycznie, inaczej transgeniczne. Są to przeważnie rośliny ...

Dieta amerykańska – zasady, efekty, jadłospis, zalety, wady

Problem nadmiernej wagi ciała dotyka coraz większej liczby osób. W poszukiwaniu skutecznych sposobów na redukcję ...

Wideo – Kwasy tłuszczowe

Kwasy tłuszczowe nasycone od nienasyconych, różnią się w budowie chemicznej rodzajem wiązań w łańcuchu węglowodorowym. ...

Zdrowe tłuszcze – które produkry zawierają najwięcej zdrowych tłuszczów nienasyconych?

Zdrowe tłuszcze są niezbędnym elementem każdej diety, w tym diety odchudzającej. Najbardziej wartościowe są nienasycone ...

Tłuszcze roślinne – jak wybrać zdrowy tłuszcz pochodzenia roślinnego?

Tłuszcze roślinne to tzw. zdrowe tłuszcze, które w umiarkowanych ilościach powinny być obecne w codziennej ...

Tłuszcze

Tłuszcze stanowią stały składnik budowy organizmu ludzkiego. Obecnie rośnie spożycie tłuszczów nasyconych i trans, powodujących ...

Co obniża cholesterol?

Przekroczenie norm cholesterolu zwiększa ryzyko rozwoju szeregu chorób, zwłaszcza schorzeń układu krążenia. Prawidłowa dieta cholesterolowa ...

Dieta w atopowym zapaleniu skóry

Odpowiednie żywienie osób dotkniętych atopowym zapaleniem skóry jest ważną składową leczenia. Terapia tzw. dieta eliminacyjna, ...

Nienasycone kwasy tłuszczowe – jaka jest ich rola w organizmie? Jakie są źródła NNKT?

Nienasycone kwasy tłuszczowe są niezbędnym składnikiem odpowiednio zbilansowanej diety. Kwasy omega-3 i omega-6 pomagają zbić ...

Najlepsze diety w okresie menopauzy

Okres przekwitania wiąże się z wieloma zmianami hormonalnymi w ciele kobiety, co skutkuje nieprzyjemnymi objawami, ...

Kwas linolowy – występowanie, suplementy, dawkowanie i działanie

Kwas linolowy to kwas tłuszczowy należący do grupy omega-6. Jest on zaliczany do tzw. niezbędnych ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon