Kwas fosforowy E338 – właściwości, zastosowanie, szkodliwość

Kwas fosforowy to nieorganiczny związek chemiczny. Najbardziej znany jest jako odrdzewiacz, jednak ma również inne zastosowania. Kwas fosforowy w przemyśle spożywczym oznaczany jest jako E338. Stanowiąc dodatek wykazuje działanie jako regulator kwasowości i sekwestrant. Można znaleźć go m.in. w napojach gazowanych. W jakich innych produktach można go znaleźć i czy jest szkodliwy?

Kwas fosforowy – właściwości

Kwas fosforowy jest nieorganicznym związkiem chemicznym, kwasem tlenowym zawierającym trzy grupy hydroksylowe. Kwas fosforowy ma wzór H3PO4. Jego nazwa systematyczna to kwas fosforowy (V). Wynika z niej, że fosfor w tym związku występuje na V stopniu utlenienia i tworzy pięć wiązań chemicznych. Nie należy mylić go z kwasem fosforowym (III), który nazywany jest kwasem fosfonowym lub fosforawym.

Czysty kwas fosforowy jest krystalicznym, bezbarwnym ciałem stałym bez zapachu. Rozpuszczalność w wodzie (szczególnie gorącej) kwasu fosforowego (V) jest bardzo dobra. Tworzy on bezbarwne roztwory. Odczyn 0,1 N roztworu jest silnie kwasowy, pH wynosi 1,5.

Kwas fosforowy (V) sprzedawany jest najczęściej jako ciało stałe lub 85 proc. roztwór wodny. Stężony kwas jest żrący. Powoduje oparzenia skóry, uszkodzenia oczu i przewodu pokarmowego. W pracy ze stężonym związkiem konieczne jest stosowanie rękawic, okularów i odzieży ochronnej.

Kwas fosforowy (V) jest higroskopijny, co oznacza, że ma on zdolność pochłaniania wody z otoczenia. Powoduje korozję metali. Jest sekwestrantem – wiąże jony metali, takich jak żelazo, miedź, wapń i magnez. Kwas fosforowy (V) tworzy trzy rodzaje soli, w których metal zastępuje jeden, dwa lub trzy atomy wodoru w cząsteczce. Sole kwasu fosforowego są szczególnie istotne w produkcji nawozów sztucznych.

Cząsteczki kwasu fosforowego (V) w sprzyjających warunkach, szczególnie w podwyższonej temperaturze, łączą się ze sobą, tworząc kwas difosforowy (pirofosforowy).

Kwas fosforowy – zastosowanie i otrzymywanie

Otrzymywanie kwasu fosforowego prowadzi się dwiema metodami – mokrą i termiczną. W metodzie mokrej prowadzi się reakcję między kwasem siarkowym (VI) oraz skałami naturalnie zawierającymi fosfor. Metoda ta jest najczęściej używana do produkcji kwasu fosforowego stosowanego w nawozach sztucznych. Proces termiczny obejmuje spalanie czystego fosforu w tlenie, a następnie uwodnienie tlenku fosforu (V). Czystość i stężenie tak otrzymanego kwasu jest dużo wyższe, dlatego używa się go w przemyśle chemicznym.

Do najważniejszych zastosowań kwasu fosforowego (V) należy produkcja nawozów sztucznych dla rolnictwa. Wytwarza się je z użyciem soli fosforanu wapnia, a dokładnie wodorofosforanu wapnia – CaHPO4 – oraz superfosfatu wapnia – Ca(H2PO4)2. Inne sole istotne w zastosowaniach przemysłowych i laboratoryjnych to diwodorofosforan sodu stosowany jako regulator kwasowości roztworu, wodorofosforan sodu używany do strącania jonów metali z roztworów czy fosforan sodu występujący w mydłach i detergentach.

Kwas fosforowy jest stosowany w stomatologii i ortodoncji jako roztwór trawiący do czyszczenia powierzchni zębów przed umieszczeniem na nich wypełnień dentystycznych. Jako bufor pH dodawany jest do wyrobów farmaceutycznych.

Kwas fosforowy (V) znany jest jako odrdzewiacz. Jest on składnikiem napojów typu cola, dlatego można ich używać do rozpuszczania rdzy na śrubach, gwoździach i innych elementach metalowych. Kwas fosforowy na rdzę wchodzi w reakcję z tlenkami i wodorotlenkami metali i rozpuszcza je, oczyszczając powierzchnię metalu.

Kwas fosforowy w żywności – E338

Kwas fosforowy jako dodatek do żywności oznaczany jest symbolem E338. Stosuje się go jako regulator kwasowości i sekwestrant. Kwas fosforowy w jedzeniu można znaleźć w wielu produktach. Zalicza się do nich napoje gazowane, w których E338 nadaje ostrzejszy i bardziej cierpki smak. Kwas fosforowy w napojach gazowanych jest najbardziej znany z występowania w coca-coli.

Spożywczy kwas fosforowy zapobiega także rozwojowi pleśni i bakterii. Podobną rolę pełni w dżemach, marmoladach i konfiturach. Sole kwasu fosforowego są używane w produkcji nabiału (maślanek, serków wiejskich). Uczestniczą w modyfikacji białek mleka i regulacji pH gotowego produktu.

E338 w produktach spożywczych może być dodawany m.in. do:

  • mleka sterylizowanego, UHT, zagęszczonego, w proszku,
  • śmietanki pasteryzowanej i UHT,
  • serów niedojrzewających i topionych,
  • owoców kandyzowanych,
  • przetworów owocowych,
  • przetworów mięsnych,
  • napojów dla sportowców,
  • napojów na białkach roślinnych,
  • lodów, deserów,
  • pieczywa cukierniczego i wyrobów ciastkarskich,
  • mąki rosnącej bez drożdży,
  • proszku do pieczenia,
  • sosów, zup i bulionów, polew,
  • herbat instant,
  • past rybnych,
  • surimi,
  • przetworów ziemniaczanych,
  • napojów na bazie kawy do automatów.

Kwas fosforowy jako dodatek do żywności często występuje w produktach w towarzystwie E492, E553b, E575, E472d, E1442, E308, E451, E160d, E472f.

Kwas fosforowy – szkodliwość

Fosfor zawarty w kwasie fosforowym oraz w solach kwasu fosforowego jest wchłaniany w organizmie. Jest to bardzo powszechny składnik żywności, występujący w niej zarówno naturalnie, jak i dodawany w procesie produkcyjnym. Trudno zatem ocenić, jakie ilości fosforu w diecie pochodzą z kwasu fosforowego.

Szkodliwość E338 nie jest związana z działaniem żrącym i drażniącym kwasu fosforowego (V) – ze względu na występowanie kwasu fosforowego w jedzeniu w bardzo niskich stężeniach. Istnieje związek między wysoką zawartością fosforu we krwi a śmiertelnością z przyczyn sercowo-naczyniowych u osób z niewydolnością nerek. Wiadomo również, że nadmiar fosforu w diecie powoduje zmniejszenie gęstości kości i przyczynia się do chorób, takich jak osteoporoza i osteomalacja. Wykazano, że picie napojów z kwasem fosforowym powoduje kamienie nerkowe i może prowadzić do przewlekłych chorób nerek.

Wiadomo także, że nadmiar fosforu w diecie zaburza wchłanianie i poziom w organizmie takich pierwiastków jak wapń, żelazo, magnez i cynk. Mimo że fosfor jest potrzebny do prawidłowego funkcjonowania organizmu, jest to pierwiastek bardzo powszechny, a jego nadmiar jest szkodliwy. Lepiej unikać produktów z kwasem fosforowym w ciąży.

Bibliografia

  • https://pubchem.ncbi.nlm.nih.gov/compound/Phosphoric_acid
  • European Food Safety Authority, Assessment of one published review on health risks associated with phosphate additives in food. EFSA J., 2013, 11: 3444.
  • https://azchemistry.com/uses-phosphoric-acid-food-industry
  • https://tech.money.pl/medycyna/dodatki-do-zywnosci/e-338-kwas-fosforowy-113833/
Opublikowano: ; aktualizacja: 24.05.2019

Oceń:
4.8


  • Tagi:

Może cię

Dieta na pęcherz moczowy

Zapalnie pęcherza moczowego stanowi często nawracającą, uciążliwą przypadłość dotykającą głównie kobiety. Nieleczone może prowadzić do ...

Orzechy włoskie – jakie mają właściwości? Jak orzech włoski wpływa na zdrowie?

Orzechy włoskie uważane są za jedne z najzdrowszych spośród wszystkich odmian orzechów. Stanowią źródło wielu ...

Najzdrowsze przyprawy

Przyprawy i zioła stosowane są w kuchni głównie po to, by nadać potrawom określone walory ...

Guma gellan E418 – pochodzenie, właściwości, zastosowanie, szkodliwość

Guma gellan jest polisacharydem produkowanym metodą mikrobiologiczną. Ma właściwości żelujące i stabilizujące. Wykorzystuje się ją ...

Dieta przy refluksie – co jeść w refluksie żołądkowo-przełykowym, a czego unikać?

Dieta w refluksie żołądkowo-przełykowym ustalana jest indywidualnie, ponieważ nie u wszystkich chorych objawy refluksu nasilają ...

Dieta w kamicy moczanowej

Kamica moczanowa spotykana jest częściej u mężczyzn i spowodowana jest dietą bogatopurynową związaną z nadmierną ...

Skuteczne produkty na zakwaszenie organizmu

Kiedy pojawiają się objawy, takie jak brak energii, ciągłe zmęczenie, rozdrażnienie czy nawracające infekcje, niewiele ...

Wideo – Dieta w menopauzie

Nie ma określonej diety jaką należy stosować w okresie menopauzy. W tym czasie dieta powinna ...

Wideo – Dieta w kamicy nerkowej

Kamica nerkowa moczanowa wiąże się często z hyperurykemią, czyli podwyższonym poziomem kwasu moczowego we krwi. ...

Wpływ diety na płodność

Wpływ diety na płodność jest kwestią niezaprzeczalną. Prawidłowe żywienie reguluje tempo przemian metabolicznych i wpływa ...

WHR czy BMI?

Stan odżywienia organizmu jest to stan zdrowia wynikający ze sposobu odżywania oraz wchłaniania i wykorzystania ...

Dieta w chorobach wątroby – co wolno jeść, a czego unikać w diecie wątrobowej?

Ważnym elementem leczenia chorób wątroby jest dieta. To istotna część terapii, która przyspiesza regenerację wątroby ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon