GMO – co to jest?

GMO, czyli Genetically Modified Organisms to organizmy zmodyfikowane genetycznie, inaczej transgeniczne. Są to przeważnie rośliny lub zwierzęta, których materiał genetyczny DNA został przekształcony przy udziale inżynierii genetycznej.

Zastosowanie GMO

Wykorzystywane są głównie w rolnictwie, sektorze spożywczym (produkcja żywności) i w medycynie (np. szczepionki). Użycie GMO może być zamknięte (warunki laboratoryjne) lub otwarte (kontakt ze środowiskiem, np. wprowadzenie GMO do upraw). Polska jest krajem wolnym od GMO w systemie otwartym, natomiast rząd wspiera prowadzenie prac z GMO w systemie zamkniętym.

Korzyści GMO

Celem, do którego dążą zwolennicy GMO, jest między innymi stworzenie roślin i zwierząt, których hodowla mogłaby zapobiec globalnym problemom, takim jak głód. Kolejnym aspektem są względy ekonomiczne. Okres zbiorów tego typu upraw miałby ulec wydłużeniu, a uzyskiwane plony zwiększeniu. Wytworzenie rośliny posiadających wyższą wartość odżywczą oraz zwiększoną odporność na herbicydy, owady, choroby i warunki klimatyczne teoretycznie wydaje się złotym rozwiązaniem, zarówno w krajach rozwijających się jak i rozwiniętych. Zwierzęta GMO potencjalnie mają wykazywać większą wydajność, np. w produkcji mleka, ilości składanych jaj. Ich odporność na choroby również miałaby wzrastać, przez co hodowla byłaby z wielu względów łatwiejsza. Produkcja roślin transgenicznych obrała w tej chwili dwa kierunki: ulepszenie roślin przemysłowych i poprawa wartości roślin jadalnych. Jednym z najbardziej znanych przykładów jest „złoty ryż”, który przez wzbogacenie w prowitaminę A, miał być rozwiązaniem na liczne schorzenia związane z jej niedoborem w krajach trzeciego świata. Wydaje się jednak, że pomysłodawcy zapomnieli, że sama witamina A nie rozwiąże problemu, ponieważ jest to witamina rozpuszczalna w tłuszczach, których w diecie mieszkańców trzeciego świata brakuje. Mimo nie do końca udanego przedsięwzięcia, jest to pierwszy krok do stworzenia produktów, które będą bogatsze w składniki odżywcze, takie jak białka, tłuszcze czy węglowodany oraz pokarmowe: witaminy i składniki mineralne. Uprawa roślin modyfikowanych genetycznie wciąż budzi wiele pytań i wątpliwości. Znacznie mniej kontrowersyjne jest zamknięte użycie GMO, czyli wszelkie działania związane z modyfikacjami genetycznymi w warunkach praktycznie całkowitego ograniczenia kontaktu GMO z ludźmi i środowiskiem. Celem tego typu działań jest między innymi tworzenie mikroorganizmów wykorzystywanych jako farmaceutyki. Jako wyniki prac laboratoryjnych można podać produkcję ludzkich białek i przeciwciał, antybiotyków i szczepionek. Prowadzone są również badania nad możliwością przeprowadzania międzygatunkowych transplantacji z wykorzystaniem zwierząt jako dawców organów dla ludzi.

Zagrożenia związane z GMO

Inżynieria genetyczna jest dziedziną, nad którą nie można w 100% zapanować i przewidzieć wszystkich skutków podejmowanych działań. Geny mogą kodować więcej niż jedną funkcję. Po wprowadzeniu obcego genu do organizmu można uzyskać pożądaną cechę i dodatkowo cechy, które spowodują niepożądane skutki uboczne. Przy szerszym spojrzeniu, korzyści jakie uzyskujemy ze stosowania np. zmodyfikowanych roślin odpornych na herbicydy, może nieść ze sobą liczne wady. Celem stosowania herbicydów jest zwalczanie chwastów przy jednoczesnym braku negatywnej reakcji ze strony upraw GMO. Nie można jednak zapomnieć, że rośliny mają doskonale rozwinięty system adaptacji, przez co mogą uodpornić się na działanie środków służących do ich zwalczania. W efekcie powstają „super chwasty”, do których usunięcia potrzeba znacznie większych ilości herbicydów. Innym problemem jest przenikanie tego typu środków do gleby, wód gruntowych i niszczenie całej flory w okolicy pól uprawnych. To z kolei może doprowadzić do zachwiania całego biosystemu. Większa odporność roślin na herbicydy otwiera możliwość stosowania ich w wyższej dawce. To może w rezultacie być zagrożeniem dla zdrowia. Naukowcy z Uniwersytetu Caen we Francji w opublikowanych wynikach swoich dwuletnich badań, dowodzą, że długotrwałe spożywanie żywności GMO może doprowadzić do licznych komplikacji zdrowotnych, w tym do zaburzeń hormonalnych, zaburzeń funkcjonowania przysadki mózgowej i nerek oraz guzów sutków. Jako jedną z przyczyn podają mimowolne przyjmowanie z pokarmem herbicydów. Innym aspektem zdrowotnym jest pojawienie się nowych jednostek chorobowych. Wraz z powstaniem nowego GMO powstaje szereg nieznanych alergenów, które mogą wywołać liczne reakcje alergiczne. Ciekawe wydają się doniesienia o tak zwanej teorii ksenohormezy, która mówi o pozytywnym wpływie lekkiego stresu na wytwarzanie w roślinie związków cennych dla człowieka. Wynika z tego, że otrzymanie żywności pełnowartościowej może wymagać obecności czynników stresogennych. Tak więc stworzenie roślin odpornych na szkodniki mogłoby w rezultacie doprowadzić do stworzenia owoców, warzyw czy zbóż o niskiej wartości odżywczej.

Wokół organizmów modyfikowanych genetycznie wciąż toczy się dyskusja zwolenników i przeciwników GMO. Niewątpliwie temat ten budzi dużo kontrowersji i brak jest jasnej odpowiedzi czy inżynieria genetyczna przyniesie więcej szkody czy pożytku. Ciężko jednoznacznie opowiedzieć się za jedną ze stron. Każda ingerencja w naturę niesie za sobą ryzyko skutków ubocznych. Jednak bez doświadczeń i badań świat nauki nie byłby w stanie dokonać wielu przełomowych odkryć. Kwestia GMO jeszcze długo pozostanie sporna. Najważniejsze, aby podstawę do opowiadania się za którąś ze stron stanowiła dogłębna wiedza w danym temacie, a nie powszechna opinia publiczna.

Opublikowano: ; aktualizacja: 28.03.2017

Oceń:
4.1


Może cię

Dieta a ryzyko nowotworów

Nowotwory stanowią drugą po chorobach krążenia przyczynę zgonów Europejczyków. Szacuje się, że w przypadku ponad ...

Jak sprawdzić zakwaszenie organizmu? Jak rozpoznać, czy organizm jest zakwaszony?

Jak sprawdzić zakwaszenie organizmu? Odpowiedź na to pytanie ułatwi uważna obserwacja stanu zdrowia. Objawy zakwaszenia ...

Dieta bogatoresztkowa

W wyniku nieprawidłowo zbilansowanej diety duża część populacji cierpi na zaparcia. Problem ten dotyka również ...

Candida – dieta przy grzybicy organizmu – co jeść, a czego unikać?

Odpowiedni jadłospis to istotny element leczenia zakażenia grzybem Candida. Dieta przy kandydozie, czyli grzybicy organizmu, ...

Zdrowe odżywianie

Od dawna wiadomo, że sposób odżywiania ma ogromny wpływ na samopoczucie i stan zdrowia. Odpowiedni ...

Dieta oczyszczająca jelita

Oczyszczanie jelit to zabieg mający ogromne znaczenie dla zdrowia układu pokarmowego oraz całego organizmu. Skutecznym ...

Co jeść na zaparcia? Jak powinna wyglądać dieta przy zaparciach?

Zaparcia to dość powszechny problem, którego główną przyczyną są błędy żywieniowe. Niewłaściwa dieta oraz brak ...

Dieta płynna – wskazania, zasady, działanie, przepisy, jadłospis, co jeść?

Niektóre jednostki chorobowe uniemożliwiają pacjentom przyjmowanie pokarmów w tradycyjnej postaci. Dochodzi wtedy do konieczności mniejszego ...

Dieta po udarze – jaką dietę po udarze mózgu stosować?

Udar mózgu jest trzecią co do częstości przyczyną zgonów oraz trwałego kalectwa. U pacjentów często ...

MUFA i PUFA – nienasycone kwasy tluszczowe – źródła i rola w organizmie

Tłuszcz pokarmowy stanowi ważny składnik zdrowej diety. Spożywany w odpowiednich frakcjach i proporcjach przyczynia się ...

Po jakich alkoholach jest największy kac?

Nasilenie nieprzyjemnych objawów kaca uzależnione jest nie tylko od ilości wypitego alkoholu, ale także od ...

Diety odchudzające, po których można przytyć

Odchudzanie ma za zadanie przynieść efekt w postaci utraty zbędnych kilogramów. Bywa jednak, że niektóre ...

Komentarze (0)