Dieta w osteoporozie – co jeść, a jakie produkty są przeciwwskazane w jadłospisie?

W osteoporozie dieta optymalna powinna dostarczać składników wzmacniających kości. Zalecenia żywieniowe są podobne zarówno w profilaktyce, jak i w naturalnym, domowym leczeniu choroby. W jadłospisie nie może zabraknąć produktów bogatych w wapń, fosfor czy witaminę D. Ważne jest białko oraz izoflawony. W diecie wzmacniającej kości przeciwwskazana jest sól, szczególnie w zaawansowanej chorobie, należy ograniczyć alkohol czy pokarmy bogate w szczawiany.

Co to jest osteoporoza?

Osteoporoza to choroba metaboliczna kości, dla której charakterystyczne jest obniżenie masy kostnej oraz zaburzenia struktur tkanki kostnej, co przyczynia się do większej łamliwości kości. Istnieje wiele przyczyn zmniejszenia gęstości i masy kości. Wśród czynników żywieniowych i środowiskowych warto wymienić:

  • niedożywienie,
  • niedobór wapnia witaminy D w diecie,
  • za wysokie spożycie białka, witaminy A i sodu,
  • niewystarczającą ekspozycję na słońce,
  • nadmierne spożycie alkoholu i kawy,
  • siedzący tryb życia,
  • zbyt niską masę ciała,
  • długotrwałe unieruchomienie.

Ponadto w przypadku osteoporozy konieczne jest zaprzestanie palenia. Udowodniono, że znajdujące się w dymie tytoniowym toksyczne związki posiadają działanie upośledzające wchłanianie wapnia w jelitach oraz obniżają stężenie estrogenów, co jest istotne w przypadku kobiet z wysokim ryzykiem zachorowania na osteoporozę.

W leczeniu oraz profilaktyce osteoporozy istotne znaczenie ma aktywność fizyczna. Osobom starszym polecane są spacery lub inna aktywność, która nie grozi upadkiem. Szczególnie wskazana jest lekka gimnastyka lub pływanie. W przypadku nadwagi lub otyłości nie poleca się stosowania restrykcyjnych, niezrównoważonych diet odchudzających, ponieważ mogą one dodatkowo osłabiać kości.

Osteoporoza – objawy

Do rozwoju osteopenii, czyli zmniejszania się gęstości kości,dochodzi stopniowo, bez żadnych wyraźnych objawów. Choroba rozwija się bezboleśnie od ok. 35 roku życia, aż do momentu utraty ok. 30 proc. masy kostnej. Tempo rozwoju choroby uzależnione jest od wielkości szczytowej masy kostnej osiągniętej do ok. 25 roku życia. Osteopenia to stadium bezpośrednio poprzedzające osteoporozę.

Objawy osteoporozy pojawiają się dosyć późno. Najczęściej jest to:

  • ból zlokalizowany w okolicach odcinka piersiowego i lędźwiowego kręgosłupa, ból pleców nasila się w pozycji siedzącej i stojącej,
  • tak zwany wdowi garb, który kształtuje się w wyniku klinowacenia kręgów oraz złamań kompresyjnych trzonów kręgów,
  • uwypuklenie brzucha,
  • zmniejszenie wzrostu,
  • zmieniony chód, który często ma charakter szurania podeszwami, a także zaburzenia równowagi,
  • złamania patologiczne.

Efektem rozwijającej się osteoporozy są trudności związane z utrzymaniem głowy, a w związku z tym ograniczenie widoczności i większa podatność na upadki. Zmniejsza się pojemność klatki piersiowej, czego skutkiem jest spadek wydolności oddechowej, większa skłonność do infekcji oraz do zapaleń płuc. Zmniejsza się także pojemność jamy brzusznej, przez co pojawiają się zaburzenia trawienia, zaburzenia motoryki jelit oraz zaparcia. Gdy dochodzi już do ok. 40 proc. ubytku masy kostnej zaczynają pojawiać się złamania, szczególnie w obrębie kości promieniowej oraz udowej.

Osteoporoza – dieta bogata w wapń

Optymalna dieta to jeden z podstawowych czynników sprzyjających utrzymaniu mocnych kości. Prawidłowo skomponowany jadłospis zawierający produkty bogate w wapń, witaminę D i wiele innych ważnych składników odżywczych stanowi podstawę profilaktyki osteoporozy, ale również działa wspomagająco przy jej naturalnym leczeniu.

Dostarczanie odpowiedniej ilości wapnia do organizmu u młodych osób jest niezbędne do osiągnięcia szczytowej masy kostnej. Jednak badania dowodzą, że dieta bogata w wapń jest istotna w każdym wieku. U starszych osób dieta wysokowapniowa wpływa na hamowanie utraty wapnia z kości.

Zgodnie z zaleceniami Instytutu Żywności i Żywienia osoby dorosłe (powyżej 50. roku życia) powinny spożywać ok. 1000–1200 mg wapnia. Ponadto zaleca się, aby w zdrowej diecie stosunek wapnia do fosforu wynosił 1:1. Mleko jest jednym z niewielu produktów, w którym znajduje się więcej wapnia niż fosforu. Przykładowo w rybach znajduje się ok. 15 razy więcej fosforu niż wapnia. Mimo że fosfor również jest ważnym składnikiem mineralnym niezbędnym dla prawidłowego rozwoju i stanowi niemal połowę masy kostnej, to jego zbyt duże spożycie z dietą wpływa negatywnie na kości.

Żywienie w osteoporozie – witamina D, witamina C, izoflawony

Leczenie osteoporozy dietą nie może się obejść bez odpowiedniej ilości witaminy D. Odgrywa ona istotną rolę w profilaktyce osteoporozy i u osób chorych. Wpływa na gospodarkę wapniowo-fosforanową i poprawia mineralizację kości. Jej podstawowym źródłem (niemal 90 proc.) jest synteza skórna przy udziale promieni słonecznych. Warto wiedzieć, że wydajność tego procesu maleje wraz z wiekiem. Bardzo dobrym źródłem witaminy D są także ryby. Niestety ich spożycie w Polsce jest stosunkowo niskie. W związku z tym wskazane jest przyjmowanie suplementów z witaminą D.

Dieta na osteoporozę powinna zawierać spore ilości witaminy C niezbędnej w procesach regeneracji komórek oraz syntezie kolagenu. Witamina C wspomaga także wchłanianie wapnia, witaminy D oraz żelaza. W jedzeniu przy osteoporozie nie może zabraknąć źródeł witaminy K, która wspomaga procesy kościotwórcze oraz ogranicza wydalanie wapnia wraz z moczem.

W leczeniu osteoporozy dietą znaczenie mają izoflawony. Jest to grupa substancji występujących w niektórych roślinach o działaniu zbliżonym do ludzkich estrogenów. Związki te posiadają pozytywny wpływ na gęstość kości, a badania dowodzą, że mogą mieć znaczenie w profilaktyce osteoporozy. Doskonałym źródłem izoflawonów jest soja i jej przetwory.

Co jeść przy osteoporozie?

Przy osteoporozie dieta wysokowapniowa przynosi dobre efekty. W związku z tym konieczne jest zadbanie o odpowiednią zawartość produktów mlecznych w diecie. Polecane jest spożywanie 2 szklanek mleka lub przetworów mlecznych dziennie. W przypadku osób nietolerujących laktozę wskazane jest jedzenie jogurtów, kefirów lub serów twarogowych. Dobrym źródłem wapnia w diecie na mocne kości są także sery żółte, jednak ich spożycie nie powinno być zbyt duże ze względu na wysoką zawartość soli i tłuszczu. Obecnie mamy także bardzo dobry dostęp do wielu produktów bez laktozy.

Należy jednak pamiętać, że wybierając mleko czy produkty mleczne nie należy kupować tych odtłuszczonych całkowicie. W produktach takich nie ma tłuszczu, a więc i witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, np. cennej na osteoporozę witaminy D. Zdecydowanie lepiej wybierać produkty półtłuste.

Ponadto dieta wzmacniająca kości zawierać powinna:

  • Wysoko zmineralizowane wody posiadające dużą zawartość wapnia – wskazane jest wypijanie ok. 3 szklanek takiej wody dziennie.
  • Warzywa strączkowe, takie jak fasola, groch czy soczewica – poleca się spożywanie jednej porcji warzyw strączkowych dziennie. Zawierają one nie tylko pewne ilości wapnia, ale również niezbędne w zrównoważonej diecie białka, skrobię, błonnik, potas oraz witaminy z grupy B.
  • Warzywa zielone – spore ilości wapnia znajdują się również w brokułach, jarmużu czy brukselce.
  • Świeże lub mrożone ryby, które bogate są w witaminę D2 lub nawet 3 razy w tygodniu do jadłospisu warto włączyć porcję flądry, morszczuka, sardynek, makreli, łososia, tuńczyka czy śledzia.
  • Jajka – poleca się spożywanie 3-5 jajek tygodniowo.
  • Warzywa kapustne, które stanowią doskonałe źródło niezbędnej w diecie witaminy K – są to przede wszystkim brokuły, biała kapusta i brukselka. Poleca się także regularne spożywanie pietruszki.

W osteoporozie dieta dostarczać powinna odpowiedniej ilości owoców i warzyw, które bogate są w witaminę C i potas. Wskazane jest spożywanie przynajmniej 2 świeżych owoców dziennie. Najlepszym źródłem witaminy C jest natka pietruszki, czerwona papryka, jarmuż, owoce cytrusowe, chrzan, owoce jagodowe, czarna porzeczka, a także owoce egzotyczne, jak np. acerola.

W osteoporozie konieczne jest także spożywanie odpowiedniej ilości produktów bogatych w białko. Składnik ten jest niezbędny do utrzymania prawidłowej kondycji kości. Produkty będące doskonałym źródłem białka to przede wszystkim produkty mleczne, jaja, mięso, ryby oraz warzywa strączkowe.

Produkty przeciwwskazane w osteoporozie

Dieta w osteoporozie powinna eliminować nadmiar sodu w przepisach. Zbyt wysokie spożycie sodu, którego głównym źródłem jest sól kuchenna, związane jest ze zwiększoną utratą wapnia z organizmu wraz z moczem. W związku z tym osoby z osteoporozą lub narażone na jej wystąpienie powinny ograniczyć spożycie soli. Przygotowując posiłki w domu, warto postawić na zioła i przyprawy, dzięki którym możliwe będzie ograniczenie stosowania soli. Natomiast jedząc w restauracjach, należy unikać słonych potraw oraz zaprzestać dosalania posiłków. Dieta przy zaawansowanej osteoporozie powinna całkowicie wyeliminować ten składnik. Polecane jest także ograniczenie spożycia cukru.

W jadłospisie przy osteoporozie należy zmniejszyć podaż potraw wysoko przetworzonych, takich jak zupy w proszku czy potrawy typu fast food. Przy osteoporozie alkohol także należy ograniczyć. Produkty przeciwwskazane w osteoporozie to również napoje gazowane, przede wszystkim napoje typu cola – przez zawartość kwasu ortofosforowego, który wiąże się z wapniem, należą do produktów osłabiających kości. Przy osteoporozie nie można jeść bądź należy stanowczo ograniczyć produkty bogate w szczawiany, takie jak szpinak, szczaw, buraki, rabarbar, herbatę, kawę, wino czy też włoską kapustę.

Jadłospis w osteoporozie

ŚNIADANIE: Samodzielnie przygotowane musli z rodzynkami i orzechami (0,5 szklanki), mleko 2 proc. tłuszczu (1,5 szklanki), garść borówek, herbata owocowa bez cukru.

II ŚNIADANIE: Kanapki z bułki grahamki (1 sztuka), posmarowane cienko masłem, samodzielnie przygotowany twarożek ( 2 grube plastry sera białego, 4 łyżki jogurtu naturalnego, łyżka posiekanej cebuli, łyżka posiekanego szczypiorku), szklanka soku pomarańczowego.

OBIAD: Zupa wielowarzywna zabielana jogurtem naturalnym (1 talerz – ok. 300ml), gulasz wołowy (ok. 150g) z kaszą gryczaną (ok. 100g), surówka z marchewki, herbata owocowa bez cukru.

PODWIECZOREK: Ciasto drożdżowe (1 kawałek), maślanka (1 szklanka).

KOLACJA: Łosoś pieczony w folii (1 niewielki filet ok. 100g) skropiony sokiem z cytryny i posypany ziołami, gotowany na parze brokuł i kalafior (po 3 różyczki), herbata owocowa bez cukru.

Bibliografia

  1. Bolanowski J., Bolanowski M.: Znaczenie wapnia i witaminy D w profilaktyce i leczeniu osteoporozy, Adv Clin Exp Med., 2005, 14, 5, 1057-1062
  2. Bujko J., Bawa Sa’eed: Dietoterapia i dieto profilaktyka osteoporozy, podstawy dietetyki, red. Bujko J., Warszawa, SGGW, 2006, 2019-236
  3. Charzewska J.: Osteoporoza, red. Jarosz M., Praktyczny poradnik dietetyki
  4. Daradzińska J., Chabaj-Kędroń H., Małgorzewicz S.: Osteoporoza jako choroba społeczna i cywilizacyjna – metody profilaktyki, Hygeia Public Health, 2016, 51(1), 23-30
  5. Legwant Z., Gabańska A., Kaczmarzyk R., Janiszewski M.: Osteoporoza – profilaktyka i rehabilitacja, Studium Medyczne Akademii Świętokrzyskiej, 2004, 2, 137-143
  6. Marcinowska W., Sawicka A.: Wapń i witamina D w prewencji złamań osteoporotycznych, Postępy Nauk Medycznych, XXV, 3, 2012, 273-279
  7. Piejko M.: Żywienie w osteoporozie. Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja, 2014, 50-52
  8. Skop-Lewandowska A., Stachowska-Gąsior A., Kolarzyk E.: Żywieniowe czynniki ryzyka osteoporozy u osób w podeszłym wieku, Gerontologia Polska, 2012, 20, 2, 53-58
  9. Taraszerwska A., Chwojnowska Z.: Osteoporoza - zalecenia żywieniowe, Instytut Żywności i Żywienia, ITEM Publishing, wyd. 1, Warszawa
Opublikowano: ; aktualizacja: 28.03.2017

Oceń:
4.5


  • Tagi:

Może cię

Otręby w diecie

Otręby stały się w ostatnim czasie popularnym składnikiem diety osób starających się zdrowo komponować swój ...

Dieta niełączenia

Na czym polega dieta niełączenia? Dieta rozdzielna zakłada, że w posiłkach unikamy łączenia ze sobą ...

Wideo – Dieta przy kamicy nerkowej

W diecie osoby chorującej na kamicę nerkową, niezależnie od rodzaju kamieni, powinno znajdować się dużo ...

Jak poprawić przemianę materii?

Osoby, które cieszą się szybką przemianą materii mogą zdecydowanie więcej zjeść i nie mają problemów ...

Wideo – Konsekwencje otyłości i nadwagi

Według WHO otyłość sama w sobie jest chorobą, a ponadto stanowi poważny i niezależny czynnik ...

Cytrynian sodu (E331) – właściwości, zastosowanie, wpływ na organizm, szkodliwość

Cytrynian sodu to dodatek do żywności E331. Pełni m.in. rolę regulatora kwasowości, emulgatora i konserwantu. ...

Czosnek – naturalny antybiotyk

Właściwości lecznicze oraz walory smakowe czosnku są doceniane od tysięcy lat. To doskonały lek na ...

Które produkty najlepiej oczyszczają organizm?

Organizm każdego człowieka narażony jest na oddziaływanie różnego rodzaju toksyn, zarówno tych występujących w powietrzu, ...

Dieta w chorobie nowotworowej – przy chemioterapii i radioterapii

Dieta w chorobie nowotworowej jest elementem terapii. Leczenie onkologiczne wpływa na cały organizm, powodując osłabienie ...

Najlepsze diety w okresie menopauzy

Okres przekwitania wiąże się z wieloma zmianami hormonalnymi w ciele kobiety, co skutkuje nieprzyjemnymi objawami, ...

Kwasy tłuszczowe w diecie

Źródłem wartościowych dla organizmu kwasów tłuszczowych omega-3 i omega-6 są m.in. oleje roślinne – kukurydziany, ...

Dieta zupowa – zasady, efekty, jadłospis diety opartej na zupach

Zasady diety zupowej są bardzo proste. Metoda polega na oparciu codziennego jadłospisu o różnorodne zupy ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon