Dieta w mukowiscydozie

Brak zdjęcia

23 lipca 2013

W przebiegu mukowiscydozy bardzo szybko dochodzi do niedożywienia – zahamowania wzrostu, niedoboru masy ciała, osłabienia, apatii, niedoboru witamin, zwłaszcza rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K), niedokrwistości z niedoboru żelaza. Dieta w mukowiscydozie musi być bogatobiałkowa, bogatotłuszczowa i bogatokaloryczna.

Czym jest mukowiscydoza?

Mukowiscydoza jest chorobą uwarunkowaną genetycznie, dla której charakterystyczne jest dziedziczenie recesywne. W Polsce częstość występowania tej choroby to 1:2000 żywo urodzonych noworodków, średnia przeżycia chorych wynosi 30 lat. Przyczyna leży w mutacjach genu kodującego białko CFTR, które jest kanałem chlorkowym komórek nabłonka.
Mukowiscydoza przebiega z zaburzeniem czynności gruczołów wydzielania zewnętrznego, zwłaszcza w układzie oddechowym i pokarmowym. Zmiany w układzie oddechowym polegają na zwiększonym wydzielaniu śluzu i związanych z tym przewlekłych zakażeniach bakteryjnych, co prowadzi do powstawania rozstrzeni i torbieli
w obrębie płuc. Zmiany w układzie pokarmowym dotyczą głównie trzustki – dochodzi do zastoju soku trzustkowego, aktywacji enzymów proteolitycznych, stanu zapalnego, poszerzenia przewodów trzustkowych, następowego włóknienia i niewydolności zewnątrzwydzielniczej trzustki, do której po kilkunastu latach trwania choroby dołączyć może cukrzyca. Występuje więc upośledzone wydzielanie enzymów trawiennych, co powoduje zaburzone trawienie i wchłanianie składników pokarmowych, w wyniku którego dochodzi do pojawiania się charakterystycznych cuchnących stolców o dużej objętości i związaną z nimi utratą masy ciała. Do objawów towarzyszących należą ból brzucha i wzdęcia, może dojść do zatrzymania gazów i niedrożności mechanicznej jelit.

Jakie jest znaczenie diety w mukowiscydozie?

W przebiegu tej choroby bardzo szybko dochodzi do niedożywienia – zahamowania wzrostu, niedoboru masy ciała, osłabienia, apatii, niedoboru witamin, zwłaszcza rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K), niedokrwistości z niedoboru żelaza. Dieta w mukowiscydozie musi być bogatobiałkowa, bogatotłuszczowa i bogatokaloryczna, uzupełniona preparatami enzymatycznymi i witaminami. Aby dziecko utrzymywać w miarę w dobrym stanie sama dieta nie wystarcza, konieczna jest podaż enzymów trawiennych, które podaje się do każdego posiłku – przed każdym posiłkiem lub w trakcie, nigdy po posiłku. Dawki enzymów ustala lekarz dostosowując je do ilości spożywanego przez dziecko pokarmu.

Podstawowe zalecenia żywieniowe w mukowiscydozie

 

  • Odpowiednie żywienie powinno pokryć zwiększone zapotrzebowanie na energię. Dobowa wartość energetyczna przyjmowanych posiłków zwiększa się o 30% a nawet o 100% w porównaniu z dietą dzieci zdrowych. Jest to spowodowane większym wydatkiem energetycznym na podstawowe procesy życiowe – wyższą podstawową przemianę materii, zwiększonym wysiłkiem oddechowym, upośledzonym wchłanianiem, stratami składników odżywczych z plwociną, zmaganiem się organizmu
    z częstymi infekcjami.
  • Dieta powinna być bogatobiałkowa. Co najmniej 15% dostarczanej energii powinno pochodzić z białka, zaleca się spożycie około 2,5g/kg masy ciała. Białko o wysokiej wartości biologicznej – białko pełnowartościowe powinno znajdować się w każdym posiłku.
  • Tłuszcze pokrywają 35-40% dziennego zapotrzebowania energetycznego, przy czym należy zaznaczyć, że chorzy z mukowiscydozą nie mają skłonności do podwyższonego stężenia lipidów we krwi. Ponadto, na metabolizm tłuszczów zużywane jest mniej tlenu, odciążając w ten sposób układ oddechowy.
  • Dieta powinna zawierać w swoim składzie węglowodany wysokoenergetyczne.
  • Dozwolone są wszystkie techniki sporządzania potraw. Zupy i sosy zagęszcza się mąką i śmietaną. Można podawać mięsa i ryby nie tylko w postaci gotowanej, ale także duszone, pieczone, smażone
    z dodatkiem tłuszczu.
  • Z powodu zwiększonego wydzielania chlorków w pocie, uzupełnia się je podając sól, zwłaszcza w okresach nadmiernego pocenia – podczas upałów, gorączki, po dużym wysiłku fizycznym.
  • Dietę można uzupełniać pod względem kalorycznym specjalnymi gotowymi preparatami wysokoenergetycznymi. Preparaty takie produkowane są w kilku smakach – owocowym, waniliowym i czekoladowym i bez problemu są ze smakiem spożywane przez dzieci.

Produkty zalecane w mukowiscydozie

  • Źródłem białka powinny być przede wszystkim produkty pochodzenia zwierzęcego, tłuste produkty nabiałowe, ryby.
  • Nie wyklucza się spożycia tłuszczów zwierzęcych – masła, śmietanki, tłustego mleka, tłustego białego sera twarogowego, żółtych serów. Są one nie tylko źródłem energii, ale też cennych witamin rozpuszczalnych w tłuszczach.
  • Ważne jest spożycie tłuszczów pochodzenia roślinnego – oleje zawierające jedno- i wielonienasycone kwasy tłuszczowe. Oleje najlepiej stosować na surowo, do majonezów, zimnych sosów, drobno startych surówek, sałatek, do past.
  • Pieczywo, kasze, ryż, makarony, płatki zbożowe należy podawać do każdego posiłku. Jeśli sacharoza jest dobrze tolerowana, po posiłku można podawać dziecku słodycze.
  • Owoce spożywane mogą być bez ograniczeń w każdej postaci. Warzyw nie zaleca się podawać w ilości powyżej normy fizjologicznej, ponieważ nie są bogate w energię, a zawarty w nich błonnik pokarmowy daje w krótkim czasie uczucie sytości, co jest objawem niepożądanym.

Produkty przeciwwskazane w mukowiscydozie

 

  • Z diety należy wyeliminować produkty niskokaloryczne: napoje gazowane, wodę mineralną, herbatę, kawę, odtłuszczone mleko i jego przetwory, zupy czyste.
  • Należy unikać produktów bogatych w błonnik pokarmowy – ze względu na szybko występujące po ich spożyciu uczucie sytości.
Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Życie z mukowiscydozą

Życie osoby cierpiącej na mukowiscydozę to ciągłe zmaganie się ze schorzeniem i walka o zmniejszenie ...

Mukowiscydoza u dziecka

Mukowiscydoza (znana także jako zwłóknienie torbielowate) jest poważną chorobą genetyczną. Mukowiscydoza rozpoznawana jest u 1 ...

Badania przesiewowe noworodków

Badania przesiewowe noworodka mają na celu szybkie i wczesne wdrożenia stosownego leczenia, by zapobiec następstwom ...

Badanie plwociny

Badanie plwociny jest jednym z badań w diagnostyce chorób układu pokarmowego. Jest to proste badanie, ...

Dieta w chorobach trzustki

Najczęstszymi chorobami trzustki występującymi u osób dorosłych jest ostre zapalenie trzuski, przewlekłe zapalnie trzustki, rak ...

Co należy wiedzieć o mukowiscydozie?

Mukowiscydoza, inaczej zwłóknienie torbielowate (łac. mucoviscidosis) jest bardzo częstą, genetycznie uwarunkowaną chorobą. Występuje ona z ...

Jak rozpoznać astmę?

Napady duszności, uporczywy kaszel, świszczący oddech oraz uczucie ciężkości w klatce piersiowej to objawy charakterystyczne ...

Choroby najczęściej dziedziczone po rodzicach

Choroba dziedziczna jest spowodowana błędnym zapisem informacji genetycznej przekazanej przez jedno z rodziców w materiale ...

Nadreaktywność oskrzeli – co to jest, jakie są przyczyny, objawy i leczenie?

Nadreaktywność oskrzeli występuje, gdy reakcja układu oddechowego na bodziec, który w zdrowym organizmie nie wywołałby ...

Rozstrzenie oskrzeli – przyczyny, objawy, badania, leczenie, rehabilitacja, rokowania

Rozstrzenie oskrzeli to nieodwracalne poszerzenie światła oskrzeli, spowodowane uszkodzeniem ich ściany. Częstość ich występowania rośnie ...

Zaburzenia trawienia u dziecka

Trawienie jest procesem niezbędnym, aby wszystkie ważne substancje zostały wchłonięte. Zaburzenia trawienia są silnie związane ...

Mukowiscydoza

Mukowiscydoza jest bardzo często występującą chorobą dziedziczną, dotyczącą układu oddechowego, pokarmowego oraz rozrodczego. Choroba ta ...

Komentarze (0)