Dieta w cukrzycy typu 2

Brak zdjęcia

25 lipca 2013

Właściwe żywienie odgrywa zasadniczą u osób zagrożonych cukrzycą typu 2, jak i w jej leczeniu. We wszystkich przypadkach pierwszy etap terapii stanowi modyfikacja diety w celu ograniczenia nadwagi oraz zalecenie zwiększenia wysiłku fizycznego. Leczenie żywieniowe stanowi więc integralną część terapii u pacjenta chorego na cukrzycę.

Czym jest cukrzyca typu 2?

Cukrzycą określa się grupę zaburzeń metabolicznych, których wspólną cechą charakterystyczną jest długotrwałe podwyższenie stężenia glukozy we krwi, wynikające z zaburzeń w obrębie wydzielania, bądź działania insuliny. Cukrzyca typu 2 jest postacią choroby występującą najczęściej i stanowiącą niemalże 90% wszystkich jej przypadków. Istotą zaburzeń metabolicznych w cukrzycy typu 2 jest postępujące i progresywne upośledzenie wydzielania insuliny w warunkach insulinooporności. Charakteryzuje ją względny niedobór insuliny – funkcja komórek β trzustki jest zachowana przez wiele lat, jednak wydzielanie insuliny jest zaburzone i nieadekwatne do podwyższonego zapotrzebowania. W większości przypadków, cukrzyca typu 2 jest wynikiem interakcji wielu czynników, zarówno genetycznych, jak i środowiskowych, wśród których wymienić należy nadwagę lub otyłość (BMI>25), nadciśnienie tętnicze, hiperlipidemia, współistnienie chorób układu sercowo-naczyniowego, mała aktywność fizyczna. Ponad połowa przypadków cukrzycy typu 2 przebiega bezobjawowo, jednakże nieleczona – sprzyja rozwojowi przewlekłych powikłań, głównie w obrębie układu sercowo-naczyniowego pod postacią zmian makronaczyniowych – miażdżycy naczyń tętniczych i mikronaczyniowych – nefropatii, retinopatii i neuropatii cukrzycowej.

Jakie jest znaczenie i cel diety w cukrzycy?

Właściwe, racjonalne żywienie odgrywa zasadniczą rolę zarówno w prewencji u osób zagrożonych cukrzycą typu 2, jak i w leczeniu cukrzycy. We wszystkich przypadkach pierwszy etap terapii stanowi modyfikacja diety w celu ograniczenia nadwagi oraz zalecenie zwiększenia wysiłku fizycznego. Leczenie żywieniowe stanowi więc integralną część procesu terapeutycznego u pacjenta chorego na cukrzycę. Należy jednak podkreślić, że określenie „dieta” nie jest do końca fortunne – zalecenia żywieniowe powinny być bowiem zgodne z założeniami prawidłowego żywienia dla każdego zdrowego człowieka, niezależnie od chorób współistniejących. Do celów leczenia żywieniowego zalicza się normalizację masy ciała (odtłuszczenie lub utrzymanie prawidłowej masy ciała w przypadku chorych leczonych insuliną), normalizację stężenia glukozy we krwi – unikanie hiper- i hipoglikemii, zapewnienie prawidłowego przyswajania składników odżywczych przez organizm oraz prewencję i leczenie przewlekłych powikłań cukrzycy w postaci optymalnej kontroli metabolicznej takich parametrów, jak poziom hemoglobiny glikowanej HbA1c, lipidogram, wartości ciśnienia tętniczego.

Podstawowe zalecenia żywieniowe w cukrzycy typu 2

Leczenie żywieniowe powinno być dobierane indywidualnie dla każdego chorego, biorąc pod uwagę stan metaboliczny, dotychczasowe nawyki żywieniowe, styl życia, możliwości finansowe, wydolność nerek, wartości ciśnienia tętniczego.

Żywienie w cukrzycy musi zawsze pokrywać ilościowe (energetyczne) i jakościowe (wszystkie składniki egzogenne) zapotrzebowanie organizmu i uwzględniać ich wpływ na metabolizm węglowodanów, glikemię oraz lipidemię. Zalecaną dobową wartość energetyczną posiłków określa lekarz.

Należy prowadzić kontrolę spożywanych węglowodanów – na stężenie glukozy we krwi wpływa zarówno ilość, jak i rodzaj dostarczonych węglowodanów.

Posiłki muszą być spożywane regularnie w ilości 4-6 małych porcji w ciągu dnia – standardowo
w cukrzycy typu 2 powinno podawać się I i II śniadanie, obiad, podwieczorek, I i II kolację. W przypadku stosowania doustnych leków hipoglikemizujących, najwięcej węglowodanów powinien zawierać posiłek przypadający na okres szczytu działania tych leków.
 

Udział węglowodanów w diecie powinien stanowić 40-50% dobowego zapotrzebowania energetycznego.
Każdy posiłek powinien być źródłem węglowodanów złożonych, a więc głównie skrobi.
Należy ograniczyć spożycie węglowodanów prostych, które ze względu na szybkie wchłanianie z przewodu pokarmowego, powodują znaczne poposiłkowe zwiększenie glikemii. Cukier (sacharozę) i inne rafinowane jedno- i wielocukry można podawać w bardzo ograniczonej ilości (do około 20-25 g/dobę, maksymalnie 3 łyżeczki cukru dziennie), przy czym należy unikać cukru podawanego w stężonej formie.

W doborze pokarmów wysokowęglowodanowych, przydatne jest posługiwanie się indeksem glikemicznym (GI), który klasyfikuje produkty spożywcze w zależności od ich wpływu na glikemię poposiłkową.
Dieta niskowęglowodanowa (<130 g/dobę) nie jest wskazana. Posiłki węglowodanowe stanowią bogate źródło energii, soli mineralnych, witamin i błonnika pokarmowego, będąc jednocześnie jedynym źródłem energii dla centralnego układu nerwowego.

Udział białka w diecie powinien stanowić 15-20% dobowego zapotrzebowania energetycznego, z uwzględnieniem stosunku białka zwierzęcego do białka roślinnego 1:1). Dzienna podaż 0,8–1,0 g na kg masy ciała, w przypadku zespołu nerczycowego musi być zwiększona o dobową utratę białka z moczem.

Udział tłuszczów w diecie powinien stanowić 30-35% dobowego zapotrzebowania energetycznego, zawartość tłuszczów nasyconych nie powinna przekraczać 10% wartości energetycznej diety, tłuszcze wielonienasycone – 6-10%, w tym kwasy tłuszczowe omega-6 – 5-8%, kwasy tłuszczowe omega-3 – 1-2 %, cholesterolu – <300 mg na dobę, spożycie izomerów trans kwasów tłuszczowych powinno być ograniczone.

U dorosłych osób z cukrzycą typu 2 dobowa podaż błonnika powinna wynosić około 15g/1000 kcal.

Sól kuchenna – ograniczenie dobowego spożycia do 5,0g.

Alkohol – dopuszczalna dobowa ilość alkoholu wynosi dla kobiet 20g, dla mężczyzn 30g. Spożycie alkoholu łącznie z posiłkami zmniejsza ryzyko hipoglikemii.

Jakie produkty są zalecane w cukrzycy typu 2?

  • Spośród wyrobów piekarniczych i produktów zbożowych: pieczywo pełnoziarniste, razowe, mieszane, ryż, kasze, makarony razowe.
  • Spośród produktów pochodzenia zwierzęcego będących źródłem białka, zaleca się: chude gatunki mięs (drób, cielęcina, chuda wołowina, dziczyzna, królik), chude wyroby wędliniarskie (przede wszystkim drobiowe, szynka, polędwica) chude ryby, odtłuszczone mleko i jego przetwory, białko jaj.
  • Spośród tłuszczów: margaryny zawierające oleje roślinne z obniżoną ilością tłuszczu i cholesterolu, produkowane z pominięciem procesu utwardzania, oleje roślinne: sojowy, rzepakowy bezerukowy, słonecznikowy, oliwa z oliwek.
  • Owoce i warzywa: wszystkie rodzaje świeżych i mrożonych jarzyn i owoców.
  • Sztuczne środki słodzące – w przypadku, gdy dla chorego ze względu na walory smakowe, niezbędne jest słodzenie produktów. Można stosować aspartam (do 40mg na kg masy ciała na dobę), acesulfam K, sacharynę (do 2,5 mg na kg masy ciała na dobę).

Produkty przeciwwskazane w cukrzycy typu 2

  • Spośród wyrobów piekarniczych i cukierniczych: słodkie i tłuste ciasta, ciasta z dużą ilością żółtek jaj (np. sękacz), makarony wielojajeczne, czekolada, wyroby czekoladowe, cukierki, chałwa, dżemy, konfitury (z wyjątkiem niskocukrowych).
  • Spośród produktów pochodzenia zwierzęcego: wieprzowina, tłusta wołowina, baranina, podroby, tłuste ryby i „owoce morza”.
  • Spośród tłuszczów: masło, słonina, smalec, olej kokosowy.
  • Owoce kandyzowane, owoce w cukrze, owoce suszone, bakalie.
  • Kaloryczne środki słodzące: glukoza, fruktoza, laktoza, maltoza, miód, czekolada, syropy, melasa, alkohole cukrowe (sorbitol, mannitol).
Opublikowano: ; aktualizacja: 28.03.2017

Oceń:
4.6


Może cię

Dlaczego cukier jest szkodliwy?

Najczęściej słowo „cukier” kojarzymy jednoznacznie z cukrem spożywczym, czyli sacharozą, wytwarzaną z buraków cukrowych lub ...

Retinopatia cukrzycowa

Czynnikami ryzyka rozwoju retinopatii cukrzycowej, oprócz czasu trwania i skuteczności kontroli cukrzycy, są także wiek ...

Badanie tylnego odcinka oka

Badanie tylnego odcinka oka (dna oka) umożliwia nam ocenę siatkówki, tarczy nerwu wzrokowego, plamki oraz ...

Powikłania cukrzycy

Długotrwała hiperglikemia, czyli zwiększone stężenie glukozy we krwi, to główna przyczyna rozwoju przewlekłych powikłań cukrzycy. ...

Cukrzyca typu LADA

Cukrzyca typu LADA to postać utajonej cukrzycy, czyli choroby metabolicznej cechującej się hiperglikemią (zwiększonym poziomem ...

Cukrzyca MODY – przyczyny, diagnostyka, leczenie cukrzycy typu MODY

Cukrzyca typu MODY jest rzadko spotykanym rodzajem cukrzycy o podłożu genetycznym (cukrzyca monogenowa). Jej przebieg ...

Choroby matki a ciąża

Wiele chorób, na które cierpi bądź cierpiała przyszła mama może negatywnie wpływać na sam przebieg ...

Cukrzyca a seks

Mężczyźni chorujący na cukrzycę mogą cierpieć na zaburzenia erekcji, czyli problemy z osiągnięciem lub utrzymaniem ...

Cukrzyca a wysiłek fizyczny

Aktywność fizyczna przemyślana i prawidłowo dopasowana do aktualnego stanu wyrównania choroby ma działanie profilaktyczne oraz ...

Cukrzyca typu 1

Cukrzyca typu 1 (łac. diabetes mellitus typi 1), inaczej zwana cukrzycą insulinozależną, to choroba metaboliczna ...

Cukrzyca typu 2

Cukrzyca typu 2 (łac. diabetes mellitus typi 2) inaczej zwana jest cukrzycą insulinoniezależną. Jest to ...

Hiperglikemia a cukrzyca

Hiperglikemia to zwiększone stężenie glukozy we krwi. Stan ten nie jest jednostką chorobową, lecz objawem ...

Komentarze (0)