Dieta SCD, czyli dieta specyficznych węglowodanów – zasady, etapy, przepisy i opinie

Dieta SCD (Specific carbohydrates diet), czyli dieta specyficznych węglowodanów, to specjalny sposób odżywiania skierowany do osób cierpiących z powodu nieswoistego zapalenia jelit, czyli np. choroby Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, a także na celiakię. Jakie są zasady diety SCD i jak ją stosować?

Dieta SCD, czyli dieta specyficznych węglowodanów

Dieta SCD opracowana została w latach dwudziestych XX wieku przez pediatrę dr Sidney Valentine Haas, jako sposób odżywiania skierowany do chorych na celiakię. W latach 80. dieta ta została spopularyzowana dzięki książce pod tytułem „Breaking the Vicious Cycle” autorstwa biochemiczki Elaine Gottschall. Wówczas dieta stała się popularna, szczególnie wśród osób z celiakią, u których rozpoznano równocześnie inne choroby jelit.

Dieta SCD jest dietą eliminacyjną, która opiera się na wykluczeniu węglowodanów złożonych. Zdaniem Gottschall osoby z wymienionymi wyżej zaburzeniami miały uszkodzone jelita i nie posiadały enzymów, które rozkładałyby węglowodany złożone. Zgodnie z założeniem diety SCD, w przypadku osób z nieswoistym zapaleniem jelit (IBD) spożywanie węglowodanów złożonych prowadzi do przerostu groźnych bakterii w jelicie cienkim. W miarę wzrostu tych baterii dochodzi do wytwarzania produktów ubocznych, które przyczyniają się z kolei do powstawania stanów zapalnych, a ostatecznie prowadzą do ograniczenia wchłaniania składników odżywczych w przewodzie pokarmowym.

Zastosowanie specjalnej diety ma na celu doprowadzenie do regeneracji jelit oraz przywrócenie im prawidłowej funkcji. Poprzez ograniczenie spożycia węglowodanów złożonych w diecie SCD możliwe jest zahamowanie wzrostu bakterii oraz przywrócenia funkcji trawiennych. Istnieją doniesienia o korzystnym wpływie diety SCD na nieswoiste choroby zapalne jelit u dzieci oraz dorosłych. Sugeruje się, że dieta może być korzystna również w przypadku chorób, takich jak mukowiscydoza czy autyzm.

Jak ograniczyć ilość węglowodanów w diecie?

Zasady diety SCD

Założeniem diety SCD jest rezygnacja ze spożywania di-, oligo- i polisacharydów, również skrobi. W przewodniku po diecie SCD „Breaking the Vicious Cycle” są one określane jako węglowodany złożone. Ze względu na łatwe wchłanianie oraz trawienie dozwolone są wyłącznie węglowodany proste, czyli monosacharydy. Można je znaleźć w owocach, niektórych warzywach i miodzie.

Istotnym elementem diety SCD są również mleczne, fermentowane produkty probiotyczne pozbawione laktozy, które dostarczają cenne bakterie. Przede wszystkim jogurty naturalne przygotowywane samodzielnie w domu. Przydatne tutaj może być specjalne urządzenie – jogurtownica, która umożliwi przygotowanie takiego jogurtu. Warto pamiętać, że musi on być fermentowany przez 24 godziny.

Zakazane są warzywa skrobiowe, zboża oraz błonnik pokarmowy rozpuszczalny w wodzie. Konieczne jest zrezygnowanie z pieczywa, płatków śniadaniowych i płatków zbożowych, kasz i makaronów. Z diety wyklucza się produkty zawierające gluten – pszenica, żyto, owies i jęczmień, a także zawierające laktozę, czyli mleko i niektóre przetwory mleczne. W przypadku aktywnej biegunki nie wolno spożywać produktów surowych.

Stosowana dieta ma ograniczać stan zapalny jelit. W jej następstwie dochodzi do odbudowy mikroflory jelitowej, poprawy trawienia i wchłaniania składników odżywczych. Dieta zalecana jest w leczeniu różnych chorób autoimmunologicznych oraz nieswoistych chorób zapalnych jelit.

Czy wiesz, w czym jest gluten?

Jakie etapy ma dieta SCD?

Dieta SCD jest dietą bardzo indywidualną i jej zasady mogą się zmieniać w zależności od występujących dolegliwości, nietolerancji pokarmowych i alergii, indywidualnej tolerancji poszczególnych produktów oraz od współwystępujących chorób. Oficjalnie nie ma żadnych, ściśle zdefiniowanych faz i okresów trwania diety SCD, jednak w zależności od autora spotkać można różne jej kombinacje.

Stosowanie diety rozpoczyna się od fazy wprowadzenia, określanej również jako faza intro. Jest to moment najbardziej restrykcyjnej diety, gdzie dozwolone są tylko najbezpieczniejsze warianty produktów. Faza ta trwa zazwyczaj ok. 5 dni, jednak w niektórych przypadkach może trwać nieco dłużej. Obejmuje między innymi:

  • gotowane, opiekane, duszone lub grillowane mięso (drób, wołowina, chuda wieprzowina lub chuda dziczyzna), ryby oraz jaja,
  • gotowane warzywa bez skórek, pestek, pod postacią puree – dynia, marchew, szpinak, cukinia,
  • owoce gotowane, bez skórki i pestek, pod postacią puree – banany, sos jabłkowy i gruszkowy,
  • domowy rosół (bez makaronu).

Dalej dieta SCD składa się z 5 etapów, które różnią się wprowadzanymi w danym czasie produktami oraz sposobem ich przygotowania. Tempo zmian poszczególnych etapów może być bardzo powolne lub wręcz odwrotnie – bardzo szybkie, jeżeli chory dobrze toleruje wprowadzane produkty, a organizm szybko się regeneruje.

Po etapie eliminacji szkodliwych produktów możliwe jest ponowne, powolne wprowadzenie do diety niektórych rodzajów żywności po ustąpieniu objawów. Jednak jest to uzależnione od reakcji danej osoby. Produkty w postaci surowej (warzywa i owoce) powinny być wprowadzane dopiero, gdy jedzenie gotowane będzie dobrze tolerowane.

Jakie są zasady diety lekkostrawnej?

Dieta SCD – produkty dozwolone i przeciwwskazane

Produkty, które w diecie SCD są dozwolone to przede wszystkim żywność nieprzetworzona. Z dozwolonych produktów węglowodanowych, spożywane mogą być te, stanowiące źródło monosacharydów, głównie glukozy, fruktozy i galaktozy.

Produkty dozwoloneProdukty przeciwwskazane
  • owoce – większość nieprzetworzonych owoców, owoce mrożone i soki owocowe (nie z koncentratu);
  • warzywa (tylko nieskrobiowe);
  • miód;
  • mięso i ryby – świeże lub mrożone, nieprzetworzone;
  • jaja (jeżeli nie występują alergie);
  • jogurty naturalne domowe, fermentowane przez co najmniej 24 h (bez dodatku cukru), kefiry oraz chudy ser twarogowy, niektóre rodzaje serów żółtych, masło;
  • produkty bogate w bakterie probiotyczne – ogórki i kapusta kiszona;
  • orzechy i nasiona (jeżeli nie występują alergie) oraz masło orzechowe (bez dodatku cukru i skrobi) – mogą być wprowadzane po dłuższym okresie bez objawów;
  • niektóre gatunki fasoli;
  • ghee, olej kokosowy, oliwa z oliwek, olej słonecznikowy;
  • przyprawy i zioła – świeże i suszone;
  • słabe napary z ziół, słaba herbata i kawa naturalna, cydr jabłkowy, herbata miętowa;
  • soda oczyszczona, musztarda bez dodatków (bez cukru), ocet jabłkowy, żelatyna;
  • produkty zbożowe i pseudoziarna, w tym ryż, pszenica, kukurydza, jęczmień, owies, kiełki pszenicy, komosa ryżowa, proso itp.;
  • ziemniaki, bataty, kukurydza, niektóre warzywa strączkowe, tj. soja, ciecierzyca, kiełki fasoli, warzywa konserwowe;
  • niektóre owoce, szczególnie w puszkach (z dodatkiem cukru lub skrobi);
  • mięso i ryby przetworzone, z dodatkami, panierowane, konserwowe;
  • produkty sojowe;
  • mleko i produkty mleczne o wysokiej zawartości laktozy, jogurty handlowe, śmietana, śmietanka, niektóre sery, lody, serwatka w proszku, maślanka;
  • cukier, melasa, syrop klonowy, sacharoza, syrop z agawy;
  • mąka kukurydziana i z tapioki;
  • pektyny w dżemach, proszek do pieczenia;
  • margaryna;
  • czekolada i słodycze zawierające fruktooligosacharydy (FOS);
  • herbata i kawa rozpuszczalna;
  • produkty z wodorostów, agar i karagen.
Produkty
dozwolone
Produkty przeciwwskazane
owoce – większość nieprzetworzonych owoców, owoce mrożone i soki owocowe (nie z koncentratu);produkty zbożowe i pseudoziarna, w tym ryż, pszenica, kukurydza, jęczmień, owies, kiełki pszenicy, komosa ryżowa, proso itp.;

warzywa (tylko nieskrobiowe);

ziemniaki, bataty, kukurydza, niektóre warzywa strączkowe, tj. soja, ciecierzyca, kiełki fasoli, warzywa konserwowe;
miód;niektóre owoce, szczególnie w puszkach (z dodatkiem cukru lub skrobi);
mięso i ryby – świeże lub mrożone, nieprzetworzone;mięso i ryby przetworzone, z dodatkami, panierowane, konserwowe;
jaja (jeżeli nie występują alergie);produkty sojowe;

jogurty naturalne domowe, fermentowane przez co najmniej 24 h (bez dodatku cukru), kefiry oraz chudy ser twarogowy, niektóre rodzaje serów żółtych, masło;

mleko i produkty mleczne o wysokiej zawartości laktozy, jogurty handlowe, śmietana, śmietanka, niektóre sery, lody, serwatka w proszku, maślanka;
produkty bogate w bakterie probiotyczne – ogórki i kapusta kiszona

cukier, melasa, syrop klonowy, sacharoza, syrop z agawy;

orzechy i nasiona (jeżeli nie występują alergie) oraz masło orzechowe (bez dodatku cukru i skrobi) – mogą być wprowadzane po dłuższym okresie bez objawów;

mąka kukurydziana i z tapioki;

niektóre gatunki fasoli;

pektyny w dżemach, proszek do pieczenia;

ghee, olej kokosowy, oliwa z oliwek, olej słonecznikowy;

margaryna;

przyprawy i zioła – świeże i suszone;

czekolada i słodycze zawierające fruktooligosacharydy (FOS);

słabe napary z ziół, słaba herbata i kawa naturalna, cydr jabłkowy, herbata miętowa;

herbata i kawa rozpuszczalna;

soda oczyszczona, musztarda bez dodatków (bez cukru), ocet jabłkowy, żelatyna;

produkty z wodorostów, agar
i karagen.

Jadłospis i przepisy diety SCD

Jadłospis w diecie SCD powinien być komponowany w oparciu o produkty dozwolone. Poniżej znajduje się przykładowe, jednodniowe menu:

ŚNIADANIE

  • jajecznica z 2 jajek
  • dynia gotowana pokrojona w kostkę

II ŚNIADANIE

  • naleśniki bananowe z miodem

OBIAD

  • rosół z gotowaną marchewką i kawałkami kurczaka
  • warzywa gotowane na parze
  • pieczona ryba

PODWIECZOREK

  • domowy jogurt
  • sos gruszkowy
  • banan
  • łyżeczka miodu

KOLACJA

  • pieczony łosoś z cukinią i marchewką
  • szklanka rosołu

Domowy rosół to bardzo istotny element diety SCD. Może być przyrządzony na drobiu, wołowinie lub mieszany. Jednak najważniejsze jest jego odpowiednie przygotowanie. Wszystko, czego potrzebujesz to:

  • 2-3kg kości – udka z kurczaka, skrzydełka, kurze łapki,
  • 3-4 litry wody,
  • obrane warzywa – marchew, cebula, seler, por, pietruszka,
  • kilka listków laurowych, łyżka ziela angielskiego i łyżka soku z cytryny.

Wszystkie składniki należy umieścić w dużym garnku i gotować przez ok. 7-8 godzin. Gotowy wywar można przelać do słoików i trzymać w lodówce przez kilka dni.

Poznaj dietę węglowodanową

Dieta SCD – opinie i przeciwwskazania

Opinie o diecie SCD są różne. Znaleźć można pojedyncze doniesienia o korzystnym wpływie diety SCD na przebieg nieswoistych chorób zapalnych jelit w przypadku dzieci oraz osób dorosłych. Opisano między innymi przypadek 73-letniej kobiety, u której doszło do zaostrzenia przebiegu choroby wrzodziejącego zapalenia jelita grubego. Po wprowadzeniu diety SCD po okresie 3-6 miesięcy zanotowano zmniejszenie się objawów choroby, a w ciągu roku ustąpienie bólów brzucha oraz biegunek.

Dieta SCD w dalszym ciągu stosowana jest w leczeniu wielu zaburzeń jelitowych. Jednak z różnym skutkiem. W dalszym ciągu brakuje jasnych dowodów naukowych świadczących o skuteczności tej diety. Specjaliści zauważają również pewne jej wady. Ponieważ jest ona bardzo restrykcyjna i eliminuje wiele grup żywności, to może dostarczać zbyt małą ilość kalorii i składników odżywczych oraz przyczyniać się do utraty masy ciała u osób, które już mają niedowagę. Konieczne jest przeprowadzenie dalszych testów, które pozwolą sprawdzić, czy dieta SCD jest skuteczna w przypadku nieswoistych chorób zapalnych jelit.

Przed wprowadzeniem zaleceń diety SCD należy skonsultować się z lekarzem i dietetykiem, w celu ustalenia najlepszego planu żywieniowego. Ze względu na znaczne restrykcje, dieta nie jest polecana kobietom w ciąży i karmiącym piersią, a także dzieciom i osobom starszym.

Bibliografia

  1. Bawa S.: Zastosowanie diety bezglutenowej i bezmlecznej w innych jednostkach chorobowych poza celiakią: autyzm, ADHD, astma, alergie, cukrzyca typu 1, RZS, IBD, IBS itd., Katedra Dietetyki, Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji, http://www.celiakia.pl/images/stories/bezkazeinowa.pdf
  2. Frank M.: Dieta eliminacyjna z rotacją. Praktyczne aspekty terapii żywieniowej w odniesieniu do opóźnionej alergii pokarmowej u pacjentów z ASD, Instytut Mikroekologii, http://www.asysta.org/user_files/Dieta%20eliminacyjna%20z%20rotacj%C4%85.pdf
  3. Kakodkar S., Farooqui A.J., Mikolaitis S. L., Mutlu E.A.: The Specific Carbohydrate Diet fir Mnflammatory Bowl Diseade: A case series, Journal of the Maerican of Nutrition and Dietetics, 2015, 115(8), 1226-1232
  4. Legal/Illegal List - http://www.breakingtheviciouscycle.info
  5. Hill A.: SCD: Can the Specific Carbohydrate Diet Improve Your Digestion? https://www.healthline.com/nutrition/scd-diet
  6. Włochal M., Grzymisławski M.: Nowe trendy leczenia żywieniowego w przypadku nieswoistych chorób zapalnych jelit, Piel. Zdr. Publ., 2016, 6, 2, 149-158
  7. The Specific Carbohydrate Diet, www.med.stanford.edu
  8. Zelman K.M.: Specific Carbohydrate Diet: Diet Review, https://www.webmd.com/
Opublikowano: ; aktualizacja: 10.06.2019

Oceń:
4.2


Może cię

Dieta w celiakii

W celiakii długotrwałe nieprzestrzeganie zaleceń żywieniowych lub niesystematyczne leczenie dają obraz tzw. „celiakii zaniedbanej”. Dominują ...

Głodówka lecznicza – jak przeprowadzić i jakie są efekty postu leczniczego?

Głodówka lecznicza to całkowita świadoma rezygnacja z przyjmowania pokarmów i picie jedynie wody przez okres ...

Dieta ziemniaczana – zasady, efekty, przeciwwskazania, jadłospis

Dieta ziemniaczana, stosowana niegdyś jako dieta lecznicza w niewydolności nerek, obecnie traktowana jest jako kuracja ...

Dieta we WZJG w okresie zaostrzenia i remisji – co jeść, a czego unikać?

Przy wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego dieta pacjenta zależna jest od fazy choroby. W czasie remisji ...

Dieta bezglutenowa – przepisy, jadłospis, produkty – dla kogo dieta bez glutenu?

Dieta bezglutenowa jest niezbędna przy uczuleniu na gluten, celiakii i nieceliakalnej nietolerancji glutenu, gdyż jest ...

Tłuszcze

Tłuszcze stanowią stały składnik budowy organizmu ludzkiego. Obecnie rośnie spożycie tłuszczów nasyconych i trans, powodujących ...

Czerwony ryż – właściwości, wartość odżywcza, gotowanie ryżu czerwonego

Ryż to popularne bezglutenowe zboże stosowane w kuchniach całego świata. Występuje on w wielu odmianach, ...

Czy kawa jest zdrowa?

Kawa to aromatyczny napój znany od setek lat. W XV wieku używano wobec niej określenia ...

Dieta Diamondów – zasady, efekty, wady, zalety, produkty zalecane i przeciwwskazane w jadłospisie

Dieta Diamondów oparta jest na zasadach niełączenia pokarmów z różnych grup spożywczych. Efektem jej stosowania ...

Dieta na zgagę – co i jak jeść, by jej uniknąć i zapobiec nawrotom?

Zgaga spowodowana jest zaburzeniami w funkcjonowaniu przewodu pokarmowego. Na skutek cofania się kwaśnej treści pokarmowej ...

Dieta redukcyjna – jadłospis, zasady, efekty – co jeść na redukcji?

Dieta redukcyjna polega na obniżeniu ilości dostarczanych do organizmu kalorii. Jest to najczęściej pomniejszenie całkowitego ...

W jakich produktach jest żelazo? Jak wygląda dieta bogata w żelazo?

Dieta bogata w żelazo to najbardziej skuteczny sposób zapewnienia prawidłowej podaży tego pierwiastka. Obecność w ...

Komentarze i opinie (0)

Drogi Użytkowniku!
Zależy nam, aby dostarczane przez nas serwisy w pełni spełniały Twoje oczekiwania. Dlatego prosimy — wyraź zgodę na przetwarzanie danych, które trafiają do nas, gdy korzystasz ze stron i aplikacji HF Media sp z o.o. W każdej chwili możesz wycofać swoją zgodę.

25 maja 2018 roku weszło w życie Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

Dowiedz się więcej o zasadach przetwarzania Twoich danych, które weszły w życie 25 maja 2018. Zebraliśmy dla Ciebie najważniejsze informacje, które z pewnością rozwieją wszystkie Twoje wątpliwości. Jeżeli masz więcej pytań — skontaktuj się z nami.

Dane — jak je zbieramy?

Twoje dane zbieramy w momencie, gdy korzystasz z naszych usług (np. serwisów internetowych). Dane mogą być zapisywane np. w plikach cookies, które instalujemy lub instalują nasi zaufani partnerzy na naszych stronach oraz urządzeniach, które wykorzystujesz do korzystania z naszej oferty.

Administrator danych — kto nim będzie

HF Media sp z o.o. z siedzibą w Łodzi przy ul. Łąkowa 7a, ale także inne podmioty z którymi stale współpracujemy (przede wszystkim w zakresie dostosowywania naszych treści oraz reklam do Twoich potrzeb oraz zainteresowań), ale które nie należą do HF Media sp z o.o. . Oczywiście możesz sprawdzić listę naszych zaufanych partnerów - znajduje się w zakładce Zauwani partnerzy

Przetwarzanie Twoich danych — w jakim celu?

Zależy nam na tym, by przetwarzać Twoje dane w kilku celach:
  • by świadczone przez nas usługi były odpowiedzią na to, co Cię interesuje
  • by treści ukazujące się w naszych serwisach były dopasowane do Twoich zainteresowań
  • również by publikowane przez nas reklamy odpowiadały Twoim potrzebom i upodobaniom
  • by świadczone przez nas usługi nie były polem do nadużyć i oszustw — bezpieczeństwo Twoich danych jest nas najważniejsze

Możliwość przekazywania Twoich danych — komu?

W większości dane dotyczące ruchu naszych użytkowników gromadzone są przez naszych zaufanych partnerów. Prawo daje nam także możliwość przekazania danych podmiotom, które będą je przetwarzać na nasze zlecenie. Mogą to być na przykład podwykonawcy naszych usług, agencje marketingowe oraz oczywiście organy typu sądy czy policja, które mogą żądać danych na podstawie obowiązującego prawa.

Twoje prawa w stosunku do danych

Pamiętaj, że w każdej chwili masz prawo do wycofania udzielonej zgody na przetwarzanie danych przez HF Media sp z o.o. i jego zaufanych partnerów. Możesz również zażądać dostępu do swoich danych — w dowolnym momencie możesz je usunąć, sprostować, ograniczyć ich przetwarzanie, przenieść czy wnieść skargę do organu nadzorczego — GIODO.

Podstawy prawne przetwarzania Twoich danych

Nie zapominaj, że w każdym przypadku przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na podstawie prawnej na bazie obowiązujących przepisów. Jedną z nich może być konieczność przetwarzania danych do wykonania lub zawarcia umowy, której jesteś stroną. Taką umowę może stanowić regulamin jednego z naszych serwisów www, który odwiedzasz. W przypadku marketingu, w tym profilowania podstawą prawną jest Twoja dobrowolna zgoda. W przypadku pozostałych celów, takich jak analityka ruchu lub zapobieganie nadużyciom, podstawą prawną jest uzasadniony interes administratora danych.

Wyraź zgodę na przechowywanie 25 maja 2018 roku, w Twoim urządzeniu plików cookies, jak też na przetwarzanie w celach marketingowych, w tym profilowania, Twoich danych pozostawianych przeze mnie w ramach korzystania oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Wyraź zgodę na przetwarzanie danych po 25 maja 2018 roku w ramach korzystania z oferowanych przez nas i naszych zaufanych partnerów usług. Dzięki temu będziemy trafiać jeszcze lepiej w Twoje preferencje poprzez nasze treści i reklamy. Pamiętaj, że wyrażenie zgody jest dobrowolne.

Jeszcze więcej informacji o przetwarzaniu Twoich danych znajduje się w Polityce Prywatności serwisów HF Media.
Oktawave
FreshMail Sp. z o.o.
Google
Cloudflare
Facebook
Criteo
HotJar
Disqus
TVN
Wirtualna Polska
Quarticon