Dieta dla osób leczonych onkologicznie

Wśród wielu czynników, które inicjują powstawania nowotworów żywienie odgrywa bardzo ważną rolę. Prawidłowe odżywianie może ochronić nasz organizm, ale też przez pewne elementy – powszechnie stosowany sposób odżywiania może sprzyjać rozwojowi chorób nowotworowych.

Żywienie a rozwój nowotworu

Wśród wielu czynników, które inicjują powstawania nowotworów żywienie odgrywa bardzo ważną rolę. Prawidłowe odżywianie może ochronić nasz organizm, ale też przez pewne elementy powszechnie stosowany sposób odżywiania może sprzyjać rozwojowi chorób nowotworowych. Najważniejsze zmiany, których powinniśmy dokonać w swoim żywieniu dotyczą udziału tłuszczu, cukrów prostych i błonnika pokarmowego oraz zwiększenia zawartości antyoksydantów w spożywanych produktach.O związku żywienia z występowaniem nowotworów świadczą badania populacyjne, według których szacuje się, że dieta i spożycie alkoholu są przyczyną około 40% wszystkich nowotworów złośliwych.

W profilaktyce nowotworów proponowana jest dieta śródziemnomorska zawierająca w przewadze produkty zbożowe, warzywa i owoce, oliwę z oliwek, ryby morskie, ze stosunkowo małym udziałem czerwonego mięsa i tłuszczów zwierzęcych.

Wpływ żywienia na rozwój nowotworów można sprowadzić do poniżej wymienionych kwesti. W pokarmach mogą występować związki rakotwórcze, a związki niekancerogenne, które występują w żywności, podczas trawienia i metabolizmu komórkowego mogą zostać przetworzone na substancje rakotwórcze. Ponadto składniki diety mogą wpływać na rozwój nowotworów przez zmianę środowiska wewnętrznego przewodu pokarmowego. Do kancerogenów znajdujących się w żywności zaliczamy:

  • związki występujące w spleśniałych produktach zbożowych, warzywach, owocach i orzechach,
  • węglowodory aromatyczne powstające podczas wędzenia,
  • związki aminowe powstające podczas smażenia, obecne w produktach przypalonych,
  • związki nitrozoaminowe w mięsie peklowanym.

Czynniki te powodują tzw. stres oksydacyjny organizmu, który jest zaburzeniem równowagi pomiędzy utlenianiem a redukcją w komórkach, zbyt duże jest obciążenie organizmu wolnymi rodnikami, a za mały udział naturalnych antyoksydantów. Powstawanie wolnych rodników tlenowych w organizmie człowieka jest naturalną konsekwencją metabolizmu tlenowego i komórkowych reakcji chemicznych. Uważa się, iż istotnym elementem w walce ze stresem oksydacyjnym są antyoksydanty:

  • tokoferol,
  • kwas askorbinowy,
  • witamina A,
  • karotenoidy,
  • selen,
  • ubichinony – koenzym Q10,
  • kwas α-liponowy,
  • flawonoidy,
  • polifenole,
  • melatonina i inne.

Poza wymienionymi witaminami antyoksydacyjnymi również witaminy: D3, K, kwas foliowy, witamina B6, uczestniczą w mechanizmach obronnych organizmu. Najlepszym naturalnym źródłem witaminy C są: papryka, kapusta, brukselka, szczypiorek, jarmuż, maliny, truskawki, dzika róża. Związki polifenolowe występują w roślinach strączkowych, nasionach, grzybach, warzywach i owocach. Bogate w antyoksydanty są: owoce cytrusowe, kawa, herbata, winogrona, kakao, orzechy, czosnek, cebula, soja, marchew, seler, pomidory, buraki, warzywa kapustne. Obecność związków przeciwutleniających w diecie oraz odpowiedni poziom ich spożycia jest istotnym elementem w żywieniu osób leczonych onkologicznie. Stwierdzono także, że spożycie kwasów tłuszczowych nienasyconych ma działanie ochronne. Wszystkie wymienione związki, mające znaczenie w zmniejszaniu ryzyka rozwoju nowotworów, powinny być dostarczane w głównej mierze w naturalnej postaci z dietą.

Dieta w chorobie nowotworowej – wskazania podstawowe

Chorobie nowotworowej często towarzyszy niedożywienie wynikające z utraty łaknienia i trudności w przyjmowaniu pokarmów, wywołane chemioterapią, wymiotami i biegunkami. Inne zaburzenia to niedrożność przewodu pokarmowego, upośledzone wchłanianie, zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, zaburzenie syntezy białek ustrojowych, nietolerancja glukozy i zaburzenia przemian żelaza. Skutkami ubocznymi chemio- i radioterapii przy leczeniu nowotworów mogą być także suchość jamy ustnej, zmiana odczuwania smaku i powonienia, zaparcia.

Do podstawowych zadań leczenia żywieniowego u chorych na nowotwory złośliwe należą:

  • w zakresie leczenia dietetycznego należy dążyć do zachowania naturalnej doustnej drogi przyjmowania posiłków dopóki będzie to możliwe;
  • zalecana jest dieta lekkostrawna, bogatobiałkowa, z indywidualnymi modyfikacjami składników mineralnych;
  • ograniczenie białka zwierzęcego, tłuszczów oraz cukrów prostych i słodyczy, potraw smażonych;
  • ważne jest zapobieganie utraty masy ciała poprzez zapewnienie prawidłowej wartości energetycznej pożywienia, ustalonej indywidualnie dla chorego, zmniejszenie katabolizmu i osiągnięcie dodatniego bilansu azotowego;
  • osiągnięcie i utrzymanie równowagi wodno-elektrolitowej;
  • pokrycie dobowego zapotrzebowania organizmu na składniki odżywcze (białka, tłuszczu, węglowodany, witaminy i składniki mineralne) poprzez podawania pełnowartościowych posiłków;
  • żywienie bogate w węglowodany złożone, substancje balastowe i antyoksydanty, podaż białka pochodzącego z mleka i przetworów mlecznych oraz roślin strączkowych powinna być na poziomie 1,5-2,0 g/kg należnej masy ciała w proporcjach 1/2-1/3 białka zwierzęcego i 2/3 białka roślinnego;
  • podaż tłuszczu powinna stanowić 30% wartości odżywczej pożywienia, przy niedowadze 25-30%, przy nadwadze powyżej 20% (zwłaszcza w nowotworach hormonozależnych – piersi, prostaty, tarczycy – by nie dochodziło do syntezy w tkance tłuszczowej większej ilości estrogenów);
  • dbanie o odpowiednie nawodnienie organizmu poprzez wypijanie ok 1,5 l wody każdego dnia;
  • zalecane jest wzbogacanie posiłków specjalnymi odżywkami – suplementami diety, do napojów można dodawać sok z cytryny, który zwiększa produkcję śliny i poprawia smak;
  • podawane potrawy powinny być przestudzone lub chłodne, aby uniknąć drażniącego zapachu oraz niekorzystnego wpływu wysokiej temperatury na śluzówkę żołądka i jelit;
  • w przypadku braku łaknienia należy posiłki spożywać często i w małych porcjach
  • przed jedzeniem należy przewietrzyć pomieszczenie, aby pozbyć się mieszanki rożnych zapachów, które mogą zniechęcić chorego do jedzenia, wskazany jest spacer na świeżym powietrzu przed posiłkiem, jeśli pozwala na to stan chorego;
  • osoby chore mają często nastroje depresyjne, dlatego korzystne jest stosowanie ziół, które złagodzą te dolegliwości np. ziele dziurawca, korzeń żeń-szenia.

Produkty zalecane:

  • otręby pszenne, płatki owsiane, ryżowe, chude mleko i produkty mleczne, odtłuszczone jogurty, kefiry, jajka (głównie żółtka), pieczywo pszenne i razowe, brązowy ryż, kasze mało- i średnioziarniste (pszenna, jęczmienna, perłowa), razowy makaron;
  • owoce morza i chude ryby (dorsz, kergulena, sandacz, leszcz, szczupak), tran z ryb oceanicznych, olej lniany, oliwa z oliwek, oleje (słonecznikowy, sojowy, arachidonowy), masło, masło roślinne;
  • chude mięso (cielęcina, wołowina, królik), chudy drób – gotowane, duszone, pieczone w foli wędliny (chuda szynka, polędwica, kiełbasa szynkowa);
  • niskosłodzone marmolady, dżemy i powidła, przyprawy i zioła (cukier z trzciny cukrowej, ocet winny, cynamon, wanilia, koper, kminek, anyżek, pietruszka, cytryna, kwas cytrynowy lub mlekowy);
  • warzywa i owoce-głównie krzyżowe (kapustne, brukselka, brokuły), czosnek, owoce cytrusowe;

 

Produkty i potrawy przeciwwskazane:

  • wędliny tłuste (bekon, frankfurterki), wyroby wędzone (drób, ryby, sery), mięso peklowane, tłuste mięsa i podroby (wieprzowina, baranina, wątroba),
  • marynaty, tłuste sosy, margaryny twarde,
  • słodycze, słodziki, ciasta z dużą zawartością cukru i tłuszczu,
  • alkohol.
Opublikowano: ; aktualizacja: 28.03.2017

Oceń:
4.1


Może cię

Zespół żyły głównej górnej – przyczyny, objawy, badania i leczenie

Zespół żyły głównej górnej (inaczej SVCS, ZŻGG) sam w sobie nie jest chorobą. Stanowi natomiast ...

Nowotwory u kobiet

Spośród wszystkich nowotworów, na które zapadają kobiety, należy wymienić: raka sutka, raka płuc, raka jelita ...

Wideo – Samobadanie piersi

Samobadanie piersi jest podstawowym, łatwo dostępnym sposobem wykrywania wszelkiego rodzaju zmian w piersiach. Regularna samokontrola ...

Test bibułkowy (bibułowy) na krew utajoną w kale

Test bibułkowy na krew utajoną w kale pozwala wykryć obecność krwi w stolcu, która nie ...

Rak piersi – objawy i diagnostyka

Wczesna postać raka piersi nie daje objawów. W późniejszych stadiach wyczuwalny jest guz w piersi. ...

Rak endometrium – czynniki ryzyka, objawy, jak długo się rozwija, przerzuty, leczenie, rokowanie

Według danych światowych rak endometrium to jeden z najczęstszych nowotworów u kobiet. Rak trzonu macicy ...

Test FOB (FOBT) na krew utajoną w kale – co oznacza wynik dodatni, jak wykonać, jaka jest cena?

Test FOB na krew utajoną w kale jest badaniem w kierunku wczesnego wykrycia raka jelita ...

Antykoncepcja a nowotwory – czy tabletki powodują raka, czy zmniejszają jego ryzyko?

Czy tabletki antykoncepcyjne mogą powodować raka? To pytanie zadają sobie kobiety przyjmujące regularnie antykoncepcję hormonalną. ...

Wideo – Nowotwory układu moczowo-płciowego

Nowotwory układu moczo-płciowego obejmują głównie: nowotwory złośliwe męskich narządów płciowych: gruczołu krokowego, jądra, prącia, (złośliwe ...

Tomografia komputerowa jamy brzusznej

Tomografia komputerowa układu pokarmowego to badanie, które umożliwia zobrazowanie przekroju ciała od sklepienia przepony do ...

AFP (alfa fetoproteina) – badanie

Alfa fetoproteina to białko płodowe, wytwarzane przez pęcherzyk żółtkowy. Wskazaniem do oznaczenia AFP jest monitorowanie ...

Rezonans magnetyczny (MRI) układu pokarmowego

Rezonans magnetyczny (MRI) układu pokarmowego jest to jeden ze sposobów obrazowania tego układu. Odznacza się ...

Komentarze (0)