Dieta a ryzyko nowotworów

Nowotwory stanowią drugą po chorobach krążenia przyczynę zgonów Europejczyków. Szacuje się, że w przypadku ponad 30% chorób nowotworowych ważną rolę w ich powstawaniu odegrała nieprawidłowa dieta. Badania naukowe udowodniły, że skład jakościowy i ilościowy naszych codziennych posiłków ma istotny wpływ na ryzyko wystąpienia nowotworu.

Zachowania żywieniowe zwiększające ryzyko zachorowania na raka

Istnieją silne dowody na to, że zarówno nadmiar jak niedobór pewnych składników odżywczych w naszym codziennym jadłospisie może podnieść stopień ryzyka zachorowania na raka. Wyraźnie widać to w populacjach krajów rozwiniętych gdzie wysokoprzetworzona dieta bogata w tłuszcze nasycone, cukier i sód idzie w parze z wysoką częstotliwością występowania chorób nowotworowych.

Czerwone mięso a ryzyko nowotworu

Do grupy niebezpiecznych zachowań żywieniowych związanych z tym tematem należy spożywanie dużej ilości mięs oraz przetworów mięsnych. Zawarte w nich nasycone kwasy tłuszczowe mają wpływ na syntezę hormonów płciowych, które mogą stymulować rozwój komórek rakowych w niektórych tkankach. Dodatkowo kwasy te mogą powodować zwiększoną syntezę prostaglandyn, które również przyspieszają wzrost i rozwój komórek nowotworowych. Duże ilości cholesterolu, którego źródłem jest także czerwone mięso, w jelicie są przekształcane w substancje pobudzające rozwój nowotworu jelita grubego.

Sól w diecie a ryzyko nowotworu

Kolejnym czynnikiem żywieniowych podnoszącym ryzyko zachorowania jest spożywanie dużej ilości soli. Zawarty w soli sód dostarczany organizmowi w nadmiarze może prowadzić, do powstawania min. raka żołądka. Warto pamiętać, że sód znajdziemy nie tylko w postaci tradycyjnej przyprawy w solniczce, ale również w gotowych produktach, które, na co dzień spożywamy tj. pieczywie, produktach typu instant, wędlinach czy serach.

Cukier w diecie a ryzyko nowotworu

Równie niebezpiecznym zachowaniem żywieniowym jest nadmierne spożycie cukru i produktów z mąki oczyszczonej. Zdaniem naukowców osoby, które często sięgają po słodycze, rafinowany cukier oraz pszenne pieczywo, białe makarony czy ryż częściej zapadają na raka żołądka, trzustki i jelita grubego. Taki jadłospis jest pozbawiony odpowiedniej ilości witamin i składników mineralnych oraz błonnika. Efektem tego nasz organizm częściej doświadcza stanów zapalnych, ma obniżoną odporność a niestrawione resztki pokarmów dłużej przebywają w jelitach ulegając przemianom chemicznych. Powstałe podczas wspomnianych przemian substancje często wykazują działanie kancerogenne, czyli rakotwórcze. Dodatkowo częste spożywanie cukrów prostych prowadzi do wahań poziomów glukozy we krwi. Każdemu wzrostowi ilości glukozy we krwi towarzyszy wyrzut insuliny, czyli hormonu, który pozwala wykorzystać naszym komórkom glukozę, jako paliwo energetyczne. Jednak wzrost poziomu insuliny nasila również syntezę, czyli produkcję czynnika IFG-1 zwanego wzrostowym, który przyspiesza tworzenie się zmian nowotworowych.

Alkohol a nowotwory

Ostatnim alarmującym błędem żywieniowym, który znacznie podnosi ryzyko powstania nowotworu jest nadmierne spożycie alkoholu. Nadużywanie etanolu prowadzi do zaburzenia przyswajania witamin, składników odżywczych i mineralnych. Dodatkowo obniża zdolność naszego organizmu do naprawy własnego DNA. Spożywany w nadmiarze uszkadza błonę śluzową przewodu pokarmowego, co znacznie bardziej naraża organizm na działanie substancji rakotwórczych znajdujących się w żywności. Naukowcy dowiedli związku pomiędzy zbyt dużym spożyciem alkoholu a częstością występowania raka jamy ustnej, gardła, przełyku, jelita grubego, wątroby, trzustki czy piersi.

Przygotowanie posiłku a ryzyko nowotworu

Nie bez znaczenia pozostaje również sposób przygotowania posiłków. Szczególnie niewskazaną metodą jest tradycyjne grillowanie. W trakcie kontaktu mięsa z otwartym ogniem podczas smażenia lub pieczenia powstają silnie kancerogenne związki zwane wielopierścieniowymi węglowodorami aromatycznymi (WWA). Do grupy tych związków zaliczamy min. niebezpieczny benzo(a)piren, który wpływa na proces podziałów komórkowych prowadząc do powstawania ognisk nowotworowych. WWA znajdziemy również w produktach wędzonych. Dlatego też należy ograniczać ich ilość w codziennym jadłospisie. Dodatkowo pokarmy te są źródłem niebezpiecznych azotanów i azotynów. Substancje te w przewodzie pokarmowym ulegają przemianom do silnie rakotwórczych nitrozoamin. Azotany i azotyny znajdziemy także w wędlinach, serach żółtych, kiełbasach a nawet warzywach, jeśli te były uprawiane poprzez nadmierne nawożenie związkami azotowymi. Z codziennej diety w profilaktyce nowotworów należy również koniecznie wykluczyć frytki oraz chipsy. Smażenie produktów bogatych w skrobię powoduje powstawanie podejrzewanej o potencjał kancerogenny substancji zwanej akrylamidem.

Zasady diety obniżającej ryzyko wystąpienia raka

Prawidłowe żywienie stanowi niezwykle istotny czynnik w profilaktyce zachorowań na raka. Z duża częstotliwością publikowane są doniesienia na temat coraz to nowych substancji aktywnych, zwartych w żywności, mających potencjał antynowotworowy.

Warto jednak pamiętać, że dieta w profilaktyce chorób nowotworowych nie polega na zwiększaniu stopnia spożycia pojedynczych antyrakowych produktów spożywczych. Skutecznie i optymalne obniżenie ryzyka zachorowania na niektóre typy nowotworów uzyskamy realizując, na co dzień urozmaicony, pełnowartościowy jadłospis. W praktyce oznacza to spożywanie 4-5 małych posiłków dziennie. Takie zachowanie pozwala kontrolować apetyt, co jest szczególnie istotne dla zachowania prawidłowej masy ciała. Nadwaga i otyłość są, bowiem czynnikami zwiększającymi ryzyko występowania niektórych nowotworów.

Podstawę diety powinny stanowić produkty pełnoziarniste. Zawierają one błonnik pokarmowy, który skraca czas pasażu jelitowego, czyli okres przejścia niestrawionych resztek pokarmu przez jelito. Ograniczony w ten sposób zostaje kontakt powstałych w wyniku przemian chemicznych związków kancerogennych z błoną śluzową jelita. Prawidłowa ilość błonnika w diecie wpływa na obniżenie pH kału, co prowadzi do spadku ryzyka występowania nowotworu jelita grubego. Warto, więc w naszym codziennym jadłospisie pszenne pieczywo, słodzone płatki kukurydziane czy pszenny makaron zastąpić pieczywem żytnim, graham, grubymi kaszami, płatkami owsianymi, otrębami czy brązowym ryżem.

Rola warzyw i owoców w diecie

Nasza dieta powinna obfitować w duża ilość warzyw i owoców. Zleca się spożywanie codziennie od 3-5 porcji warzyw i do 2 porcji owoców. Wskazane jest spożywać je w postaci surowej gdyż wtedy zachowują najwięcej wartości odżywczych. O roli, jakie warzywa i owoce odgrywają w profilaktyce chorób nowotworowych decydują nie tylko zawarte w nich witaminy, składniki mineralne oraz błonnik. Zawierają one także tzw. wtórne substancje roślinne o dużej biologicznej aktywności. Do grupy tych związków zaliczamy min.: indole, karotenoidy, likopen, anotocyjany, fenole, luteinę, glutation i wiele innych. Warzywa i owoce zawierają setki aktywnych substancji o działaniu antyoksydacyjnym czyli naprawiających szkody wyrządzone w naszym organizmie przez wolne rodniki. Należy pamiętać, że najlepszy wybór stanowią warzywa i owoce sezonowe. Dojrzewające w naturalny sposób są najsmaczniejsze i zawierają optymalną ilość składników odżywczych. Warto także sięgać po produkty z upraw ekologicznych. Ograniczamy w ten sposób ilość zanieczyszczeń, które dostają się do naszego organizmu.

Rezygnacja z soli w diecie

Wskazana jest całkowita rezygnacja z używania soli. Sód zawarty w gotowych produktach spożywczych całkowicie pokrywa zapotrzebowanie na ten pierwiastek w naszym organizmie. Należy zrezygnować, więc z dosalania potraw, produktów peklowanych, produktów typu instant, gotowych mieszanek przypraw. Sól można śmiało zastąpić przyprawami ziołowymi takimi jak pietruszka, tymianek, bazylia, oregano, lubczyk, czosnek, szczypiorek czy rozmaryn.

Ograniczenie spożycia mięsa

Miejsce czerwonego mięsa na talerzu powinien zająć drób (przede wszystkim mięso indycze) oraz ryby. Ograniczamy w ten sposób spożycie nasyconych kwasów tłuszczowych. Szczególnie ważne jest spożywanie odpowiedniej ilości ryb morskich bogatych w nienasycone kwasy tłuszczowe z grupy omega 3. Ich prawidłowa ilość w diecie obniża ryzyko wielu chorób w tym raka prostaty, piersi oraz płuc. Ryby takie jak łosoś, dorsz, halibut, makrela, śledź powinny pojawiać się na w naszym jadłospisie przynajmniej 2 razy w ciągu tygodnia.

Ważny elementem diety w profilaktyce nowotworów jest również wybór produktów zawierających możliwie jak najmniej substancji celowo dodawanych do żywności np. barwników, wzmacniaczy smaków, słodzików, konserwantów.

Produkty zawierające naturalne substancje antyrakowe

 

  • Warzywa krzyżowe, czyli różne rodzaje kapusty, brokuły, kalafior, rzodkiewka, kalarepa, jarmuż- są bogate w związki glikozydowe w skład, których wchodzi siarka, o silnym działaniu antynowotworowym. Warto spożywać je na surowo lub lekko podgotowane by zachować wysoki poziom wspomnianych składników. Spożywanie tych produktów zalecane jest jednak w rozsądnych ilościach zawierają, bowiem substancje antyodżywcze, które mogą zaburzać syntezę hormonów tarczycy.
  • Owoce jagodowe takie jak maliny, jeżyny, truskawki, czarne jagody są źródłem wielu substancji korzystnie działających na organizm człowieka takich jak antocyjany, stilbeny, fenole czy taniny
  • Czosnek, cebula, por, szczypiorek- związki siarki w nich zawarte osłabiają rakotwórcze działanie nitrozoamin, przeciwdziałają procesom zapalnym
  • Soja – zawiera izoflawony sojowe, które hamują rozwój komórek rakowych przez hormony płciowe takie jak estrogeny
  • Owoce i warzywa o pomarańczowym, czerwonym, żółtym i zielonym zabarwieniu np. buraki, marchew, pomidor, dynia, brzoskwinie, mandarynki, groszek, kiwi, jarmuż, cukinia – zawierają prowitaminę A oraz likopen o silnych właściwościach przeciwutleniających
  • Owoce i warzywa w kolorze żółto-zielonym np. groszek zielony, jarmuż, kiwi, sałata zawierają luteinę oraz zeaksantynę - silne antyoksydanty
  • Zielona herbata- jest źródłem polifenoli w tym katechin o silnym działaniu przeciwutleniającym, hamuje wzrost komórek nowotworowych, ogranicza także tworzenie się naczyń włosowatych zaopatrujących nowotwór w składniki odżywcze. Zaleca się wypijać 2-3 szklanki prawidłowo zaparzonej zielonej herbaty dziennie. Uwaga: osobom cierpiącym na stany zapalne błony śluzowej przewodu pokarmowego, refluks lub chorobę wrzodową żołądka/ dwunastnicy nie zaleca się picia zielonej herbaty.
  • Granat, sok z granatu- źródło tanin i kwasu elagowego
  • Kurkuma – przyprawa będąca składnikiem curry. Charakterystyczny żółty kolor nadaje jej substancja o ogromnym potencjale antynowotworowym -kurkumina.
  • Imbir – wykazuje silne działanie przeciwzapalne.
  • Czerwone wino- zawiera duże ilości polifenoli, czyli substancji działających przeciwzapalnie, szczególnie ważnym składnikiem czerwonego wina jest resweratrol, który wykazuje działanie hamujące procesy nowotworzenia. Takich właściwości nie posiada wino białe gdyż zawiera ono od 5 do 10 razy mniej polifenoli niż wino czerwone. Należy jednak zwrócić uwagę na fakt, że korzyści prozdrowotne wynikające z picia czerwonego wina można uzyskać tylko przy spożyciu jego niewielkich ilości.
  • Czerwone winogrona, sok z winogron- alternatywa dla osób, które nie chcą lub nie mogą sięgać okazjonalnie po czerwone wino, są źródłem polifenoli, należy spożywać je z umiarem gdyż dostarczają dużą ilość cukrów prostych

Należy pamiętać, że zdrowa, urozmaicona i dobrze zbilansowana dieta oparta na nieprzetworzonych, sezonowych produktach nie ochroni nas w 100% przed wszystkimi typami nowotworów. Może jednak skutecznie obniżyć ryzyko występowania części z nich. Co więcej takie postępowanie obniży również ryzyko wystąpienia innych chorób cywilizacyjnych takich jak miażdżyca, nadciśnienie, choroba niedokrwienna serca czy cukrzyca typu 2.Dzieje się tak, dlatego, że stosując zdrowy model żywienia dostarczamy naszemu organizmowi niezbędnych składników odżywczych równocześnie budując jego odporność.

Opublikowano: ; aktualizacja: 12.02.2018

Oceń:
4.6


Może cię

Wideo – Dieta antyrakowa

Już w 1983 roku amerykańscy naukowcy orzekli, że dieta i sposób odżywania stanowią drugą, po ...

Przerzuty nowotworowe

Nowotwór przerzutowy to taki typ nowotworu, który rozprzestrzenił się z miejsca, w którym pierwotnie się ...

Wideo – Dieta w chorobach nowotworowych

Do podstawowych zadań dietoterapii w chorobie nowotworowej należą: uzyskanie i utrzymanie optymalnej masy ciała, zapobieganie ...

Dieta anti-aging

Dieta anti-aging to sposób żywienia, który ma na celu hamowanie procesów starzenia, głównie skóry. Dieta ...

Nowotwory u kobiet

Spośród wszystkich nowotworów, na które zapadają kobiety, należy wymienić: raka sutka, raka płuc, raka jelita ...

Pomelo – jakie ma właściwości?

Pomelo to największy owoc z rodzaju cytrusowych pochodzący z Azji Południowo-Wschodniej. Jego miąższ jest nieco ...

Dieta w trakcie i po chemioterapii

Nowotwory to druga w kolejności po chorobach układu krążenia przyczyna zgonów Polaków. Przebieg tych schorzeń ...

Dieta wzmacniająca odporność – dieta na bakterie i wirusy

Okres jesieni i zimy to czas sprzyjający pojawianiu się infekcji bateryjnych oraz wirusowych. Obniżona odporność, ...

Dlaczego lepiej unikać częstego spożywania wieprzowiny?

Spożywanie wieprzowiny, jednego z najchętniej wybieranych przez Polaków mięs, może wiązać się z wieloma groźnymi ...

Błędy popełniane w kuchni, które poważnie szkodzą zdrowiu

Zdrowa kuchnia to nie tylko wybieranie odpowiednich produktów. Trzeba je też właściwie przygotowywać, ponieważ w ...

Dieta dla osób leczonych onkologicznie

Wśród wielu czynników, które inicjują powstawania nowotworów żywienie odgrywa bardzo ważną rolę. Prawidłowe odżywianie może ...

Dieta sirtfood – zasady, jadłospis, efekty diety sirt

Dieta sirtfood to sposób odżywiania, który ma zapewnić długie życie i szczupłą sylwetkę. W jadłospisie ...

Komentarze (0)