Dieta a rak jelita grubego

Rak jelita grubego jest drugim wśród najczęściej występujących w Polsce nowotworów – po raku piersi (u kobiet) oraz raku płuc (u mężczyzn). Ponadto dynamika wzrostu liczby zachorowań na tę chorobę jest w ostatnim czasie największa w Europie. Wczesna diagnoza nowotworu jelita grubego daje szansę na szybkie rozpoczęcie leczenia oraz na skuteczniejszą terapię. Nie bez znaczenia dla ograniczenia rozwoju choroby jest odpowiednia dieta.

Rozwój raka jelita grubego

Jelito grube to odcinek przewodu pokarmowego, w którym zachodzi końcowy proces formowania kału, czemu towarzyszy ostateczny etap wchłaniania z resztek pokarmowych wody, elektrolitów i soli mineralnych. W tym fragmencie jelita zachodzi także, dzięki obecności bakterii symbiotycznych, produkcja witaminy K oraz niektórych witamin z grupy B. Jelito grube dzieli się na następujące części: jelito ślepe (zwane kątnicą), okrężnicę oraz jelito proste (zwane odbytnicą).

Nabłonek tworzący ścianę jelita grubego niekiedy ulega niekorzystnym przemianom. Dochodzi wówczas do rozwoju polipów, czyli łagodnych gruczolaków. To właśnie one, narastając miejscowo w postaci guzków lub uwypukleń, ulegają przekształceniu w nowotwór. Rak jelita grubego najczęściej dotyczy okrężnicy i odbytnicy. Następnie, poprzez sieć naczyń krwionośnych i chłonnych, nowotwór rozprzestrzenia się do innych narządów – wątroby, płuc, nadnerczy, kości, jajników, mózgu. Taka przemiana gruczolaka w nowotwór jest okresem długotrwałym – trwa zwykle kilka lat. Niestety, jest najczęściej etapem bezobjawowym, co ma bezpośredni wpływ na rozwój choroby oraz dobór metody leczenia.

Zachorowalność na raka jelita grubego

Najnowsze dane statystyczne są niepokojące. Dynamika wzrostu liczby zachorowań na raka jelita grubego w Polsce jest w ostatnim czasie największa w całej Europie. Rocznie ponad 15,5 tys. osób ma stawianą właśnie taką diagnozę. Rak jelita grubego jest drugim najczęściej występującym po raku piersi (u kobiet) i raku płuc (u mężczyzn).

Niestety, także dane dotyczące umieralności z powodu schorzeń nowotworowych w Polsce pokazują, że rak jelita grubego jest, częściej niż w krajach Europy Zachodniej i Północnej, przyczyną zgonów (zwłaszcza u mężczyzn). Na świecie u około 1,2 mln osób wykrywa się corocznie nowotwór jelita grubego, z czego aż 60% przypadków jest diagnozowanych w krajach wysoko rozwiniętych. Na terenie krajów Unii Europejskiej na ten typ nowotworu zapada około 500 tys. pacjentów na rok.

Diagnostyka raka jelita grubego

Czas w rozwoju raka jelita grubego odgrywa kluczową rolę. Proces przemiany łagodnego gruczolaka (polipa) w zmianę nowotworową jest długoletni. Przebiega bez zauważalnych, w pełni widocznych objawów. Naszą czujność powinny wzmóc:

  • krwawienie z odbytu, świeża krew w kale (pozytywny wynik testu na krew utajoną),
  • nagła zmiana rytmu wypróżnień bez zmiany w diecie, utrzymująca się dłużej niż 6 tygodni (np. biegunki występujące naprzemiennie z zaparciami),
  • częste zaparcia,
  • dolegliwości bólowe w dolnej okolicy brzucha,
  • uczucie niepełnego wypróżnienia tuż po oddaniu kału,
  • trudności w przełykaniu pokarmu (w przypadku niedrożności jelit),
  • nudności, wymioty,
  • anemia, zmęczenie, zauważalny nieuzasadniony spadek masy ciała.

Wcześnie postawiona diagnoza raka jelita grubego to szansa na szybkie rozpoczęcie leczenia i skuteczniejszą terapię. W przypadku raka jelita grubego nie do przecenienia jest wykonywanie badania kolonoskopowego, które (wykonane odpowiednio wcześnie) aż o 60–90% zmniejsza ryzyko zachorowania na nowotwór złośliwy jelita grubego. Pozwala ono bowiem na wykrycie łagodnych zmian, czyli polipów, a ich usunięcie we wczesnym stadium zapobiega rozwojowi choroby i znacznie zwiększa szansę powrotu do zdrowia.

Przyczyny raka jelita grubego

Osoby cierpiące na polipowatość, wrzodziejące zapalenie jelita grubego czy chorobę Leśniowskiego-Crohna to chorzy należący do grupy wysokiego ryzyka rozwoju raka jelita grubego. Obciążenie genetyczne w wywiadzie, czyli stwierdzony nowotwór jelita grubego wśród najbliższych członków rodziny również zwiększa prawdopodobieństwo rozwoju tego schorzenia.

Rak jelita grubego a dieta

Istnieje kilka czynników ryzyka o udokumentowanym wpływie na rozwój nowotworu w obrębie jelita grubego. Na niektóre, jak choćby na wiek, nie mamy wpływu. Częstość występowania schorzeń jelita grubego o podłożu nowotworowym wzrasta po ukończeniu 50 roku życia. Część czynników ryzyka pozostaje jednak pod naszą kontrolą. Warto zatem zwrócić uwagę na kilka z nich.

  • Dieta obfitująca w białko zwierzęce (np. wędliny, mięso) i tłuszcze – udowodniono, że spożywanie ich w dużych ilościach, przy małej podaży warzyw i owoców znacznie zwiększa ryzyko powstania raka jelita grubego. W krajach rozwiniętych, gdzie dominuje dieta bogata w produkty pochodzenia zwierzęcego, liczba zachorowań na raka jelita grubego jest zdecydowanie większa niż w społeczeństwach uboższych.
  • Wyższa podaż błonnika w diecie – błonnik pozwala na regulację rytmu wypróżnień poprzez przyśpieszenie ruchów perystaltycznych jelit oraz pasażu treści przez układ pokarmowy, zapobiega zaleganiu mas kałowych w jelitach (chronicznym zaparciom). Wpływa także na rozwój korzystnej flory bakteryjnej jelit. Jest to składnik pożywienia, który nie ulega procesowi trawienia i wchłaniania w organizmie, lecz jego niska zawartość w diecie odbija się niekorzystnie na pracy układu pokarmowego.
  • Dieta bogata w mikro- i makroelementy, w tym np. magnez, witaminę D czy wapń. Najnowsze badania naukowe wskazują, że dodatkowa suplementacja 100 mg magnezu może zredukować szansę rozwoju raka jelita grubego o około 12%. Także witamina D oraz wapń postrzegane są jako redukujące prawdopodobieństwo wystąpienia raka jelita grubego.
  • Rzucenie palenie papierosów. U palaczy ryzyko rozwoju raka jelita grubego istotnie wzrasta – o około 30% u mężczyzn i o około 40% u kobiet w stosunku do osób, które nigdy nie paliły.
  • Regularna aktywność fizyczna. Siedzący tryb życia w połączeniu z niezbilansowaną dietą prowadzą do wielu zaburzeń organizmu m.in. otyłości, nadwagi.
Opublikowano: ; aktualizacja: 27.03.2015

Oceń:
4.7


Może cię

Test bibułkowy (bibułowy) na krew utajoną w kale

Test bibułkowy na krew utajoną w kale pozwala wykryć obecność krwi w stolcu, która nie ...

Badanie proktologiczne (per rectum)

Badanie proktologiczne (badanie per rectum), czyli badanie odbytnicy i odbytu, jest wykonywane przez lekarza jako ...

Rezonans magnetyczny (MRI) układu pokarmowego

Rezonans magnetyczny (MRI) układu pokarmowego jest to jeden ze sposobów obrazowania tego układu. Odznacza się ...

Test FOB (FOBT) na krew utajoną w kale – co oznacza wynik dodatni, jak wykonać, jaka jest cena?

Test FOB na krew utajoną w kale jest badaniem w kierunku wczesnego wykrycia raka jelita ...

Wideo – Rak jelita grubego – czynniki ryzyka

Jak w wielu innych nowotworach, w tym nowotworach przewodu pokarmowego, ryzyko zachorowania na raka jelita ...

Rak jelita grubego – przyczyny

Rak jelita grubego, to nowotwór złośliwy, rozwijający się w odbytnicy, okrężnicy lub wyrostku robaczkowym. Jest ...

Choroby jelita grubego

Choroby jelita grubego dotykają wielu osób, jednak często z racji obecności niecharakterystycznych, skąpych objawów lub ...

Zespół jelita drażliwego

Zespół jelita drażliwego (ang. irritable bowel syndrome, w skrócie IBS) to schorzenie przewlekłe. Do jego ...

Choroba Leśniowskiego-Crohna – dieta

Dieta w chorobie Leśniowskiego-Crohna jest uzależniona od stanu klinicznego pacjenta. Zupełnie inne zalecenia dietetyczne obowiązują ...

Ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego

Obecność kamieni żółciowych stwierdza się w Polsce u 15–20% osób, 3 do 4 razy częściej ...

Polipy jelita grubego a rak jelita grubego – czy to nowotwór?

Najczęstszym typem polipów nowotworowych u dorosłych są polipy nowotworowe łagodne. Prawdopodobieństwo przemiany zmiany łagodnej w ...

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – objawy, diagnostyka, leczenie

Dokładna przyczyna wrzodziejącego zapalenia jelita grubego (łac. colitis ulcerosa, CU; ang. ulcerative colitis) nie została ...

Komentarze (0)