Choroby nerek a dieta

Choroby nerek wymagają odpowiedniego postępowania dietetycznego, równocześnie znaczenie odgrywa bilans wodny i regulacja zaburzeń elektrolitowych. Celem leczenia jest utrzymanie stanu zdrowia na możliwie jak najlepszym poziomie poprzez ograniczenie podaży składników pokarmowych, które obciążają pracę nerek.

Ostra niewydolność nerek

Nagłe zaburzenia funkcji wydzielniczej, wydalniczej i hormonalnej czynności nerek określane są jako ostre zapalenie nerek, w ciężkich przypadkach może dojść do mocznicy. W przypadku gdy stężenie mocznika we krwi jest duże, zalecana jest dieta z ograniczeniem białka i odpowiedniej podaży energii. Dodatkowo żywienie powinno dostarczać małych ilości sodu. W okresie skąpomoczu dieta powinna być ubogopotasowa a w przypadku wielomoczu-bogatopotasowa. Ważne jest, aby zapewnić dostateczną podaż energii, witamin i białka.

Żywienie w zespole nerczycowym

Zespół nerczycowy jest stanem chorobowym wynikającym z uszkodzenia kłębuszków nerkowych w wyniku przebytych chorób (cukrzycy, nadciśnienia tętniczego, zatruć, chorób wrodzonych, różnych infekcji). Objawia się utratą białka z moczem (białkomocz), którego następstwem jest spadek stężenia białek w osoczu krwi, obrzęki, hiperlipidemia. Konsekwencją jest niedożywienie białkowo-energetyczne, zakażenia, anemia, zaburzenia w krzepliwości krwi. Odpowiednie żywienie ma za zadanie zapobiegać tym zmianom. Zalecenia:

  • podaż energii powinna być dostosowana do indywidualnych potrzeb osoby chorej i powinna wynosić około 35 kcal/kg należnej masy ciała na dobę, a w przypadku utraty masy ciała konieczne jest zwiększenie wartości energetycznej pożywienia, u osób otyłych natomiast kaloryczność jadłospisu może być niższa,
  • obecnie zaleca się aby ilość białka w diecie była na takim poziomie jak dla osób zdrowych czyli ok 0,8- 1,0 g/ kg/ dobę,
  • ponieważ podwyższony jest poziom lipidów we krwi jadłospis powinien być niskotłuszczowy, a udział energii z tłuszczów nie powinien przekraczać 30 %, w tym nasycone kwasy tłuszczowe należy ograniczyć do 10 %,
  • ograniczeniu podlega również ilość sodu w diecie (nie powinna przekraczać 2000 mg na dobę), zakres ograniczeń indywidualnych ustala lekarz,
  • dieta powinna dostarczać odpowiednią ilość potasu (zaleca sie spożywanie dużych ilości warzyw i owoców).

Przewlekła niewydolność nerek

Stan chorobowy rozwijający się poprzez postępujące niszczenie miąższu nerki związany z upośledzeniem funkcjonowania układu moczowego nazywamy przewlekłą niewydolnością nerek. Występowanie tego schorzenia w Polsce określa się na poziomie ok. 16 %, dlatego jest to choroba dość częsta i bardzo ważna jest jej profilaktyka. Schorzenie to jest końcowym etapem wszystkich pierwotnych i wtórnych nefropatii powstałych często z różnych i niezależnych od siebie przyczyn. Przeważają pierwotne choroby nerek jak zapalenie śródmiąższowe, stwardnienia naczyń w nerce czy inne uszkodzenia spowodowane na przykład cukrzycą. Wyróżniamy kilka etapów w przebiegu rozwoju schorzenia. Pierwszy etap określany jest jako utajona niewydolność nerek, poprawnie funkcjonuje wtedy ok. 50 % miąższu nerki. Nie występują w tym okresie objawy kliniczne niewydolności, wyniki badań biochemicznych mogą pozostawać w normie, może być obniżony klirens kreatyniny w moczu oraz występować zwiększona częstość oddawania moczu, również w nocy. W okresie wyrównania poprawnie działa od 25-50 % nerki. Zaburzenia towarzyszące to:

W okresie tym widoczne są zaburzenia w badaniach krwi. W następnym etapie niewyrównanej niewydolności, czynność nerki spada poniżej 25 %. Objawia się to osłabieniem chorego, zmęczeniem i zaburzeniami biochemicznymi. Dodatkowo mogą się pojawiać:

  • zaburzenia pamięci i snu,
  • wzmożone pragnienie,
  • spadek masy ciała,
  • obrzęki,
  • suchość skóry,
  • zaburzenia widzenia,
  • niedokrwistość,
  • niepłodność,
  • impotencja,
  • bóle kostno-stawowe,
  • kwasica metaboliczna.

Ostatni etap to mocznica, kiedy funkcjonuje już tylko kilka procent nerki, stanowi to zagrożenia dla życia i konieczne jest podjęcie leczenia nerkozastępczego. Przyczyn schorzenia może być wiele, więcej zachorowań obserwuje się u osób które posiadają tylko jedna nerkę, oraz osób z nawracającą kamica nerkową i innych schorzeń przewlekłych tego narządu.

Leczenie niewydolności nerek

Stosuje się leczenie dietetyczno - farmakologiczne w zależności od stopnia zaawansowania choroby. Odpowiada ono za utrzymanie równowagi metabolicznej, wpływa na zmniejszenie uciążliwych objawów jak: wymioty, osłabienie, bóle głowy. Zalecenia muszą być dostosowane do stopnia w jakim są uszkodzone nerki.

Zalecenia:

  • ograniczenie podaży białka, ponieważ ulega w organizmie przemiana do mocznika i kreatyniny, związki te nie mogą być wydalone przez uszkodzone nerki i może dojść do toksemii organizmu,
  • w okresie wyrównania choroby ilość białka w diecie to 0,6 g do 0,8 g na kg należnej masy ciała, a to stanowi ok. 35-55 g/dobę, w przypadku zmniejszania się wydolności nerki konieczne jest ograniczenie nawet do 0,6 -0,3 g/ kg masy ciała, nie może dieta zawierać białka mniej niż 20 g,
  • podawane białko powinno być pełnowartościowe, najlepiej aby pochodziło z chudego mięsa, ryb, serów twarogowych, mleka, białka jaj,
  • wartość energetyczna diety powinna być na poziomie 2000-2500 kcal/dobę (do odpowiedniego wykorzystania białek przez organizm musi być zapewniony odpowiedni poziom energii z węglowodanów i tłuszczów),
  • tłuszcze nie wymagają ograniczenia, natomiast ważne jest aby były to tłuszcze roślinne oraz z ryb morskich z cennymi kwasami omega 3, ograniczamy spożycie smalcu, masła, tłuste mięsa, boczek, słonina,
  • maleje zdolność organizmu do wydalania sodu, nadmiar jest powodem wzmożonego pragnienia, zatrzymania wody, obrzęków, dlatego w tym okresie należy ograniczyć spożycie produktów z dodatkiem soli kuchennej (konserwy, marynaty, przetwory mięsne i wędzone, sery żółte, koncentraty spożywcze z dodatkiem glutaminianu sodu typu kostki rosołowe, jarzynki, zupy w proszku),
  • ograniczeniu podlegają produkty bogate w fosfor, gdyż upośledzone jego wydalanie powoduje zmniejszenie stężenia wapnia w krwi, a to może prowadzić do odwapnienia i osteoporozy (wykluczamy z diety podroby, cielęcinę, ryby wędzone, płatki zbożowe, pieczywo razowe, napoje gazowane, nasiona roślin strączkowych a zwiększenie spożycia mleka, kefirów, jogurtów, serów twarogowych), wskazana jest suplementacja aktywną forma witaminy D i preparatami wapnia,
  • zalecana jest dieta bogatopotasowa w pierwszych dwóch okresach choroby natomiast w kolejnych etapach potas podlega ograniczeniu (ograniczamy wyroby czekoladowe, orzechy, pomidory i przetwory, suszone śliwki, owoce cytrusowe, banany, figi, ziemniaki, nasiona roślin strączkowych),
  • zalecane jest tzw. podwójne gotowanie czyli warzywa obrane moczymy we wrzątku i płuczemy w wodzie przed gotowaniem,
  • wskazana jest suplementacja witaminami z grupy B, kwasem foliowym i witaminą C,
  • u chorych z niewydolnością żelazo wchłania się gorzej dlatego powinno być spożywane z mięsa czerwonego, wołowiny, cielęciny, drobiu, ewentualnie suplementowanie,
  • konieczna jest odpowiednia podaż płynów,
  • w każdym z okresów zmieniają się zalecenia dietetyczne dlatego tak ważne jest ich kontrolowanie.
Opublikowano: ; aktualizacja: 16.03.2015

Oceń:
4.2


Może cię

Wideo – Zespół nerczycowy

Zespołem nerczycowym nazywamy zespół objawów klinicznych, który rozwija się w wyniku nadmiernej utraty białka z ...

Alfa-1-antytrypsyna – badanie

Wskazaniem do oznaczenia alfa-1-antytrypsyny jest pojawienie się niepokojących objawów u dzieci i dorosłych takich jak ...

Obrzęki w chorobach nerek

Obrzęki to częste powikłanie obecne w chorobach nerek. Mogą wskazywać na przewlekłą niewydolność nerek. Są ...

Przewlekła mocznica

Mocznica to ostatnie, schyłkowe stadium niewydolności nerek. Nerki nie są wówczas w stanie kontrolować objętości ...

Choroby nerek u dzieci

Choroby nerek u dzieci mogą być przyczyną groźnych powikłań, np. zaburzenia równowagi kwasowo-zasadowej czy nadciśnienie ...

Przewlekła niewydolność nerek u dzieci

Przewlekła niewydolność nerek to zespół chorobowy, którego istotą jest postępujące, nieodwracalne zniszczenie czynnego miąższu nerek ...

Zespół nefrytyczny – przyczyny, objawy, leczenie

Zespół nefrytyczny to zespół dolegliwości towarzyszących chorobom nerek, głównie kłębuszkowemu zapaleniu nerek. Na zespół objawów ...

Zespół nerczycowy

Zespół nerczycowy to stan kliniczny, występujący w przebiegu wielu chorób, najczęściej jako powikłanie cukrzycowego uszkodzenia ...

Gluten

Gluten znajduje się w wielu produktach spożywczych takich jak chleb, słodycze, kasze czy też desery. ...

Przewlekła niewydolność nerek

Przewlekła niewydolność nerek rozwija się w następstwie postępującego i nieodwracalnego upośledzenie funkcji narządu. Do rozwoju ...

Dieta przy anemii

Co jeść w anemii? Niedokrwistość najczęściej spowodowana jest niedoborem żelaza. Anemia wymaga leczenia, a ważnym ...

Biopsja nerki

Biopsja nerki jest badaniem polegającym na pobraniu fragmentu miąższu nerki do analizy mikroskopowej. To badanie ...

Komentarze (0)