Benzoesan sodu (E211) – występowanie, działanie, zastosowanie, szkodliwość

Konserwant E211 to benzoesan sodu, który – jako dodatek do żywności – najczęściej znajdziemy w napojach i przetworach owocowych, ale też w kosmetykach i syropach. Działanie benzoesanu sodu opiera się na hamowaniu namnażania niektórych bakterii, drożdży i pleśni, przez co trwałość produktów jest wydłużona. Skutki uboczne po spożyciu mogą dotyczyć alergików, astmatyków i osób z chorobami przewodu pokarmowego.

Benzoesan sodu – właściwości i otrzymywanie

Benzoesan sodu to związek chemiczny o wzorze C6H5COONa. W swojej budowie zawiera pierścień benzenowy (benzen). Wzór benzoesanu sodu pokazuje, że jest to sól sodowa kwasu benzoesowego. Benzoesan sodu ma postać białego krystalicznego lub ziarnistego proszku. Nie ma zapachu. Rozpuszczalność benzoesanu sodu jest bardzo dobra w wodzie, dużo słabsza w etanolu. Odczyn benzoesanu sodu jest zasadowy, równy 9.

Do przemysłowego otrzymywania benzoesanu sodu wykorzystuje się toluen, który w reakcji jest utleniany, lub kwas benzoesowy poddawany zobojętnianiu węglanem sodu bądź wodorotlenkiem sodu. Benzoesan sodu można kupić w sklepach z chemią przemysłową. Cena benzoesanu sodu to około 810 zł za kilogram.

Benzoesan sodu ma właściwości bakteriostatyczne i fungistatyczne, hamuje namnażanie bakterii kwasu masłowego i octowego, drożdży i pleśni. To działanie sprawia, że stosuje się go jako konserwant, głównie w żywności. Benzoesan sodu znajdziemy również w kosmetykach i syropach.

Jego aktywność zwiększa się w obecności dwutlenku siarki, dwutlenku węgla, soli kuchennej, cukru spożywczego i kwasu sorbowego. Benzoesan sodu łatwo wchłania się z przewodu pokarmowego, w wątrobie jest metabolizowany do kwasu hipurowego i wydalany wraz z moczem w ciągu maksymalnie 24 godzin.

Zastosowanie benzoesanu sodu – konserwant E211

Benzoesan sodu jest głównie wykorzystywany jako konserwant żywności. W składzie produktów spożywczych znajdziemy go pod oznaczeniem E211. Jego działanie konserwujące polega na niszczeniu błon komórkowych drobnoustrojów i hamowaniu reakcji enzymatycznych. Konserwant E211 działa najsilniej w kwasowym pH w przedziale 2,5–4,5. Stąd najczęściej wykorzystuje się go w produktach o kwaśnym smaku, takich jak napoje, przetwory owocowe itp. Benzoesan sodu w napojach występuje najbardziej powszechnie.

Poza przemysłem spożywczym znajdziemy benzoesan sodu w kosmetyce, lekach i środkach antykorozyjnych do przechowywania narzędzi chirurgicznych, w systemach mających kontakt z wodą i w niezamarzających płynach chłodniczych. W tworzywach sztucznych poprawia ich wytrzymałość, a w pirotechnice służy do wytwarzania mieszaniny świszczącej. Jest także dopuszczony do produkcji kosmetyków naturalnych.

Benzoesan sodu w kosmetykach pełni też rolę środka konserwującego. Podobnie jest z syropami i innymi płynnymi lekarstwami. Benzoesan sodu w syropach dla dzieci i dorosłych jest stosowany także jako składnik aktywny o działaniu odkażającym i wykrztuśnym.

Benzoesan sodu w żywności

Konserwanty w żywności to bardzo liczna grupa związków chemicznych, których zadaniem jest przedłużanie trwałości produktów spożywczych i zapobieganie ich psuciu. Funkcje E211 obejmują hamowanie namnażania się bakterii octowych i masłowych, drożdży i pleśni.

W czym występuje benzoesan sodu?

  • w pulpach, przecierach owocowych, przetworach owocowych, pomidorowych i rybnych, sosach warzywnych i warzywno-owocowych, koncentratach mieszanek żelujących do niskosłodzonych przetworów owocowych, sałatkach warzywno-mięsnych, warzywno-rybnych i warzywno-owocowych w jednostkowych opakowaniach niehermetycznych do sprzedaży detalicznej, sosach sałatkowych, majonezach wyłącznie z naturalnymi dodatkami, majonezach niskotłuszczowych, musztardach, maśle o obniżonej zawartości tłuszczu, margarynach, tłuszczach cukierniczych, piekarskich i kuchennych, ekstrakcie słodowym stosowanym w piekarstwie: poniżej 1 g na kg produktu,
  • w koncentracie pomidorowym składowanym w beczkach jako półprodukt: poniżej 1,5 g na kg produktu,
  • w krewetkach gotowanych i ich przetworach: poniżej 2 g na kg produktu,
  • w napojach gazowanych: poniżej 0,15 g na litr,
  • w napojach gazowanych typu cola i podobnych zawierających ekstrakt z kawy: poniżej 0,08 g na litr.

E211 – czy benzoesan sodu jest szkodliwy?

Benzoesan sodu należy do kontrowersyjnych dodatków do żywności. Jest uznawany za bezpieczny, jeśli dziennie spożywa się go mniej niż 5 mg na kg masy ciała. Benzoesan sodu w organizmie człowieka jest łatwo metabolizowany i szybko wydalany wraz z moczem.

Analizy spożycia pokazują, że nawet osoby jadające głównie żywność przetworzoną będącą źródłem E211 nie przekraczają dopuszczalnej dawki benzoesanu sodu w diecie. W społeczeństwach zachodnich głównym źródłem benzoesanu sodu są słodzone napoje gazowane, a w krajach azjatyckich – sos sojowy. Najwięcej E211 zjadają Amerykanie – 2,3 mg/kg masy ciała dziennie.

Toksyczne działanie benzoesanu sodu wykazano w badaniach na szczurach i myszach, jednak dopiero przy podawaniu ogromnych dawek: rzędu 2000–6000 mg/kg masy ciała, co przekracza dopuszczalne dzienne spożycie dla człowieka co najmniej 400-krotnie. W doświadczeniach tych stwierdzono uszkodzenia wątroby, nerek i układu nerwowego. Nie wykazano działania rakotwórczego. Zatem szkodliwość E211 występuje, ale dopiero w dawkach niemożliwych do spożycia z jedzeniem.

Benzoesan sodu może szkodzić osobom wrażliwym – alergikom i astmatykom, a także osobom z problemami przewodu pokarmowego – nieżytem żołądka, zespołem jelita drażliwego czy wrzodami. Skutkiem ubocznym jego nadmiernego spożycia może być nasilenie objawów astmy i alergii oraz dolegliwości bólowe. Duże spożycie benzoesanu sodu jest powiązane z występowaniem ADHD u nastolatków.

Bardzo często E211 występuje w napojach gazowanych obok witaminy C, ale benzoesan sodu i witamina C nie są dobrym połączeniem. Mogą bowiem zareagować ze sobą wytworzeniem rakotwórczego benzenu.

Bibliografia:

  • http://wnoz.sggw.pl/wp-content/uploads/Sodu-benzoesan-CZDA.pdf
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Benzoesan_sodu
Opublikowano: ; aktualizacja: 12.08.2018

Oceń:
4.3


Może cię

Wideo – Mykotoksyny

Mykotoksyny to toksyczne metabolity wtórne niektórych gatunków grzybów. Najpopularniejsze z nich to aflatoksyny, wytwarzane przez ...

Węglowodany a choroby cywilizacyjne

Węglowodany stanowią jeden z trzech podstawowych makroskładników – są głównym źródłem energii dla naszego organizmu. ...

Jak dieta wpływa na zdrowie intymne kobiety?

Odpowiednia dieta jest często niedocenianą formą profilaktyki infekcji dróg rodnych. Prawidłowo skomponowana pozwala wzmocnić odporność ...

Dieta w nadczynności tarczycy

Leczenie dietetyczne ma na celu dostarczenie odpowiedniej ilości energii pokrywającej zwiększone zapotrzebowanie energetyczne i przeciwdziałające ...

Przyczyny zakwaszenia organizmu

Odpowiednie pH organizmu decyduje o jego kwasowości. Ryzyko zakwaszenia organizmu pojawia się wtedy, gdy pH ...

Orzechy nerkowca – właściwości, wartość odżywcza, kaloryczność nerkowców

Za sprawą wysokiej wartości odżywczej orzechy nerkowca uważane są niezwykle zdrową przekąskę. Za dobroczynne właściwości ...

Koper włoski – na co pomaga fenkuł? Jakie ma właściwości?

Koper włoski, nazywany też fenkułem, zaliczany jest do roślin o szczególnych właściwościach zdrowotnych. Koper włoski ...

Cynamon – właściwości lecznicze i odchudzające działanie cynamonu

Cynamon jest popularną przyprawą wykazującą szerokie właściwości lecznicze. Wiele osób zastanawia się, czy jest szkodliwy, ...

Czy i jak ograniczać i eliminować tłuszcze z diety?

Nadmiar tłuszczów w diecie, zwłaszcza tych nasyconych to ryzyko pojawienia się nadwagi, ale także innych ...

Korzyści z jedzenia czekolady – jak czekolada wpływa na zdrowie?

Prozdrowotne właściwości czekolady potwierdzają liczne badania naukowe. Czekolada stanowi przede wszystkim doskonałe źródło antyoksydantów, które ...

Dieta w niedoczynności tarczycy – co jeść, a czego unikać?

Odpowiednie żywienie przy chorej tarczycy stanowi wsparcie leczenia farmakologicznego. Co jeść przy niedoczynności tarczycy? Dieta ...

Wideo – Konserwanty w żywności

Pierwsze metody konserwowania żywności były stosowane już kilkaset lat temu i polegały na soleniu oraz ...

Komentarze (0)